Öğretme Tutkusuna Sahip Öğretmen Özelliklerine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Öğretme Tutkusuna Sahip Öğretmen Özelliklerine İlişkin Tutum Ölçeği, Teli Karaman tarafından 2009 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin öğretme tutkusunun sürekliliğini etkileyen faktörlere yönelik tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Toplamda 57 maddeden oluşan ölçek, öğretmenlerin niteliklerini iki ana alt boyutta incelemektedir: Öğretmenin Kendi Kişiliği ile İlgili Özellikler ve Öğretmenin Mesleki Yaşantısı ile İlgili Özellikler. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılık ve güçlü bir faktör yapısı sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretme Tutkusu, Öğretmen Tutumları, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Teli Karaman

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının veya mevcut öğretmenlerin, öğretme tutkusuna sahip ideal bir öğretmenin sahip olması beklenen kişisel ve mesleki özelliklere yönelik sahip oldukları tutum düzeylerini saptamaktır. Ölçek, özellikle öğretmenlik mesleğine bağlılığı ve tutkuyu sürdürmeyi sağlayan kritik faktörleri belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirme ve öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını anlama konusunda nicel veriler sunmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğretme tutkusunun desteklenmesi gereken alanlar belirlenebilmektedir.

Yapı (Construct)

Ölçek, öğretmenlerin öğretme tutkusunu sürdürmesinde etkili olan özellikleri değerlendiren iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir:

• Öğretmenin Kendi Kişiliği ile İlgili Özellikler: Bu boyut, öğretmenin bireysel karakterini, kişilerarası ilişkilerini ve güvenilirlik gibi içsel niteliklerini kapsamaktadır (örneğin: “İnsanlar ona güven duyar”).

• Öğretmenin Mesleki Yaşantısı ile İlgili Özellikler: Bu boyut, öğretmenin mesleki yeterliliğini, donanımını, yeniliklere açıklığını ve mesleğe yönelik tutumlarını içermektedir (örneğin: “Mesleki donanıma sahiptir”).

Geçerlik (Validity)

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İlk aşamada yapılan analizlerde, verilerin faktör analizine uygunluğunu gösteren KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) değeri oldukça yüksek bulunmuştur (KMO = 0,947). Bu yüksek değer, veri setinin örneklem yeterliliğinin mükemmel düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Ölçeğin yapısal geçerliği, iki alt boyutlu yapıyı desteklemektedir. Faktör analizi sonuçları, 57 maddenin beklenen iki ana boyutta toplandığını göstermiştir.

Güvenirlik (Reliability)

Ölçeğin iç tutarlılığı, alt boyutlar bazında değerlendirilmiş ve son derece yüksek güvenirlik katsayıları elde edilmiştir. Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları şöyledir:

• Birinci Alt Boyut (Öğretmenin Kendi Kişiliği ile İlgili Özellikler): Cronbach Alfa değeri 0,9706.

• İkinci Alt Boyut (Öğretmenin Mesleki Yaşantısı ile İlgili Özellikler): Cronbach Alfa değeri 0,9551.

Her iki alt boyut için elde edilen 0,95 üzerindeki bu değerler, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Araştırma kapsamında kullanılan varimax döndürme (varimax rotated) yöntemine dayalı faktör analizinde, özdeğeri (eigenvalue) 13’ün üstünde olan iki belirgin alt boyut tespit edilmiştir. Bu iki faktör, toplam varyansın önemli bir kısmını açıklamaktadır:

1. Birinci boyutun özdeğeri 18,111 olup, toplam varyansın tek başına % 30,697’sini karşılamıştır.

2. İkinci boyutun özdeğeri 13,706 olup, toplam varyansın tek başına % 23,230’unu karşılamıştır.

Toplamda, bu iki faktör, ölçülen yapının varyansının % 53,927’sini açıklamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin iki ana bileşenden oluştuğunu ve bu bileşenlerin güçlü bir ayrım gücüne sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı (Instrument)

Test Türü: Geliştirme (Yeni Geliştirilmiş Ölçek)

Format: 57 maddelik, iki alt boyutlu tutum ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve/veya Öğretmen Adayları (Öğretmen niteliklerine yönelik tutumları ölçmek için).

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra eden veya bu mesleğe hazırlanan bireyler).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi bağlamında gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Tutku, Öğretmen Nitelikleri, Mesleki Gelişim, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Tutum Ölçme, Yüksek Lisans Tezi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Yok

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi Yok

Yazışma Adresi: Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Teli Karaman tarafından 2009 yılında Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için kaynak gösterilmesi esastır. Ölçeğin orijinal teze erişim bağlantısı aşağıda sunulmuştur:

Tez.yok.gov.tr – Ulusal Tez Merkezi

Ölçeğin tam metni ve maddeleri içeren orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretme-tutkusuna-sahip-ogretmen-ozelliklerine-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Karaman, T. (2009). Öğretmenlerin öğretme tutkusunun sürekliliğini etkileyen faktörlerin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Öğretme Tutkusuna Sahip Öğretmen Özelliklerine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 57 madde ve iki alt boyuta sahiptir.

• Öğretmenin Kendi Kişiliği ile İlgili Özellikler (30 madde) .
  İnsanlar ona güven duyar (3. madde)

• Öğretmenin Mesleki Yaşantısı ile İlgili Özellikler (27 madde) .
  Mesleki donanıma sahiptir (23. madde)