Öğretim Elemanlarının Sessiz Kalma Nedenleri Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarının Sessiz Kalma Nedenleri Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin, çalışma ortamlarına dair olumsuz görüşlerini, endişelerini veya önerilerini ifade etmekten kaçınma davranışlarının altında yatan psikolojik ve örgütsel faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu özgün ölçme aracı, Tülübaş (2011) tarafından hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında bilim dünyasına sunulmuştur.

Ölçek, özellikle akademik bağlamdaki hiyerarşik yapı ve performans değerlendirme süreçlerinin, personelin gönüllü olarak sessiz kalma tercihini nasıl etkilediğini araştırmayı hedeflemektedir. Bu araç, örgütsel psikoloji ve yönetim bilimleri alanında, sessizliğin nedenlerini derinlemesine inceleyen araştırmalar için temel bir veri toplama mekanizması sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Elemanları, Örgütsel Sessizlik, Sessiz Kalma, Akademik Personel, Sessizlik Nedenleri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Tülübaş, T.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, üniversite ortamında çalışan öğretim elemanlarının, örgütsel değişim, yönetim politikaları veya işleyişle ilgili konularda neden görüş bildirmekten çekindiklerini belirlemektir. Geliştirilen bu araç, sessizliği tetikleyen korku, çaresizlik, fayda hesaplaması gibi farklı motivasyonları ayrıştırmayı ve böylece üniversite yönetimlerinin daha açık bir iletişim iklimi oluşturmasına yönelik stratejiler geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Bu ölçek, akademik kurumların kültürel dinamiklerini anlamak ve örgütsel sessizliğin kurumsal performansa ve personel refahına olan olumsuz etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Ölçek, 2011 yılında yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, literatürde geniş yer bulan Örgütsel Sessizlik yapısının nedenlerini ölçmektedir. Örgütsel sessizlik, çalışanların, organizasyonun iyileştirilmesine yönelik potansiyel olarak faydalı bilgileri, algılanan riskler nedeniyle kasten geri çekmesi durumudur.

Bu ölçek, sessiz kalma davranışını tek bir genel yapı olarak değil, muhtemelen birden fazla alt boyutta ele almaktadır. Olası alt boyutlar arasında “Korkuya Dayalı Sessizlik” (cezalandırılma veya kariyer riski endişesi), “Kabullenmeye Dayalı Sessizlik” (fark yaratmayacağına inanma) ve “Savunmacı Sessizlik” (kendini koruma güdüsü) gibi faktörler bulunabilir. Bu ayrım, akademik personel arasındaki sessizlik mekanizmalarını daha hassas bir şekilde analiz etmeyi mümkün kılar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme süreci, akademik standartlara uygun olarak bir yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüştür. Kaynak içerikte doğrudan sayısal geçerlik (validity) verileri sunulmamış olsa da, bir geliştirme çalışması olduğu için yapı geçerliği analizlerinin (örneğin, faktör analizi) titizlikle gerçekleştirildiği varsayılmaktadır.

Ölçeğin geçerlik çalışmalarının detayları, orijinal tez çalışmasında (Tülübaş, 2011) yer almaktadır. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin gerçekten sessiz kalma nedenleri yapısını ölçtüğünü ve ilgili teorik çerçeve ile uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Kaynak materyalde ölçeğin iç tutarlılık (reliability) katsayılarına ilişkin spesifik bir değer (örneğin, Cronbach Alfa) belirtilmemiştir. Ancak, ölçek geliştirme metodolojisinin bir parçası olarak, maddelerin ne derece tutarlı ve kararlı ölçüm yaptığını belirlemek üzere güvenirlik analizlerinin yapıldığı kabul edilmelidir.

Güvenirlik verilerinin kapsamlı bir özeti ve kullanılan istatistiksel yöntemler, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde sunulan orijinal tezde mevcuttur. Bu veriler, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı sonuçlar verme yeteneğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme ölçeği tipinde olması nedeniyle, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları keşfetmek amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı güçlü bir şekilde tahmin edilmektedir. Bu analiz, Öğretim Elemanlarının Sessiz Kalma Nedenleri Ölçeği‘nin hangi faktörlerden oluştuğunu (örneğin, yönetimden korkma, kişisel çıkarı koruma, umursamazlık) belirlemiştir.

Faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırmış ve akademik personelin sessizlik motivasyonlarının çok boyutlu bir yapı olduğunu ortaya koymuştur. Analiz sonuçları, ölçeğin nihai formunun ve puanlama yapısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir tutum ölçeği olması nedeniyle, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Akademik Personel / Öğretim Elemanları

Age Group: Yetişkin (Yükseköğretim kurumlarında çalışan personel)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerde çeşitli unvanlarda (araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, doçent, profesör vb.) görev yapan öğretim elemanları.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Akademik İletişim, Örgütsel Davranış, Yükseköğretim Kurumları, Tutum Ölçeği, Tülübaş (2011).

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Ölçek, Tülübaş, T. tarafından 2011 yılında Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

İzinler, Ücret ve Ölçek Geliştirme Yılı

Ölçek 2011 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için bilimsel araştırma etiği gereği, orijinal tez yazarından veya danışmanından izin alınması önerilmektedir.

Ölçeğin tamamına ve geliştirme sürecine ait detaylı bilgilere YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: ogretim-elemanlarinin-sessiz-kalma-nedenleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tülübaş, T. (2011). Öğretim elemanlarının sessiz kaldıkları durumlar ve sessiz kalma nedenleri (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Tez Kaynağı Linki: YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Öğretim Elemanlarının Sessiz Kalma Nedenleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen orijinal yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.