Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği

Özet

Dilekçi (2021) tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği‘nin Türkçe’ye uyarlanmasına odaklanmaktadır. Ölçek, eğitim ortamlarında paylaşılan öğretimsel liderliği ölçmeyi amaçlamakta olup, araştırmacılar ve uygulayıcılar için öğretimle ilgili liderlik sorumluluklarının dağılımını değerlendirmede bir araç sunmaktadır. Uyarlama süreci, ölçeğin Türkçe bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini sağlamak üzere titiz psikometrik değerlendirmeleri içermiştir. Bu ölçek, eğitimde liderlik yaklaşımlarının anlaşılmasına ve geliştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Paylaşılan Öğretimsel Liderlik, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Liderliği, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Ümit DİLEKÇİ

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçek uyarlama çalışmasının temel amacı, Türk eğitim bağlamlarında öğretimsel liderliği, özellikle de onun paylaşılan biçimini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Mevcut bir ölçeğin uyarlanmasıyla, okullarda öğretim için liderlik sorumluluklarının nasıl dağıtıldığı ve uygulandığına dair araştırmaları ve pratik uygulamaları kolaylaştırmak hedeflenmiştir. Uyarlama süreci, ölçeğin kültürel ve dilsel olarak Türkiye’de kullanıma uygun olmasını garanti altına almaktadır.

Ölçek, eğitimcilerin ve yöneticilerin paylaşılan liderlik uygulamalarını değerlendirmelerine olanak tanıyarak, okul gelişimine ve öğrenme ortamlarının iyileştirilmesine yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Böylece, eğitim kurumlarındaki liderlik dinamiklerinin daha iyi anlaşılmasına ve daha etkili yönetim modellerinin oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır.

Yapı

Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği, paylaşılan öğretimsel liderlik yapısını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, tek bir kişiden ziyade birden fazla bireyin bir eğitim kurumu içindeki öğretimin ve öğrenmenin geliştirilmesine katkıda bulunduğu ve sorumluluk aldığı dağıtılmış bir liderlik yaklaşımını ifade eder. Müfredat geliştirme, öğretim denetimi, mesleki gelişim ve destekleyici bir öğrenme ortamı oluşturma konularındaki kolektif çabaları kapsar.

Ölçek, okul müdürleri, öğretmenler ve diğer eğitim personeli arasında bu liderlik işlevlerinin ne ölçüde paylaşıldığını ölçmektedir. Bu, liderliğin hiyerarşik olmayan, işbirliğine dayalı ve kolektif bir süreç olarak ele alındığı bir anlayışı yansıtır. Ölçeğin alt boyutları, paylaşılan öğretimsel liderliğin farklı yönlerini, örneğin vizyon paylaşımı, profesyonel öğrenme toplulukları oluşturma ve öğretimsel karar alma süreçlerine katılım gibi unsurları kapsamaktadır.

Geçerlik

Uyarlanan ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) aracılığıyla titizlikle incelenmiştir. Bu istatistiksel prosedürler, ölçeğin temel faktör yapısının paylaşılan öğretimsel liderlik teorik yapısıyla tutarlı olmasını ve maddelerin amaçlanan boyutları etkili bir şekilde ölçmesini sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu analizlerden elde edilen bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve Türkçe eğitim bağlamında ölçmeyi amaçladığı gizil değişkeni doğru bir şekilde yansıtma yeteneğini destekleyen ampirik kanıtlar sunmuştur.

AFA, ölçeğin faktör yapısını keşfetmek için kullanılırken, DFA ise belirlenen faktör yapısının veriyle uyumunu test etmek için kullanılmıştır. Bu kapsamlı geçerlik çalışmaları, ölçeğin Türk kültürüne uygun bir şekilde paylaşılan öğretimsel liderliği ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği‘nin güvenirliği, çeşitli yerleşik psikometrik yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı, maddelerin aynı temel yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösteren bir gösterge olan Cronbach’s Alpha katsayısının hesaplanmasıyla belirlenmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı ve güvenilir bir şekilde ölçüm yaptığını işaret eder.

Ayrıca, çalışmada ölçek maddelerinin ayırt edici gücünü göstermek amacıyla üst ve alt %27’lik grupların analizi yapılmıştır. Bu analiz, yüksek ve düşük puan alanları ayırt etme yeteneğini değerlendirir. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları da incelenerek her bir maddenin genel ölçek puanına anlamlı bir şekilde katkıda bulunması ve toplam puanla tutarlı olması sağlanmıştır. Bu yöntemler, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar vereceğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Geçerlik değerlendirmesinin bir parçası olarak, Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği‘nin boyutsal yapısını belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA, öncelikle temel faktör yapısını keşfetmek, faktör sayısını ve her bir faktöre yüklenen maddeleri belirlemek için kullanılmıştır. Bu aşama, ölçeğin olası boyutlarını ortaya çıkarmıştır.

Keşifsel analizin ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilerek varsayılan faktör yapısının gözlemlenen verilerle uyumu test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak anlamlı bir şekilde bir araya gelmesini sağlamak ve böylece uyarlanan dildeki yapı geçerliğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir. DFA sonuçları, ölçeğin iyi bir model uyumuna sahip olduğunu ve paylaşılan öğretimsel liderlik kavramını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Ölçek, “Kesinlikle katılmıyorum (1)” ile “Kesinlikle katılıyorum (6)” arasında değişen 6 noktalı bir Likert ölçeği kullanmaktadır. Bu biçim, her bir ifadeye ilişkin anlaşma düzeyine dair incelikli yanıtlar verilmesine olanak tanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ölçek, öncelikli olarak okullardaki eğitim sürecine dahil olan eğitimciler, öğretmenler ve okul yöneticileri ile kullanım için tasarlanmıştır.

Yaş Grubu: Yetişkin eğitimciler (genellikle 20 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Hedef popülasyon, Türkiye’deki ilk, orta ve potansiyel olarak yükseköğretim kurumlarında çeşitli rollerde çalışan, öğretimsel karar alma ve liderlik uygulamalarına katılan bireyleri içermektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim anketidir. Katılımcılar, bir dizi ifadeye verilen 6 noktalı Likert ölçeğinde kendi katılım düzeylerini belirterek yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Paylaşılan Liderlik, Öğretimsel Süreçler, Okul Gelişimi, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Değerlendirme, Ölçek Geliştirme

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği‘nin kullanımına ilişkin özel izinler veya ilişkili ücretler hakkında sağlanan kaynak içerikte açıkça detaylı bilgi bulunmamaktadır. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacılar ve uygulayıcıların, gerekli izinler veya daha fazla bilgi için doğrudan sorumlu yazar Ümit Dilekçi ile iletişime geçmeleri tavsiye edilir. Uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır, bu da ölçeğin en son geçerlik çalışmasının yapıldığı yılı göstermektedir.

Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarın iznine tabi olabilir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için ek anlaşmalar gerekebilir. Bu nedenle, kullanmadan önce yazar ile iletişime geçmek en uygun yaklaşımdır.

Referanslar

Dilekçi, Ü. (2021). Paylaşılan öğretimsel liderlik: Ölçek uyarlama çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 2484-2508. Doi:10.17679/inuefd.1016019

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: paylasilan-ogretimsel-liderlik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Paylaşılan Öğretimsel Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır.