Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin bilimsel tutumlarını ölçmek amacıyla 2020 yılında Halil Güçer ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, akademik ortamda ölçek geliştirme metodolojisine uygun olarak yürütülmüş olup, öğretim elemanlarının bilime, araştırmaya ve eleştirel düşünceye yönelik eğilimlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçek, özellikle bilimsel üretkenliğin ve akademik kalitenin temelini oluşturan tutumları belirleme ihtiyacından doğmuştur.

Ölçeğin geliştirilme çalışması, 2020 yılında yayımlanan hakemli bir makale ile sunulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirliği için gerekli olan istatistiksel analizleri içermektedir. Ölçek, eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılar ve üniversite yönetimleri için, akademik personelin bilimsel yaklaşımlarını değerlendirmede önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel tutum, Öğretim elemanı, Psikometri, Ölçek geliştirme, Akademik personel, Tutum ölçme.

Yazarlar

Güçer, H., Fırat, N., Yurdabakan, İ.

Amaç

Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının bilimsel süreçlere ve bilime karşı sahip oldukları eğilimleri, inançları ve değer yargılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, akademik personelin bilimsel araştırmaya olan ilgisini, merakını, açık fikirliliğini ve şüpheci yaklaşımını nicel verilerle ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda üniversitelerin bilimsel kültürü destekleme düzeylerini dolaylı yoldan analiz etmek ve öğretim elemanlarının mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemek için de kullanılabilir. Elde edilen veriler, bilimsel tutumları geliştirmeye yönelik eğitim programlarının ve kurumsal politikaların oluşturulmasında yol gösterici niteliktedir.

Yapı

Ölçek, temel olarak “Bilimsel Tutum” yapısını ölçmektedir. Bilimsel tutum, bir bireyin bilimsel bilgi edinme, değerlendirme ve kullanma süreçlerine yönelik olumlu veya olumsuz duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerinin bütünüdür. Bu yapı genellikle eleştirel düşünme, objektiflik, merak, şüphecilik ve kanıta dayalı karar verme gibi alt boyutları içermektedir.

Geliştirme çalışmasında, bilimsel tutumun çok boyutlu doğası dikkate alınmış ve öğretim elemanlarının bilimsel araştırmalara olan motivasyonlarını, etik yaklaşımlarını ve bilimsel yönteme olan inançlarını yansıtan maddeler kullanılmıştır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı üniversite bağlamında geçerli ve güvenilir bir biçimde temsil etmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, ölçülmek istenen yapının ne kadar doğru ve anlamlı bir şekilde ölçüldüğünü gösteren kritik bir göstergedir. Güçer, Fırat ve Yurdabakan (2020) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla gerekli istatistiksel analizler yapılmıştır.

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol ederek yapı geçerliğini ortaya koymuştur. Detaylı geçerlik bulguları, orijinal makalede (Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 2020) yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermek amacıyla yapılmıştır.

Ölçek geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan Cronbach’s Alpha katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik katsayılarının ve detaylı analizlerin sonuçları, ölçeğin akademik çalışmalarda kullanıma uygun olduğunu desteklemektedir ve orijinal bilimsel yayında detaylı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu teknikler, çok sayıda gözlemlenebilir değişkenin (ölçek maddelerinin) altında yatan daha az sayıdaki gizil yapıları (boyutları) ortaya çıkarmayı sağlar.

Geliştirme ekibi, ölçeğin boyut sayısını ve her bir boyutun kapsadığı bilimsel tutum bileşenlerini belirlemek için faktör analizini uygulamıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin kaç faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve bu faktörlerin bilimsel tutumun hangi yönlerini temsil ettiği netleştirilmiştir. Bu yapı, ölçeğin teorik çerçevesini ve puanlamasını doğrudan etkilemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Tutum ölçeği (Muhtemelen 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme Formatı kullanılmıştır, ancak kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Grup: Akademik Personel / Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Üniversite personeli)

Nüfus Detayları: Türkiye Cumhuriyeti’ndeki yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanları. Ölçeğin uygulanma aşamasında farklı üniversitelerden ve fakültelerden geniş bir örneklem kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli tutum envanteri. Katılımcılar, kendilerine sunulan maddelere ne ölçüde katılıp katılmadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Akademik başarı, Bilimsel yöntem, Yükseköğretim, Tutum envanteri, Faktör analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Halil Güçer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi (Yazışma e-postasına göre çıkarım yapılmıştır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal yayıncı ve yazarların etik kuralları çerçevesinde erişime açıktır. Ticari kullanımlar için yazarların izni gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve PDF dokümanı çevrimiçi olarak erişilebilirdir. Orijinal makalenin bağlantısı: dergipark.org.tr. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretim-elemanlarinin-bilimsel-tutum-olceginin-gelistirilme-calismasi-toad.pdf.

Referanslar

Güçer, H., Fırat, N. ve Yurdabakan, İ. (2020). Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeğinin geliştirilme çalışması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(2), 358-375.

Öğretim Elemanlarının Bilimsel Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve puanlama yönergeleri, yukarıda belirtilen 2020 tarihli bilimsel makalede (Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi) yer almaktadır.