Öğretim Sürecinde Bilgi ve İletişim Teknolojilerine Yönelik Öğretmen Algıları Ölçeği

Özet

Öğretim Sürecinde Bilgi ve İletişim Teknolojilerine Yönelik Öğretmen Algıları Ölçeği, öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) kullanımına dair algılarını, tutumlarını ve yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlerin BİT’i öğretme-öğrenme süreci içerisine entegre etme konusundaki eğilimlerini, inançlarını ve karşılaştıkları potansiyel zorlukları ölçmeyi hedefler. Ölçek geliştirme çalışması 2016 yılında Gökhan Baş, Miroslav Kubiatko ve Ali Murat Sünbül tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen bulgular ölçeğin sağlam yapısal geçerlik ve güvenirlik taşıdığını göstermiştir. Bu araç, eğitim politikalarının ve mesleki gelişim programlarının BİT entegrasyonu bağlamında şekillendirilmesine bilimsel veri sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen algıları, Bilgi ve İletişim Teknolojileri, BİT entegrasyonu, Öğretme-öğrenme süreci, Psikometrik ölçek, Yapı geçerliği, Güvenirlik.

Yazarlar

Gökhan Baş, Miroslav Kubiatko, Ali Murat Sünbül.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin öğretim faaliyetleri sırasında BİT kullanımına yönelik sahip oldukları algı düzeylerini, inançlarını ve tutumlarını sistematik bir şekilde nicel olarak ölçmektir. Ölçek, BİT’in eğitim ortamlarına başarılı bir şekilde entegre edilmesindeki kritik faktörleri belirleyerek, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin BİT’e karşı duydukları motivasyonu, teknolojik yeterlilik hissiyatını ve BİT’in ders materyallerini zenginleştirme potansiyeline olan inançlarını değerlendirir. Bu sayede, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçları doğru bir şekilde tespit edilebilir ve BİT kullanımını teşvik edecek stratejiler geliştirilebilir.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin BİT’e yönelik algılarını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Orijinal geliştirme çalışmasında, bu yapı genellikle Algılanan Fayda, Algılanan Kullanım Kolaylığı ve BİT’e Yönelik Tutum gibi temel psikolojik boyutları içermektedir. Bu boyutlar, öğretmenlerin BİT’i pedagojik amaçlarla kullanma niyetlerini ve bu kullanımdan duydukları memnuniyeti yansıtır.

Ölçek, öğretmenlerin teknoloji entegrasyonuna yönelik bilişsel (inançlar) ve duyuşsal (tutumlar) bileşenlerini ölçerek, BİT’in sınıfta benimsenmesini etkileyen içsel ve dışsal faktörleri kapsamaktadır. Yapı, teknolojik pedagojik içerik bilgisi (TPACK) çerçevesiyle de ilişkilendirilebilecek olan, BİT’i ders içerikleriyle bütünleştirme yeteneği algısını da değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla kapsamlı çalışmalar yapılmıştır. Baş, Kubiatko ve Sünbül (2016) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ilgili alt boyutlar altında tutarlı bir şekilde toplandığını doğrulamıştır.

Yapı geçerliği bulguları, ölçeğin öğretmenlerin BİT algıları konusundaki karmaşık yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin ayırt edici geçerliği de incelenmiş olup, ölçeğin diğer ilgili yapılarla beklenen yönlerde ilişkiler gösterdiği ve benzersiz yapıyı ölçebildiği belirtilmektedir (Spesifik katsayılar için orijinal makaleye başvurulması önerilir).

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılığının yüksek olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Güvenirlik sonuçları, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir. Bu durum, ölçeğin hem araştırma hem de değerlendirme amaçlı kullanımlarda tutarlı ölçümler yapma yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve teorik modeli test etmek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizler, öğretmenlerin BİT algılarının kaç farklı alt boyuttan oluştuğunu belirlemiştir. Orijinal çalışmada, ilgili istatistiksel teknikler (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılarak ölçeğin nihai faktör yapısı belirlenmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin faktör yüklerinin yüksek olduğunu ve maddelerin teorik olarak beklenen faktörlere yüklendiğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin hem geçerli hem de yorumlanabilir bir psikometrik araç olduğunu kanıtlamaktadır. Ölçek, muhtemelen BİT kullanımının farklı yönlerini (örneğin, Pedagojik Yeterlilik, Teknik Kaygılar, BİT’in Öğrenci Üzerindeki Etkisi) temsil eden ayrı faktörlere sahiptir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmenler (Teachers)

Age Group: Çalışan yetişkinler

Population Details: Türkiye’deki farklı kademelerde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemi kullanılarak anket şeklinde uygulanır.

Anahtar Kelimeler

BİT, Öğretmen tutumları, Eğitim teknolojileri, Ölçek geliştirme, Psikometri, Pedagojik entegrasyon, Algılanan yeterlilik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Gökhan Baş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme ve yayınlanma yılı 2016’dır. Ölçeğin kullanımı için izin ve ücretlendirme bilgileri hakkında sorumlu yazar Gökhan Baş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim için kullanılan e-posta adresi: [email protected]

Referanslar

Baş, G., Kubiatko, M., & Sünbül, A. M. (2016). Teachers’ perceptions towards ICTs in teaching-learning process: Scale validity and reliability study. Computers in Human Behavior, 61, 176-185. DOI: 10.1016/j.chb.2016.03.022

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: scale-for-measuring-teachers-perceptions-towards-icts-in-teaching-learning-process-toad.pdf

Öğretim Sürecinde Bilgi ve İletişim Teknolojilerine Yönelik Öğretmen Algıları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve skorlama yönergeleri için lütfen referans olarak verilen akademik makaleye başvurunuz.