Akademisyenlerin Bilgi Ve İletişim Teknolojilerine Erişimi Ölçeği

Özet

Akademisyenlerin Bilgi Ve İletişim Teknolojilerine Erişimi Ölçeği, akademisyenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojilerine (BİT) erişim düzeylerini, bu teknolojileri kullanma becerilerini ve motivasyonlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Ali Battal ve Halil Kayaduman (2021) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenler üzerinde geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmayı amaçlamıştır. Ölçek, özgün yapısında değişiklikler göstererek 4 faktör ve 25 madde ile nihai halini almıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT), Akademisyen, Teknolojiye Erişim, Öğretimsel Kullanım, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ali Battal, Halil Kayaduman

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçek, akademisyenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojilerine (BİT) erişim düzeylerini, bu teknolojileri kullanma konusundaki yeterliliklerini ve motivasyonel faktörlerini belirlemek amacıyla uyarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, Türk yükseköğretim sistemindeki öğretim elemanlarının teknoloji entegrasyonu süreçlerini bilimsel olarak incelemeye olanak tanıyacak güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü ve akademik ortamına uygunluğunu test ederek, BİT kullanımına yönelik beceri ve motivasyon düzeylerindeki farklılıkları ölçmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, BİT erişiminin ve kullanımının çok boyutlu doğasını ölçmektedir. Uyarlama ve faktör analizi çalışmaları sonucunda ölçek, 25 madde ve dört temel faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler şunlardır:

• Beceri: Akademisyenlerin BİT araçlarını kullanma konusundaki genel yeterlilik ve özgüvenlerini ifade eder. Bu faktör, orijinal ölçekteki Stratejik ve Bilgisel Beceri boyutlarının birleşmesiyle oluşmuştur.
• Öğretimsel Kullanım: BİT’in ders materyallerini geliştirme ve öğrencilerle etkileşim kurma gibi pedagojik amaçlarla ne ölçüde kullanıldığını ölçer.
• Dışsal Motivasyon: Yöneticilerin beklentileri veya kurumsal gereklilikler gibi dış kaynaklardan gelen BİT kullanımına yönelik teşvikleri kapsar.
• İçsel Motivasyon: Akademisyenin kişisel gelişim, merak ve öğrenme isteği gibi iç kaynaklardan beslenen BİT kullanma arzusunu temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla iki aşamalı bir analiz süreci izlenmiştir. İlk olarak, 265 gönüllü akademisyenden toplanan veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonucunda, orijinalden farklı olarak Stratejik ve Bilgisel Beceri boyutları tek faktör altında birleşerek “Beceri” olarak adlandırılmıştır. Beceri, öğretimsel kullanım, dışsal motivasyon ve içsel motivasyon faktörlerinden birer madde çıkarılarak, toplam 25 maddeden oluşan 4 faktörlü bir yapı elde edilmiştir.

Faktör yükü dağılımları .87 ile .44 arasında değişmektedir. Bu dört faktörlü yapının açıkladığı toplam varyans oranı ise % 66.03 olarak tespit edilmiştir. İkinci aşamada, farklı bir çalışma grubundan oluşan 251 akademisyene Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış ve elde edilen uyum değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır, bu da ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa güvenirlik analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeği oluşturan yapıların (faktörlerin) güvenirlik katsayılarının .75 ile .95 arasında değiştiğini göstermiştir. Bu aralık, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçülen yapıları güvenilir bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, 265 akademisyen üzerinde yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin Türkçe formunun 4 temel boyutta toplandığını göstermiştir: Beceri, Öğretimsel Kullanım, Dışsal Motivasyon ve İçsel Motivasyon. Bu dört faktör, BİT erişimi ve kullanımına dair akademik tutum ve davranışların önemli bir bölümünü açıklamaktadır.

Elde edilen 4 faktörlü modelin toplam varyansın % 66.03’ünü açıklaması, ölçeğin yapısal olarak güçlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile modelin uyum indekslerinin doğrulanması, bu faktör yapısının Türkiye örnekleminde geçerli olduğunu teyit etmiştir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a doğru).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Akademisyenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim Kurumu Çalışanları)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında görev yapan gönüllü akademisyenler (Toplam 516 akademisyen iki ayrı grupta incelenmiştir).

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket

Anahtar Kelimeler

BİT Erişimi, Akademik Beceri, Teknoloji Motivasyonu, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ali Battal)

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adresler.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Ali Battal ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makale Bağlantısı: Orijinal makale Dergipark üzerinden erişilebilir durumdadır.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: akademisyenlerin-bilgi-ve-iletisim-teknolojilerine-erisimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Battal, A. ve Kayaduman, H. (2021). Akademisyenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojilerine Erişimi Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1401-1416. Doi: 10.24315/tred.852047

[quads id=5]

Akademisyenlerin Bilgi Ve İletişim Teknolojilerine Erişimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Toplam 25 Madde

• İnternet kullanmak, daha iyi kararlar almama yardımcı olacak bilgilere ulaşmamı sağlayabilir.
• BİT kullanmayı, yöneticilerim benden bekledikleri için kullanmak isterim.
• Çeşitli BİT araçlarını kullanarak hedeflerime ulaşma konusunda kendime güvenirim.
• Öğrenciler ile iletişim kurmak için dijital teknolojileri kullanırım.