Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (ÖYTÖ)

Özet

Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (ÖYTÖ), Şaban Çetin ve Fatih Çetin tarafından 2019 yılında geliştirilmiş, bireylerin öğrenme süreçlerine karşı sergiledikleri genel tutumları ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmıştır. Toplamda 34 maddeden oluşan ÖYTÖ, üç temel alt faktör etrafında yapılandırılmıştır: Öğrenmeye Yönelik Çaba, Öğrenmeyi Önemseme ve Öğrenmeden Kaçınma. Ölçek, bireylerin öğrenmeye karşı gösterdikleri motivasyonel, bilişsel ve davranışsal eğilimleri 5’li Likert Ölçeği formatında değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Tutumu, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Öğrenme Çabası, Faktör Analizi, Likert, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Şaban Çetin, Fatih Çetin

Amaç

Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği’nin (ÖYTÖ) temel amacı, bireylerin, özellikle yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin, öğrenme faaliyetlerine karşı geliştirdikleri olumlu veya olumsuz tutumları güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu amaçla, ölçek, öğrenme süreçlerine ayrılan çaba, öğrenmenin kişisel değerini ve öğrenme eylemlerinden kaçınma eğilimini ölçerek eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılara sağlam bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

ÖYTÖ, öğrenmeye yönelik tutumun çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayarak geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 34 madde ve üç alt faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, tutumun farklı boyutlarını temsil ederken, toplam tutum puanı bireyin öğrenme motivasyonu ve değer yargıları hakkında kapsamlı bilgi sağlar. Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin öğrenme sürecine ne kadar değer verdiği, bu süreç için ne kadar enerji harcadığı ve bu sürece karşı ne kadar isteksiz olduğu eksenlerinde incelenir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleriyle detaylıca incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin beklenen üç faktörlü yapısını desteklemiştir. DFA sonuçları ise modelin veriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri, modelin yapısal geçerliğini kanıtlamaktadır. Bu değerler şunlardır: RMSEA (Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası), .068; χ²/df (Ki-Kare / Serbestlik Derecesi), 1.9; SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı), .76; NFI (Normlu Uyum İndeksi), .94; NNFI (Normlu Olmayan Uyum İndeksi), .97; IFI (Artımlı Uyum İndeksi), .97; CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi), .97; ve RFI (Göreceli Uyum İndeksi), .94. Bu değerler, modelin kabul edilebilir ve iyi uyum sınırları içinde olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizinde iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa kullanılmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genelinde ve alt faktörlerinde yüksek düzeyde tutarlılık olduğunu göstermektedir.

Ölçeğe dair tespit edilen Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları şöyledir: Ölçek geneli için katsayı 0.94 olarak belirlenmiştir. Alt faktörler bazında incelendiğinde ise, I. Alt faktör (Öğrenmeye Yönelik Çaba) için katsayı .92, II. Alt faktör (Öğrenmeyi Önemseme) için .86 ve III. Alt faktör (Öğrenmeden Kaçınma) için .84 olarak tespit edilmiştir. Tüm bu değerler, ÖYTÖ’nün ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği’nin faktör yapısını belirlemek amacıyla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmış ve bu analiz sonucunda ölçeğin üç faktörlü bir yapı sergilediği gözlenmiştir. Bu üç faktör, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumludur ve toplam 34 maddeyi kapsamaktadır.

Daha sonra, bu üç faktörlü yapının geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamış, özellikle χ²/df oranının 1.9 ve CFI, IFI, NNFI katsayılarının .97 gibi yüksek değerlerde çıkması, modelin mükemmel uyum sağladığını ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Maddeler: 34 madde (I. Alt faktör: 19m, II. Alt faktör: 8m, III. Alt faktör: 7m)

Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim öğrencileri

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (Tipik üniversite öğrencisi yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği (1=Kesinlikle katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum)

Anahtar Kelimeler

Öğrenme, Tutum, Eğitim Bilimleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa, Şaban Çetin, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şaban ÇETİN

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi (Çalışma sırasında bağlı olunan kurum olduğu varsayılmaktadır).

İzinler, Ücretler ve Ölçek Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım izni ve olası ücretler hakkında bilgi almak için Şaban Çetin ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır ve makaleye doğrudan erişim mümkündür. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenmeye-yonelik-tutum-olcegi-oyto-toad.pdf

Referanslar

Çetin, Ş. ve Çetin, F. (2019). Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (ÖYTÖ) geliştirme çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 140-157.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (ÖYTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Öğrenmeye Yönelik Çaba (19m): En etkili öğrenme yollarını araştırırım

• Öğrenmeyi Önemseme (8m): Öğrenme gereksiz bir çabadır.

• Öğrenmeden Kaçınma (7m): Öğrenmeyi çok sıkıcı buluyorum.