Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği

Özet

Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği, eğitimcilerin öğretim faaliyetleri sırasında zamanlarını ne kadar etkili kullandıklarını ve yönettiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Ramazan Yirci ve Alper Yavuz tarafından 2018 yılında yapılan bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda ortaya konulmuştur. Ölçek, özellikle öğretmenlerin ders planlama, sınıf içi zaman kullanımı ve idari görevleri öğretim hedefleri doğrultusunda organize etme becerilerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Geliştirme çalışması, eğitim bilimleri alanında zaman yönetimi becerilerinin spesifik olarak ölçülmesine yönelik önemli bir katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Süreci, Zaman Yönetimi, Öğretmen Yeterliliği, Psikometrik Ölçek, Ölçek Geliştirme, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Ramazan Yirci, Alper Yavuz.

Amaç

Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin veya öğretim elemanlarının mesleki görevlerini yerine getirirken sergiledikleri zaman yönetimi davranışlarını bilimsel ve sistematik bir şekilde ölçmektir. Geliştiriciler, genel zaman yönetimi araçlarının aksine, bu ölçeğin doğrudan sınıf içi ve sınıf dışı öğretim faaliyetlerine odaklanarak, eğitimcilerin zamanı planlama, organize etme, önceliklendirme ve kontrol etme boyutlarındaki yeterliliklerini belirlemesini sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçları daha doğru tespit edilebilir ve zaman yönetimi eğitimlerinin etkinliği değerlendirilebilir.

Ölçek, aynı zamanda eğitim araştırmacılarına, öğretmenlerin zaman yönetimi becerileri ile öğrenci başarısı veya öğretmen tükenmişliği arasındaki ilişkileri incelemede standart ve güvenilir bir araç sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki teorik yapıyı destekleyen ve uygulamaya yönelik çıkarımlara olanak tanıyan sağlam bir ölçüm aracı ihtiyacından doğmuştur.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği, zaman yönetiminin eğitim bağlamına özgü çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki temel boyutları içerecek şekilde kavramsallaştırılmıştır:

1. Öğretim Planlaması ve Önceliklendirme: Ders materyallerini hazırlama, öğrenme hedeflerini belirleme ve kritik görevlere öncelik verme becerisi.

2. Sınıf İçi Zaman Kullanımı: Ders saatlerini verimli kullanma, geçiş sürelerini minimize etme ve öğrencilerin zamanını etkili yönetme.

3. Zaman Kontrolü ve İzleme: Öğretim sürecinde zaman çizelgesine uyma, aksaklıkları yönetme ve zaman kayıplarını belirleme yeteneği.

Ölçek, bu boyutlar üzerinden eğitimcilerin zaman yönetimine yönelik tutum ve davranışlarını değerlendirerek, öğretim performansını dolaylı olarak etkileyen önemli bir yeterliliği nicel olarak ifade etmeyi sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde (Yirci & Yavuz, 2018) detaylı olarak ele alınmıştır. İçeriğin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde kapsadığını belirlemek amacıyla Kapsam Geçerliği (Content Validity) için uzman görüşlerine başvurulmuştur.

Yapısal geçerliği (Construct Validity) test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen boyutlar altında toplanıp toplanmadığını incelemiştir. Yapılan istatistiksel işlemler, ölçeğin öğretim sürecinde zaman yönetimini temsil eden özgün bir yapıyı ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. İç Tutarlılık Güvenirliği (Internal Consistency Reliability) için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Geliştirme çalışmasında, ayrıca ölçeğin zamana karşı ne kadar kararlı olduğunu belirlemek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir, bu da ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Bu güvenirlik analizleri, ölçeğin eğitim araştırmalarında kullanılabilirliği açısından sağlam bir zemin oluşturmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini ortaya koymak amacıyla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, zaman yönetimi yapısının altında yatan boyutları keşfetmek için uygulanmış ve bu analiz sonucunda ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Faktör sayısının belirlenmesinde genellikle özdeğerler ve yamaç-birikinti grafiği (scree plot) gibi kriterler dikkate alınmıştır.

AFA sonuçlarının ardından, belirlenen faktör yapısının farklı bir örneklem grubunda doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) aracılığıyla, ölçek modelinin teorik yapıya ve toplanan verilere ne kadar iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu iki aşamalı faktör analizi süreci, ölçeğin sağlam bir psikometrik temele dayandığını kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Geliştirme çalışması sonucunda oluşturulmuş öz-bildirim tipi bir ölçme aracıdır.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinin standart formatı Likert tipidir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Öğretim faaliyetlerini aktif olarak sürdüren eğitim profesyonelleri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim yöntemiyle katılımcıların, öğretim süreçlerindeki zaman yönetimi davranışlarına ne sıklıkta katıldıklarını veya bu davranışlara ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Verimliliği, Öğretim Süreci, Psikometri, Zaman Yeterliliği, Ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında yayımlanan bir akademik çalışma sonucunda geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımında genellikle yazarlara referans verilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Ramazan Yirci ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve enstrümanın kendisi PDF formatında erişilebilir durumdadır. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretim-surecinde-zaman-yonetimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yirci, R. ve Yavuz, A. (2018). Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği’nin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Başkent Unıversıty Journal Of Educatıon, 5(1), 1-10.

Öğretim Sürecinde Zaman Yönetimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak, ölçeğin yapısını anlamak için tipik maddelerin aşağıdaki boyutlara odaklanması beklenir:

• Derslerimi zamanında ve planladığım gibi bitiririm.

• Öğrencilerin dikkatini dağıtan durumları hızlıca yöneterek zaman kaybını önlerim.

• Öğretim yılı başlamadan önce tüm konuların zaman çizelgesini oluştururum.

• Önemli olan görevleri, acil olmayanlardan ayırırım.