Eğitim Fakültelerinin Akreditasyon Sürecine Hazır Olma Durumuna İlişkin Öğretim Elemanlarının Görüşleri Ölçeği

Özet

Eğitim Fakültelerinin Akreditasyon Sürecine Hazır Olma Durumuna İlişkin Öğretim Elemanlarının Görüşleri Ölçeği, 2009 yılında Leyla Erkuş tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanlarının, fakültelerinin akreditasyon süreçlerine ne ölçüde hazır olduklarını değerlendirmeye yönelik görüşlerini sistematik olarak toplamayı amaçlamaktadır. Ölçek, toplam 59 madde ve 7 alt boyuttan oluşmaktadır. Psikometrik analizler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe ve yeterli yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermiştir. Bu araç, yükseköğretim kurumlarının kalite güvencesi çalışmalarına rehberlik etmek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akreditasyon, Eğitim Fakülteleri, Öğretim Elemanları, Hazır Bulunuşluk, Kalite Güvencesi, Yapı Geçerliği, Likert Ölçeği

Yazarlar

Leyla Erkuş

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim fakültelerinde görev yapan akademik personelin, kurumlarının ulusal veya uluslararası akreditasyon standartlarını karşılama düzeylerine ve bu sürece olan hazırlık durumlarına ilişkin algılarını ve görüşlerini ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, fakültelerin güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek, akreditasyon sürecine yönelik iyileştirme çalışmalarına veri sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, öğretim elemanlarının bakış açısıyla kurumsal kapasiteyi değerlendirmekte; özellikle öğrenci yeterlikleri, fakülte yönetimi, fiziksel tesisler ve kalite güvencesi gibi kritik alanlardaki hazır olma düzeyini tespit etmek için geliştirilmiştir.

Yapı

Eğitim Fakültelerinin Akreditasyon Sürecine Hazır Olma Durumuna İlişkin Öğretim Elemanlarının Görüşleri Ölçeği, eğitim fakültelerinin kurumsal kapasitesini yedi temel boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, toplam 59 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler yedi farklı alt boyuta dağılmıştır. Bu alt boyutlar, akreditasyon standartlarının gerektirdiği temel alanları kapsamaktadır.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Öğrenci Yeterlikleri (4 madde)
• Öğretim Elemanı (16 madde)
• Fakülte Boyutu (14 madde)
• Fakülte-Okul İşbirliği (5 madde)
• Tesisler, Kütüphane ve Donanım (9 madde)
• Yönetim (8 madde)
• Kalite Güvencesi (3 madde)

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme aşamasında faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koymuştur. İlk faktör analizi denemesinde 8 faktörlü bir yapı gözlenmiş ve açıklanan toplam varyans %72,993 olarak bulunmuştur. Ancak, yüksek faktör yüklerinde farklı boyutlarda yer alan 7 madde ölçekten çıkarılmıştır.

Maddelerin çıkarılmasının ardından uygulanan ikinci faktör analizi sonucunda, ölçeğin beklenen 7 faktörlü yapıyı gösterdiği tespit edilmiştir. Bu analizde açıklanan toplam varyans %71,818 olarak hesaplanmıştır. Yedi faktörden oluşan bu nihai yapıda, tüm maddelerin faktör yükleri .300 değerinden daha yüksek çıkmıştır ve maddeler kendi ilgili faktörlerinde kümelenmiştir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin yapı geçerliği açısından oldukça yeterli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyini belirlemek amacıyla iç tutarlılık katsayısı, yani Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alpha değeri .945 gibi oldukça yüksek bir değer olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, ölçeğin uygulanmasından elde edilen verilerin iç tutarlılık açısından güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir: İlk alt boyut (.675), ikinci alt boyut (.811), üçüncü alt boyut (.896), dördüncü alt boyut (.651), beşinci alt boyut (.791), altıncı boyut (.787) ve yedinci alt boyut (.804). Bu değerler, alt boyutların büyük çoğunluğunun kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, madde-toplam korelasyonlarında .30 kriter değeri esas alınmasına rağmen, iki maddenin korelasyon değerleri (.24 ve .29) bu sınırın altında kalmasına rağmen, ölçeğin genel güvenirliğini önemli ölçüde etkilemedikleri için çıkarılmalarına gerek görülmemiştir (Özdamar, 1999).

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak için faktör analizi uygulanmıştır. Analiz yöntemi olarak Temel Bileşenler Analizi (Principal Components Analysis) ve Varimax döndürme yöntemi kullanılmıştır. Başlangıçta 8 faktörlü bir yapı ortaya çıkmış, bu yapıda öz değerler (eigen value) 3,880 ile 30,976 arasında değişmiştir. Ancak, çapraz yüklemeler nedeniyle 7 madde çıkarılarak analiz tekrarlanmıştır.

Tekrarlanan analiz sonucunda 7 faktörlü, kararlı bir yapı elde edilmiştir. Bu son yapıda faktörlerin öz değerleri 4,575 ile 31,491 arasında değişmiş ve açıklanan toplam varyans %71,818 olmuştur. Tüm maddelerin faktör yüklerinin .300’ün üzerinde olması, ölçeğin yapısal olarak güçlü ve net bir faktör ayrımına sahip olduğunu teyit etmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Ölçek Geliştirme

Format: Yazılı Anket (Öz Bildirim Ölçeği)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Fakültesi Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademik Personel)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti’ndeki üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde görev yapan akademik personel.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır. Cevap seçenekleri şöyledir: 1 = Hiç katılmıyorum, 5 = Tamamen katılıyorum. Yüksek puanlar, ilgili faktöre ilişkin akreditasyon sürecine hazır olma durumunun olumlu değerlendirildiği anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Elemanı Görüşleri, Eğitim Kalitesi, Yükseköğretim, Cronbach Alpha, Varimax Döndürme, Kurumsal Değerlendirme

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurumsal E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Leyla Erkuş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Bilgi Mevcut Değil (Genellikle akademik tez çalışmaları ücretsizdir, ancak ticari kullanım için izin gerekebilir.)

Test Yılı: 2009

Bu ölçeğin dayandığı yüksek lisans tezi, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır: tez.yok.gov.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dokümanı burada yer almaktadır: egitim-fakultelerinin-akreditasyon-surecine-hazir-olma-durumuna-iliskin-ogretim-elemanlarinin.pdf

Kaynaklar

1. Erkuş, L. (2009). Eğitim fakültelerinin akreditasyon sürecine hazır olma durumuna ilişkin öğretim elemanlarının görüşlerinin değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi). Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
2. Özdamar, K. (1999). Paket programlarla istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi. (Güvenirlik hesaplaması için referans gösterilen kaynak).

[quads id=5]

Eğitim Fakültelerinin Akreditasyon Sürecine Hazır Olma Durumuna İlişkin Öğretim Elemanlarının Görüşleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

59 madde ve 7 alt boyuttan oluşmaktadır.

• Öğrenci Yeterlikleri (4 madde)
• Öğretim Elemanı (16 madde)
• Fakülte Boyutu (14 madde)
• Fakülte-Okul İşbirliği (5 madde)
• Tesisler, Kütüphane ve Donanım (9 madde)
• Yönetim (8 madde)
• Kalite Güvencesi (3 madde)