Öğretimsel Liderlik Ölçeği (PIMRS)

Özet

Öğretimsel Liderlik Ölçeği (PIMRS), okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ve rollerini ölçmek amacıyla tasarlanmış, çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Orijinal olarak Philip Hallinger ve Joseph Murphy tarafından geliştirilen bu ölçek, Bellibaş, Bulut, Hallinger ve Wang (2016) tarafından Türk ilkokul müdürleri bağlamında uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir profil sunmasını sağlayarak, Türk eğitim sistemindeki müdürlerin öğrenme süreçlerine olan katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Bu ölçek, müdürlerin okul misyonunu tanımlama, öğretim programını yönetme ve olumlu bir öğrenme iklimini teşvik etme gibi temel öğretimsel liderlik işlevlerini ne ölçüde yerine getirdiğini belirlemek için kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretimsel Liderlik, PIMRS, Okul Yöneticiliği, Yönetsel Liderlik, Okul Gelişimi, Uyarlama, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Mehmet Sukru Bellibas, Osman Bulut, Philip Hallinger, Wen-chung Wang.

Amaç

Öğretimsel Liderlik Ölçeği’nin (PIMRS) temel amacı, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik uygulamalarını sistematik ve çok boyutlu bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, müdürlerin okuldaki öğrenme ve öğretme süreçlerini doğrudan etkileyen kritik davranış setlerini belirlemeyi hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması ise, ölçeğin yapı geçerliliğini ve güvenirliğini Türk eğitim sisteminin kültürel ve örgütsel bağlamına uygun olarak test etmeyi amaçlamıştır.

Bu araç, eğitim politikası yapıcıları, araştırmacılar ve okul müdürlerinin kendileri için, liderlik gelişim alanlarını tespit etmelerine ve etkili öğretim uygulamalarını desteklemeye yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olacak veri sağlamaktadır. Uyarlanan PIMRS, uluslararası araştırmalarda kullanılan standartları koruyarak yerel araştırmalara katkıda bulunmuştur.

Yapı

Ölçek, öğretimsel liderlik kavramını Hallinger ve Murphy’nin klasik modeline dayanarak ölçmektedir. Bu model, müdürün rolünü geleneksel yönetimden ziyade, öğrenme çıktılarının iyileştirilmesine odaklanan üç ana boyut ve bu boyutlara bağlı alt faktörler etrafında yapılandırır. Bu yapı, müdürün öğrenci başarısı üzerindeki dolaylı etkilerini ölçmeyi hedefler.

PIMRS genellikle aşağıdaki üç ana liderlik boyutunu kapsar:

1. Okul Misyonunu Tanımlama: Okul hedeflerini belirleme ve bu hedefleri tüm paydaşlara etkili bir şekilde iletme.
2. Öğretim Programını Yönetme: Öğretimi koordine etme, öğretmenleri denetleme ve öğretim materyallerini koruma.
3. Okul Öğrenme İklimini Geliştirme: Öğretmenlerin mesleki gelişimini teşvik etme ve öğrenmeyi destekleyici, yüksek beklentili bir okul kültürü yaratma.

Geçerlik

Bellibaş ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarını sunmuştur. Çalışmada, ölçeğin Türk ilkokul müdürleri örnekleminde teorik olarak beklenen faktör yapısını koruyup korumadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin özgün yapısıyla tutarlı, çok boyutlu bir yapıyı desteklediğini ve öğretimsel liderlik yapısını başarıyla temsil ettiğini göstermiştir.

Makale, ölçeğin hem kavramsal hem de istatistiksel açıdan kültüre uygunluğunu teyit eden güçlü geçerlik göstergeleri sunmuştur. Bu sonuçlar, PIMRS’nin Türk eğitim bağlamında müdürlerin liderlik profilini güvenilir bir şekilde çıkarmak için kullanılabileceğini doğrular.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, PIMRS’nin alt boyutları ve toplam ölçek için kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları rapor edilmiştir. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin Türk ilkokul müdürleri örnekleminde güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Öğretimsel Liderlik Ölçeği’nin (PIMRS) yapısal doğrulaması, Bellibaş ve arkadaşları (2016) çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak önerilen üç ana boyutlu (Okul Misyonunu Tanımlama, Öğretim Programını Yönetme, Okul Öğrenme İklimini Geliştirme) yapısının Türk verisine iyi uyum sağladığını göstermiştir.

Faktör yükleri ve model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.), modelin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu yapının kültürel olarak da geçerli olduğunu teyit etmiştir. Bu sonuçlar, PIMRS’nin çok boyutlu öğretimsel liderlik yapısını geçerli bir şekilde ölçmeye devam ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçek genellikle 5 veya 6 noktalı Likert formatını kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Müdürleri (İlkokul ve Ortaokul Yöneticileri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan Profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokul ve ortaokullarda görev yapan okul müdürleri veya bu müdürleri değerlendiren öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim veya Çoklu Kaynak Değerlendirmesi (Öğretmenlerin, müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını değerlendirmesi).

Anahtar Kelimeler

Güvenirlik, Geçerlik, İlkokul Müdürleri, Eğitim Yönetimi, Eğitim Araştırmaları, PIMRS Uyarlaması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mehmet Sukru Bellibas

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama ve doğrulama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve kopyalanması için gerekli izinler, öncelikle sorumlu yazar Mehmet Sukru Bellibas ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ölçeğin orijinal versiyonu (PIMRS) telif haklarına tabidir ve akademik olmayan veya ticari amaçlı kullanımlar için ücret talep edilebilir. Kullanım şartları ve ücret bilgileri için yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Bellibas, M.S., Bulut, O., Hallinger, P., & Wang, W.C. (2016). Developing a validated instructional leadership profile of Turkish primary school principals. International Journal of Educational Research 75, 115-133.

Makalenin tam metnine aşağıdaki ScienceDirect bağlantısından erişilebilir: sciencedirect.com

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretimsel-liderlik-olcegi-pimrs-toad.pdf

Öğretimsel Liderlik Ölçeği (PIMRS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatı için lütfen Bellibaş ve arkadaşları (2016) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurunuz.