Öğretim Elemanlarının Öğretmen Eğitiminde Akreditasyon Konusundaki Algıları Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarının Öğretmen Eğitiminde Akreditasyon Konusundaki Algıları Ölçeği, R. Baltacı tarafından 2002 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Türkiye’deki eğitim fakülteleri bünyesindeki öğretim elemanlarının, öğretmen eğitimi programlarının kalitesini güvence altına almayı amaçlayan akreditasyon süreçlerine dair tutumlarını, bilgi düzeylerini ve genel algılarını sistematik olarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, akreditasyonun pedagojik, idari ve kurumsal boyutlarına ilişkin öğretim elemanlarının sübjektif görüşlerini belirleyerek, gelecekteki kalite geliştirme çabalarına rehberlik etmeyi hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi mekanizmalarının yeni yeni tartışılmaya başlandığı bir dönemde, akademik personelin bu önemli dönüşüme ne ölçüde hazır olduğunu ve ne gibi engeller algıladığını anlamak için kritik bir araç sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Akreditasyon, Öğretmen Eğitimi, Algı, Öğretim Elemanı, Eğitim Fakültesi, Kalite Güvencesi, Lisansüstü Çalışma.

Yazarlar

R. Baltacı

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanlarının, öğretmen eğitimi standartlarını yükseltmeyi hedefleyen akreditasyon mekanizmalarına yönelik algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu amaçla, öğretim elemanlarının akreditasyona ne kadar değer verdiklerini, sürece karşı olası dirençlerini veya desteklerini ve akreditasyonun kurumsal gelişim üzerindeki potansiyel etkisine dair inançlarını belirlemek hedeflenmiştir.

Ölçek, elde edilen veriler ışığında, akreditasyon süreçlerinin planlanması ve uygulanması aşamasında karşılaşılabilecek olası engelleri ve destekleyici faktörleri tanımlamak için bir temel oluşturmayı amaçlamıştır. Çalışma, akademik personelin akreditasyon süreçlerine katılımını artırmak ve direnci azaltmak için hangi alanlara odaklanılması gerektiğini belirlemede yöneticilere ve politika yapıcılara somut veriler sunmuştur.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak “Öğretim Elemanlarının Öğretmen Eğitiminde Akreditasyon Konusundaki Algıları” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, akreditasyonun gerekliliği, faydaları, uygulanabilirliği ve öğretim elemanlarının mesleki yaşamlarına etkisi hakkındaki bilişsel değerlendirmeleri ve duyuşsal tepkileri içeren karmaşık bir tutum setidir. Temel olarak, öğretim elemanlarının akreditasyonu bir dış zorunluluk mu yoksa içsel bir kalite geliştirme fırsatı mı olarak gördüğünü ortaya koyar.

Ölçeğin ölçtüğü algı yapısının muhtemel alt boyutları şunlardır:

• Akreditasyonun Önemine Dair Algı: Program kalitesini artırma ve uluslararası standartlara uyumun gerekliliği inancı.
• Kurumsal Hazırlık Algısı: Fakültenin akreditasyon sürecini başarıyla yönetmek için idari, mali ve altyapısal olarak ne kadar hazır olduğu.
• Kişisel Etki Algısı: Akreditasyonun öğretim elemanlarının ders verme, araştırma yapma ve hizmet yüklerine yönelik olumlu veya olumsuz etkilerine dair görüşleri.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik geçerlik katsayıları ve yöntemleri belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme türünde bir ölçek olarak, geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla, akreditasyon ve öğretmen eğitimi alanlarında uzmanlaşmış akademisyenlerden oluşan bir panelin görüşüne başvurulmuş ve maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiği değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek için faktör analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında mantıksal olarak gruplanıp gruplanmadığını ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair kesin veriler kaynakta yer almamaktadır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının hesaplanmış olması beklenir. Akademik standartlara göre, bu tür algı ölçeklerinde kabul edilebilir bir güvenirliğe işaret eden Alfa değerinin (genellikle 0.70 ve üzeri) elde edildiği varsayılmaktadır.

İç tutarlılık analizine ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmasının da yapılmış olması mümkündür. Bu yöntem, aynı öğretim elemanlarının belirli bir zaman aralığından sonra ölçekten benzer puanlar alıp almadığını kontrol ederek, algıların tutarlılığını doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin, akreditasyon algısının çok boyutlu bir yapısını ölçme varsayımıyla geliştirildiği düşünülmektedir. Bu nedenle, ölçek geliştirme sürecinde, temel alt boyutları belirlemek ve maddeleri bu boyutlara ayırmak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu ve her bir faktörün varyansın ne kadarını açıkladığını göstermiştir.

Faktör analizi, muhtemelen akreditasyon algısının; (1) Kurumsal Destek, (2) Süreç Faydaları ve (3) Bireysel Yük/Endişe gibi ayrık alt ölçeklere ayrıldığını ortaya koymuştur. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin çok yönlü puanlanmasına olanak tanımıştır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Akademik Algı ve Tutum Ölçeği)

Format: Büyük ihtimalle 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır. Bu format, katılımcıların akreditasyonla ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını belirtmelerini gerektirir.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Akademisyenler / Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 25 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Eğitim Fakültelerinde görev yapan, tam zamanlı akademik kadro (Profesör, Doçent, Doktor Öğretim Üyesi, Öğretim Görevlisi ve Araştırma Görevlisi) üyeleri.

Test Metodolojisi: Kesitsel anket metodolojisi kullanılarak, tanımlayıcı ve ilişkisel araştırmalar için veri toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Algı, Kurumsal Kalite, Yükseköğretim, Tezler, Baltacı R., Ölçme Aracı Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Veri mevcut değil.

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (2002 tezi bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, ticari bir ücretlendirme bilgisi mevcut değildir. Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarın (R. Baltacı) veya ilgili enstitünün izninin alınması tavsiye edilir.

Test Geliştirme Yılı: 2002

Referanslar

1. Baltacı, R. (2002). Eğitim fakültelerindeki öğretim elemanlarının öğretmen eğitiminde akreditasyon konusundaki algıları. (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Öğretim Elemanlarının Öğretmen Eğitiminde Akreditasyon Konusundaki Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde maddeler listelenmemiştir. Ölçeğin tamamına ve maddelerine ulaşmak için R. Baltacı’nın 2002 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.