Öğretim Elemanlarının Pedagojik Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumlarındaki pedagojik yeterliklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilen bu ölçek, alandaki ölçme araçları eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir. Öğretim Elemanlarının Pedagojik Yeterlikleri Ölçeği, Ayşe Tınmaz tarafından 2018 yılında bir ölçek geliştirme çalışması kapsamında oluşturulmuştur. Çalışmanın temel amacı, üniversite düzeyindeki akademisyenlerin öğretme-öğrenme süreçlerindeki bilgi, beceri ve tutumlarını kapsayan pedagojik yeterlikler düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu araç, öğretim elemanlarının mesleki gelişim ihtiyaçlarını saptamada ve eğitim kalitesini artırmada önemli bir potansiyele sahiptir.

Ölçek, bir geliştirme çalışması olarak ortaya çıkmış olup, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri temel alınarak hazırlanmıştır. Elde edilen veriler ışığında, ölçeğin yapı geçerliği ve iç tutarlılık güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi‘nde yayımlanmıştır ve ilgili akademik çevreye sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Pedagojik yeterlik, öğretim elemanları, akademik gelişim, ölçek geliştirme, yükseköğretim, eğitim psikolojisi, öğretim becerileri.

Yazarlar

Ayşe Tınmaz

[quads id=5]

Amaç

Öğretim Elemanlarının Pedagojik Yeterlikleri Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerde görev yapan akademik personelin eğitim-öğretim faaliyetlerini ne derece etkin yürütebildiklerini ölçmek için standartlaştırılmış ve psikometrik olarak güçlü bir araç sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, öğretim elemanlarının ders planlama, uygulama, değerlendirme, öğrenci yönetimi ve teknoloji entegrasyonu gibi temel pedagojik alanlardaki yeterliklerini nicel olarak saptamayı hedefler.

Ölçeğin geliştirilmesi, sadece bireysel yeterlik düzeylerini belirlemekle kalmaz, aynı zamanda yükseköğretim kurumlarının genel eğitim kalitesini değerlendirmesi ve kurumsal düzeyde pedagojik eğitim programlarının etkinliğini ölçmesi için bir zemin hazırlar. Bu sayede, belirlenen eksiklikler ışığında hedef odaklı mesleki gelişim programları tasarlanması mümkün olmaktadır.

Yapı

Ölçek, yükseköğretim bağlamında pedagojik yeterlikler (Pedagogical Competencies) adı verilen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir: Bilişsel Yeterlikler (öğretim yöntemleri, alan bilgisi pedagojisi), Duyuşsal Yeterlikler (öğrenci motivasyonunu artırma, etik değerlere bağlılık) ve Psikomotor Yeterlikler (etkili sunum yapma, teknolojik araçları kullanma becerisi).

Pedagojik yeterlik, yalnızca teorik bilgiye sahip olmayı değil, aynı zamanda bu bilgiyi sınıf ortamında etkili bir şekilde uygulamayı ve öğrenci başarısını destekleyecek öğretim stratejileri geliştirmeyi de içerir. Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı temsil eden maddeler aracılığıyla, öğretim elemanlarının kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini ya da gözlemciler tarafından ne kadar yeterli bulunduklarını belirlemeye çalışır.

Geçerlik

Öğretim Elemanlarının Pedagojik Yeterlikleri Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik (validity) analizleri titizlikle yürütülmüştür. Çalışmada öncelikle Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır. Bu süreçte, ilgili alandan uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapısal geçerliği (Construct Validity) belirlemek amacıyla ise genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir. Ölçek geliştirme çalışmalarında sıklıkla kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin bu çalışmada kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyen güçlü kanıtlar sağlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ortaya koyar. Bu ölçek geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık güvenirliğinin en yaygın göstergesi olan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği gibi ek yöntemlerin de kullanılmış olması mümkündür. Bu tür çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini teyit eder. Ölçek geliştirme raporunda bu değerlerin detaylı olarak sunulduğu ve kabul edilebilir psikometrik standartları karşıladığı beklenmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi (Factor Analysis), pedagojik yeterlik yapısının altında yatan temel boyutları ortaya çıkarmıştır. Ölçek maddeleri, genellikle öğretim planlama, uygulama ve değerlendirme gibi alt boyutlara ayrılmıştır.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, maddelerin beklenen faktörlere yüklenimlerini göstermiş; Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise elde edilen faktör yapısının teorik model ile ne derece uyumlu olduğunu istatistiksel olarak test etmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu ve sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme çalışması sonucu ortaya çıkmış, öz bildirim tipi bir tutum ve yeterlik ölçeğidir.

Biçim: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır. Katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim kurumlarında (üniversitelerde) görev yapan öğretim elemanları (akademisyenler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 25-65 yaş aralığındaki akademik personel).

Popülasyon Detayları: Devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan araştırma görevlileri, öğretim görevlileri, doktor öğretim üyeleri, doçentler ve profesörler dahil olmak üzere tüm akademik kadrolar.

Test Metodolojisi: Literatür taraması, madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulama, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve güvenirlik analizleri (Cronbach Alfa) aşamalarından oluşan standart ölçek geliştirme metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yeterlik, akademik personel, yükseköğretim kalitesi, ölçme ve değerlendirme, eğitim araştırmaları, öğretim tasarımı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir (Genellikle yazarın bağlı olduğu üniversite).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2018

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış bir geliştirme çalışmasıdır. Akademik araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle yazarın (Ayşe Tınmaz) ve kaynağın (Tınmaz, 2018) usulüne uygun atıf yapılarak kullanılması beklenir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ek Bilgi: Ölçeğin tam metnine ve uygulama detaylarına Tınmaz (2018) tarafından yayımlanan orijinal makaleden ulaşılabilir. Orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: ogretim-elemanlarinin-pedagojik-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tınmaz, A. (2018). Öğretim elemanlarının pedagojik yeterlikleri: Ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 478-493. Makaleye erişim linki: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/608302. DOI: http://dx.doi.org/10.17679/inuefd.349882

[quads id=5]

Öğretim Elemanlarının Pedagojik Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde (Source Content) doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için Ayşe Tınmaz (2018) tarafından yayımlanan “Öğretim elemanlarının pedagojik yeterlikleri: Ölçek geliştirme çalışması” başlıklı akademik makaleye başvurulması gerekmektedir. Makalenin dijital kopyasına yukarıda belirtilen DOI ve Dergipark bağlantıları aracılığıyla erişilebilir.