Öğretim Elemanlarının Teknoloji Destekli Sınıflardaki Bilgilerine İlişkin Öğrenci Algıları Ölçeği

Öz

Öğretim Elemanlarının Teknoloji Destekli Sınıflardaki Bilgilerine İlişkin Öğrenci Algıları Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarının teknoloji entegrasyonu konusundaki yeterliliklerini öğrenci perspektifinden değerlendirmek amacıyla uyarlanmış (adaptasyon) bir ölçektir. Ölçek, özellikle Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) çerçevesine odaklanarak, öğretim üyelerinin alana özgü bilgiyi teknoloji ve pedagoji ile ne ölçüde birleştirdiğini ölçmeyi hedefler.

Orijinal yapısı korunarak Türkçe’ye adapte edilen bu araç, 4 alt boyutta toplam 50 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri ve teknoloji entegrasyonu alanındaki araştırmacılar için öğretim elemanlarının teknolojik yeterliklerini değerlendirmede önemli bir metodolojik zemin sunmaktadır. Ölçek, 5’li Likert derecelendirme yapısını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji Destekli Sınıflar, Öğretim Elemanı Yeterliği, TPAB, Öğrenci Algıları, Ölçek Uyarlama, Yükseköğretim, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Selma Şenel, Burcu Pekdağ, Mehmet T. Sarıtaş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğretim elemanlarının teknoloji ile zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarındaki yeterlik düzeylerini ve bilgi yapılarını, öğrencilerin gözlemleri ve algıları üzerinden sistematik olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim kalitesini artırmak ve öğretim elemanlarının mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek için kritik veriler sağlamaktadır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel bağlama uygunluğunu sağlamak ve Türk yükseköğretim sistemi içerisindeki geçerliğini ve güvenirliğini kanıtlamak üzere Şenel, Pekdağ ve Sarıtaş (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle eğitim teknolojileri alanındaki araştırmalara sağlam bir metodolojik zemin sunar, böylece öğretim süreçlerindeki teknoloji kullanımının etkinliği objektif bir şekilde değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, öğretim elemanlarının teknoloji entegrasyonu yetkinliklerini, Shulman’ın pedagojik alan bilgisi (PAK) modelini temel alan Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB/TPACK) çerçevesi etrafında yapılandırmaktadır. Ölçek, toplam 50 madde ve dört temel alt boyuttan oluşmaktadır:

• Alan Bilgisi (AB): Öğretim elemanının konu içeriğine dair sahip olduğu kuramsal ve tarihsel bilgi derinliğini (9 madde) ifade eder.
• Teknolojik Bilgi (TB): Öğretim elemanının sınıfta çeşitli teknolojileri etkili ve sıklıkla kullanma becerisini (11 madde) kapsar.
• Öğrenmeye İlişkin Bilgi (ÖİB): Öğretmenin öğrencilerin öğrenme süreçlerini destekleyici, pekiştirici ve dönüt sağlayan pedagojik uygulamalara yönelik bilgisini (6 madde) içerir.
• Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB): En kapsamlı alt boyut olup, karmaşık konuların öğretiminde teknoloji, pedagoji ve alan bilgisinin entegre edilme düzeyini (24 madde) ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri, ölçeğin Türkçe formunun orijinal dört alt boyutlu yapısının, çalışma grubundan elde edilen verilerle iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin kavramsal yapısının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu desteklemektedir.

Elde edilen uyum iyiliği indeksleri şunlardır: Ki-kare serbestlik derecesine oranı (χ²/sd) 3.94, Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması (RMSEA) 0.083, Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI) 0.91, Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI) 0.93, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) 0.94 ve Karekök Ortalama Rezidü (RMR) 0.074. Bu istatistiksel göstergeler, özellikle CFI değerinin 0.90 üzerindeki mükemmel uyumu işaret etmesiyle, ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlığı, hem genel ölçek hem de alt boyutlar bazında çeşitli güvenirlik katsayıları ile analiz edilmiştir. Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0.945 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlar için Cronbach Alfa katsayıları ise şöyledir: Alan Bilgisi (AB) için 0.81, Teknolojik Bilgi (TB) için 0.85, Öğrenmeye İlişkin Bilgi (ÖİB) için 0.73 ve Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) için 0.94. Ayrıca, tüm ölçek için uygulanan iki yarı güvenirlik analizleri de yüksek tutarlılık göstermiştir: Spearman Brown katsayısı 0.742 ve Guttmann iki yarı güvenirlik katsayısı 0.725 olarak bulunmuştur. Bu güvenirlik göstergeleri, uyarlanan ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek ve orijinal dört faktörlü yapının Türk örnekleminde korunduğunu doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, 50 maddenin dört ayrı ancak ilişkili alt boyuta (Alan Bilgisi, Teknolojik Bilgi, Öğrenmeye İlişkin Bilgi ve Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi) ayrıldığını istatistiksel olarak desteklemiştir.

Analiz, ölçek maddelerinin kendi alt boyutları altında yüksek yük değerlerine sahip olduğunu ve alt boyutlar arasındaki korelasyonların TPAB çerçevesine uygun olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen yüksek uyum indeksleri, ölçeğin, teknoloji destekli sınıflarda öğretim elemanı yeterliğini ölçmek için sağlam ve geçerli bir faktör yapısına sahip olduğunu teyit etmektedir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 4 alt boyut ve 50 madde içeren, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Üniversite öğrencileri)

Age Group: Genç yetişkin (Yükseköğretim çağı)

Population Details: Üniversite düzeyinde, teknoloji destekli dersler alan öğrenciler.

Test Methodology: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman). Yüksek puanlar, öğretim elemanlarının teknoloji destekli sınıflardaki yeterliklerine ilişkin daha olumlu öğrenci algılarını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojisi, Pedagojik Bilgi, Öğretim Üyesi Yeterlikleri, Güvenirlik, DFA, İç Tutarlılık, Üniversite Eğitimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Selma Şenel)

Correspondence Address: İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Selma Şenel ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Şenel, S., Pekdağ, B. ve Sarıtaş, M. T. (2018). Öğretim Elemanlarının Teknoloji Destekli Sınıflardaki Yeterliklerine İlişkin Öğrenci Algıları Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 67-93. Doi: 10.14686/buefad.363938

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogretim-elemanlarinin-teknoloji-destekli-siniflardaki-bilgilerine-iliskin-ogrenci-algilari-olcegi.pdf

Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplam 4 alt boyut ve 50 maddeden oluşmaktadır:

• Alan Bilgisi (AB) (9 madde): Öğretmenim konunun kuramsal temellerinin tarihi gelişimini bilir.
• Teknolojik Bilgi (TB) (11 madde): Öğretmenim sınıfta teknolojiyi sıklıkla kullanır.
• Öğrenmeye İlişkin Bilgi (ÖİB) (6 madde): Öğretmenim konuyu pekiştirmemi sağlayan ödevler verir.
• Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) (24 madde): Öğretmenim karmaşık konuları öğretmek amacıyla animasyonları kullanır.