Öğretim Elemanlarının Öğretim Yeterliklerini Değerlendirme Ölçeği (ÖYDÖ)

Özet

Öğretim Elemanlarının Öğretim Yeterliklerini Değerlendirme Ölçeği (ÖYDÖ), yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarının sahip olması gereken öğretim yeterliklerini objektif ve sistematik bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki yükseköğretim bağlamında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak kullanıma sunulmuştur. Bu çalışma, ölçek geliştirme sürecinin titizlikle yürütüldüğünü ve elde edilen yapının ilgili literatürle uyumlu olduğunu göstermektedir. ÖYDÖ, öğretim kalitesinin artırılmasına yönelik değerlendirme ve gelişim süreçlerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim yeterliği, öğretim elemanı, yükseköğretim, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, pedagojik beceriler, akademik değerlendirme.

Yazarlar

Ahmet DOĞANAY, Meryem YEŞİLPINAR-UYAR, Salih DİNÇER, Fatma KARAÇOBAN.

[quads id=5]

Amaç

ÖYDÖ’nün temel amacı, üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının ders verme, içerik sunma, öğrenci yönetimi ve ölçme-değerlendirme gibi temel alanlardaki öğretim yeterliklerini kapsamlı bir biçimde belirlemek ve değerlendirmektir. Ölçek, bu yeterlik düzeylerinin belirlenmesi aracılığıyla akademik personelin profesyonel gelişim ihtiyaçlarını tespit etmeye ve kurumsal düzeyde eğitim kalitesini iyileştirmeye yönelik veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, öğretim elemanlarının kendilerini değerlendirmelerine olanak tanıyarak öz-yansıtma (self-reflection) süreçlerini desteklemeyi ve böylece sürekli mesleki gelişime zemin hazırlamayı hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, alanyazındaki boşluğu doldurarak kültürel ve kurumsal bağlama uygun bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı

ÖYDÖ, öğretim elemanlarının çok boyutlu öğretim yeterliklerini ölçen bir psikometrik araçtır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), yükseköğretim bağlamında etkili öğrenmeyi sağlamak için gerekli olan bilgi, beceri ve tutumlar bütünü olan Öğretim Yeterliği kavramıdır. Bu yapı genellikle; ders planlama ve hazırlık, öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, öğrenme ortamını yönetme, iletişim becerileri ve ölçme-değerlendirme yetkinlikleri gibi alt boyutları içermektedir.

Ölçek, öğretim elemanlarının sadece teorik bilgilerini değil, aynı zamanda bu bilgileri sınıfta uygulama becerilerini de değerlendirmeye odaklanmıştır. Yapısal olarak, ölçeğin boyutları, çağdaş pedagojik yaklaşımlar ve yükseköğretimdeki öğrenci merkezli eğitim gereklilikleri dikkate alınarak oluşturulmuştur.

Geçerlik

ÖYDÖ’nün Geçerlik çalışması, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) incelenmiştir.

Çalışma kapsamında, yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) kullanılmıştır. Ölçeğin maddelerinin, teorik olarak belirlenen alt boyutlarla uyumlu olduğu ve kabul edilebilir düzeyde faktör yüklerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı analiz sonuçları, Doğanay ve arkadaşları (2021) tarafından yayımlanan orijinal makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

ÖYDÖ’nün Güvenirlik çalışması, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Güvenirlik analizinde, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve madde-toplam korelasyonları incelenmiştir.

Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu durum, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Güvenirlik katsayılarının detayları ve test-tekrar test güvenirlik sonuçları (varsa), ilgili akademik yayında sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, ÖYDÖ’nün yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak ve doğrulamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. İlk aşamada, ölçeğin temel yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, bu analiz sonucunda ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiştir.

İkinci aşamada ise, teorik modelin örneklem verileriyle uyumunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulandığını göstermiştir. Bu analizler, ÖYDÖ’nün sağlam bir psikometrik yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Geliştirme Çalışması (Development)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Kurumlarında Görev Yapan Öğretim Elemanları (Araştırma Görevlileri, Öğretim Görevlileri, Doktor Öğretim Üyeleri, Doçentler ve Profesörler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademik Personel)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde görev yapan akademik personel.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) veya Öğrenci Değerlendirmesi (Student evaluation) şeklinde uygulanabilir; ancak geliştirme çalışması genellikle öğretim elemanlarının kendi yeterliklerine dair öz bildirimlerini toplar.

Anahtar Kelimeler

Pedagojik formasyon, yükseköğretim kalitesi, akademik performans, ölçme ve değerlendirme, eğitim araştırmaları.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet DOĞANAY

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Adana, Türkiye (Yükseköğretim Kurumu bilgisine dayalı varsayım).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak belirtilerek mümkündür. Ölçeğin kullanımı için resmi izinler ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar Ahmet Doğanay ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretim-elemanlarinin-ogretim-yeterliklerini-degerlendirme-olcegi-oydo-toad.pdf

Kaynaklar

Doğanay, A., Yeşilpınar-Uyar, M., Dinçer, S. ve Karaçoban, F. (2021). Öğretim elemanlarının öğretim yeterliklerini değerlendirme ölçeği (ÖYDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 201-214. https://doi.org/10.24315/tred.694869

Makalenin tam metnine erişim için bağlantı: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Öğretim Elemanlarının Öğretim Yeterliklerini Değerlendirme Ölçeği (ÖYDÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerinin tamamına ve derecelendirme formatına ilişkin detaylı bilgilere, Doğanay, Yeşilpınar-Uyar, Dinçer ve Karaçoban (2021) tarafından yayımlanan “Öğretim elemanlarının öğretim yeterliklerini değerlendirme ölçeği (ÖYDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması” başlıklı akademik makaleden ulaşılabilir.