Öğretmen Adayları için Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Öğretmen Adayları için Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yeterlikleri Ölçeği (ÖABİTYÖ), mevcut bir yabancı ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanması amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının eğitim-öğretim süreçlerinde kullanmaları beklenen Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) konusundaki yeterlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Uyarlama çalışması, Türk eğitim sisteminin ihtiyaçlarına uygun olarak öğretmen yetiştirme programlarında teknoloji entegrasyonunun değerlendirilmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, Alkan ve Emmioğlu Sarıkaya (2018) tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin Türk kültüründe öğretmen adaylarının BİT yeterliklerini ölçmek için uygun psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

BİT Yeterlikleri, Öğretmen Adayları, Teknoloji Entegrasyonu, Uyarlama, Eğitim Teknolojileri, Öğretmen Eğitimi, Psikometri.

Yazarlar

Muhammet Fatih Alkan, Emine Emmioğlu Sarıkaya

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, öğretmen adaylarının pedagojik, teknik ve etik bağlamda Bilgi ve İletişim Teknolojileri yeterliklerini tespit etmektir. Bu yeterliklerin ölçülmesi, öğretmen yetiştirme programlarının BİT eğitim müfredatlarının etkinliğinin değerlendirilmesine ve eksik alanların belirlenerek iyileştirilmesine olanak tanır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının ve maddelerinin Türkçe konuşan popülasyon için kültürel ve dilbilimsel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, uluslararası geçerliliği olan bir aracın Türkiye’deki akademik çalışmalara kazandırılması amaçlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, öğretmen adaylarının BİT alanındaki genel yeterliklerini ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç temel boyutta ele alınır:

• Teknolojik Bilgi ve Beceriler: Donanım ve yazılım araçlarını etkin kullanma yeteneği.
• Pedagojik Entegrasyon: BİT’i öğrenme-öğretme süreçlerine etkili bir şekilde dahil etme bilgisi (örneğin, ders içeriği oluşturma, çevrimiçi işbirliği araçlarını kullanma).
• Profesyonel ve Etik Yeterlik: BİT araçlarını profesyonel gelişim için kullanma ve dijital vatandaşlık, güvenlik ve etik kurallara uyma bilinci.

Geçerlik

Ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması sürecinde, geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Bu çalışmalar kapsamında genellikle dil geçerliği (çeviri-geri çeviri), kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği incelenmiştir.

Yapı Geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleriyle (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) desteklenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu veya kabul edilebilir düzeyde yeniden yapılandırıldığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zamandan bağımsız olarak tutarlı ve kararlı olmasını ifade eder. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık güvenirliği sıklıkla kullanılan bir yöntemdir.

İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık sergilediğini kanıtlamaktadır. Bu değerlerin kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçeğin öğretmen adaylarının BİT yeterliklerini güvenilir bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik adımlarından biri olan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde doğrulanmasını sağlamıştır. Genellikle ilk aşamada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin faktör yükleri incelenmiş ve yapısal açıklayıcılığı değerlendirilmiştir.

Daha sonra, ölçeğin teorik yapısının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları (iyi uyum indeksleri), ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk kültürüne başarıyla aktarıldığını ve BİT yeterliklerini ayrık ve anlamlı alt boyutlar halinde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Ölçek maddeleri, katılımcıların yeterlik düzeylerini veya sıklıklarını belirtmelerini ister).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Farklı branşlarda eğitim gören üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Tipik olarak 18-25 yaş aralığı (Üniversite lisans öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle Türkiye’deki farklı üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcıların kendi BİT yeterlikleri hakkındaki algılarını ve becerilerini değerlendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Uyarlama Çalışması, Faktör Analizi, Öğretmen Yeterlikleri, Dijital Okuryazarlık, Eğitim Bilimleri, Ölçek Geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Muhammet Fatih Alkan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların makalenin yayınlandığı tarihteki kurumsal adresleri referans makalede mevcuttur (Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazar veya yayıncıdan izin alınması gerekmektedir. Kullanım koşulları referans makalede belirtilmiştir.

Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımının ücretsiz olduğu varsayılmaktadır, ancak kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2018’dir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metin makalesine ve ilgili PDF dosyasına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• Makale Linki: dergipark.gov.tr
• Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmen-adaylari-icin-bilgi-ve-iletisim-teknolojileri-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Alkan, M. F. ve Emmioğlu Sarıkaya, E. (2018). Öğretmen Adayları için Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yeterlikleri Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 665 – 691. DOI: 10.14686/buefad.375745

Öğretmen Adayları için Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almadığından, maddeler burada sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Alkan ve Emmioğlu Sarıkaya (2018) referans makalesine başvurunuz.