Öğretim Elemanlarının E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarının E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin, e-öğrenme süreçlerini yürütme konusundaki hazır bulunuşluk düzeylerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, hem teknolojik yeterlilikleri hem de duyuşsal eğilimleri kapsayarak, öğretim elemanlarının bilgi ve iletişim teknolojilerini (BİT) kullanma becerilerini, e-öğrenmeye yönelik tutumlarını, kendine güvenlerini ve bu alandaki eğitim ihtiyaçlarını ölçmektedir. Bu araç, üniversitelerin uzaktan eğitim stratejilerini desteklemek ve mevcut e-öğrenme sistemlerinin verimliliğini artırmak için kritik veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

E-öğrenme, Hazır Bulunuşluk, Öğretim Elemanı, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT), Öz Yeterlik, Uzaktan Eğitim, Psikometrik Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Ömer Demir

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin e-öğrenme ortamlarını etkin bir şekilde kullanma ve bu ortamlara adapte olma konusundaki mevcut hazır bulunuşluk seviyelerini ölçmektir. Bu tespit, kurumlara eğitim stratejilerini ve teknolojik altyapı yatırımlarını planlamada rehberlik etmeyi hedefler.

Hazır bulunuşluk düzeylerinin belirlenmesi, öğretim elemanlarının e-öğrenme süreçlerine yönelik algılarını, teknik becerilerini ve duygusal tutumlarını anlamak için kritik öneme sahiptir. Ölçek, bu bilgileri sistematik olarak toplayarak, geliştirilmesi gereken alanlara odaklanılmasını sağlamaktadır. Ölçek, 2015 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, öğretim elemanlarının e-öğrenmeye hazır bulunuşluğunu çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, bilişsel, duyuşsal ve teknolojik hazırlık olmak üzere dört ana faktör altında incelenmektedir. Bu faktörler, bireyin e-öğrenme ortamlarında başarılı olabilmesi için gerekli olan temel yeterlilikleri ve psikolojik eğilimleri kapsamaktadır.

Ölçülen temel yapı, yalnızca teknik becerileri değil, aynı zamanda öğretim elemanının e-öğrenmeyi benimseme düzeyini ve bu sistemlere yönelik algıladığı ihtiyaçları da kapsamaktadır. Ölçek, toplam 35 madde ile bu dört farklı boyutu derinlemesine ölçerek, hazır bulunuşluğun kapsamlı bir değerlendirmesini mümkün kılmaktadır.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik geçerlik katsayıları açıkça belirtilmemiş olmakla birlikte, ölçeğin geliştirme süreci bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu tür akademik çalışmalarda, genellikle yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak maddelerin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiği sınanır.

Ölçeğin yapı geçerliğinin, 35 maddenin 4 boyutta anlamlı bir şekilde toplanmasıyla sağlandığı rapor edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin maddelerinin ilgili literatür taranarak oluşturulması ve uzman görüşüne sunulması yoluyla kapsam geçerliği çalışmalarının da yürütüldüğü varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ölçeğin genel Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0,92 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayı, psikometrik açıdan mükemmel kabul edilen bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmekte olup, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde “e-öğrenmeye hazır bulunuşluk” yapısını ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üretme potansiyelinin yüksek olduğunu gösterir. Bu durum, ölçeğin araştırma ve değerlendirme amaçlı kullanımının güvenilirliğini önemli ölçüde desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, geliştirme aşamasında gerçekleştirilen faktör analizi sonuçlarına göre 35 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşacak şekilde nihai yapısını almıştır. Bu boyutlar ve madde dağılımları şöyledir:

• BİT Kullanım Öz Yeterliği Faktörü: 5 madde. Bu faktör, öğretim elemanlarının temel bilgisayar ve internet teknolojilerini e-öğrenme bağlamında kullanma yeteneklerine olan inançlarını ölçer.
• E-öğrenmede Kendine Güven Faktörü: 10 madde. Bu boyut, öğretim elemanlarının uzaktan eğitim materyalleri hazırlama, çevrimiçi ders yönetme ve sanal ortamlarda etkileşim kurma konusundaki algılanan özgüvenlerini değerlendirir.
• E-öğrenmeye Yönelik Tutum Faktörü: 16 madde. E-öğrenme sistemlerine karşı gösterilen olumlu veya olumsuz duygusal ve bilişsel eğilimleri, yani sistemin faydasına inanma düzeyini yansıtır.
• E-öğrenmeye Yönelik Eğitim İhtiyacı Faktörü: 4 madde. Öğretim elemanlarının e-öğrenme becerilerini ve pedagojik yaklaşımlarını geliştirmek için ihtiyaç duydukları eğitim gereksinimlerini belirler.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek, Yüksek Lisans Tezi kapsamında sıfırdan geliştirilmiştir.)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Personel / Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenler)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde görev yapan öğretim elemanları örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Yanıt seçenekleri, katılımcının ilgili ifadeye ne ölçüde katıldığını veya ifadenin kendisine ne kadar uygun olduğunu belirtmesini ister:

• 1) Bana hiç uygun değil
• 7) Bana tamamen uygun

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojisi, Akademik Hazırlık, Uzaktan Öğretim, Öğretim Elemanı Gelişimi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ömer Demir

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izinler ve kullanım şartları hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Ömer Demir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal tezin tam metnine ve ölçek maddelerine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

1. Demir, Ö. (2015). Öğrencilerin ve öğretim elemanlarının e-öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeylerinin incelenmesi: Hacettepe Üniversitesi eğitim fakültesi örneği (Yüksek lisans tezi). Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretim-elemanlarinin-e-ogrenmeye-hazir-bulunuslugu-olcegi-toad.pdf

Tez metnine akademik bağlantı: academia.edu

Öğretim Elemanlarının E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 35 madde ve 4 boyuttan oluşmaktadır:

• BİT kullanım öz yeterliği faktöründe 5 madde
• E-öğrenmede kendine güven faktöründe 10 madde
• E-öğrenmeye yönelik tutum faktöründe 16 madde
• E-öğrenmeye yönelik eğitim ihtiyacı faktöründe 4 madde