Öğretim Amaçlı Örütbağ Sitesi Değerlendirme Ölçeği

Özet

Öğretim Amaçlı Örütbağ Sitesi Değerlendirme Ölçeği (TOAD), öğretim süreçlerinde kullanılan web sitelerinin (örütbağ sitelerinin) niteliğini ve etkililiğini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 4 alt boyuttan ve toplam 21 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, sitenin içeriği, tasarımı, değerlendirme mekanizmaları ve site sorumlusuna erişim gibi kritik alanları kapsamaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri ve teknoloji alanında, özellikle çevrimiçi öğrenme materyallerinin standardizasyonu ve kalitesinin belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim teknolojileri, örütbağ sitesi, web sitesi değerlendirme, Likert ölçeği, faktör analizi, pedagojik değerlendirme.

Yazarlar

Nevzat Yiğit, S. Ö. Bütüner, K. Dertlioğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretim faaliyetlerinde kullanılan web sitelerinin çeşitli pedagojik ve teknik kriterler açısından ne ölçüde yeterli olduğunu belirlemektir. Bu değerlendirme, öğrencilerin öğrenme deneyimlerini optimize etmek ve eğitim materyallerinin kalitesini artırmak için önemlidir. Ölçek, eğitimcilerin ve içerik geliştiricilerin web tabanlı öğrenme ortamlarını geliştirmelerine rehberlik eder.

Bu ölçek, özellikle eğitim fakültelerinde ve ilgili disiplinlerde, öğrencilerin kullandıkları çevrimiçi kaynakları objektif kriterlere göre analiz edebilmelerini sağlamak üzere 2008 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilmesi, web tabanlı eğitim materyallerine duyulan ihtiyacın artmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Yapı

Öğretim Amaçlı Örütbağ Sitesi Değerlendirme Ölçeği, bir öğretim web sitesinin kalitesini belirleyen dört temel boyutu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu boyutlar, sitenin didaktik yeterliliğini, kullanıcı dostu tasarımını ve iletişim özelliklerini kapsar.

Ölçek, toplam 21 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Sitenin İçeriği Alt Boyutu (10 madde): Bilgilerin anlaşılırlığı ve güncelliği gibi didaktik unsurlara odaklanır.
• Sitenin Tasarımı Alt Boyutu (5 madde): Kullanım kolaylığı, navigasyon ve görsel düzen gibi teknik ve estetik yeterlilikleri değerlendirir.
• Değerlendirme Alt Boyutu (4 madde): Sitenin konuyla ilgili geri bildirim ve ölçme araçlarına sahip olup olmadığını inceler.
• Site Sorumlusuna Erişim Alt Boyutu (2 madde): Sitenin arkasındaki yetkili kişilerin kimlik, geçmiş ve eğitim bilgilerinin şeffaflığını ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla, 438 öğrenciden toplanan verilere varimax rotasyon yöntemi kullanılarak temel bileşenler faktör analizi yöntemi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle ne ölçüde desteklendiğini göstermektedir.

Faktör analizinin uygunluğunu değerlendirmek için kullanılan Kaiser-Meyer Olkin (KMO) değeri 0,951 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, verilerin faktör analizi için oldukça kabul edilebilir bir düzeyde olduğunu ve örneklem büyüklüğünün yeterli olduğunu işaret etmektedir. Yüksek KMO değeri, değişkenler arasındaki korelasyonların anlamlı olduğunu ve faktörleşmenin mümkün olduğunu gösterir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları kapsamında, ölçek geliştirme sürecinde benzer bir teknolojik araç tutum ölçeği çalışması (Yavuz, 2005) referans alınmıştır. Bu referans çalışmada, yapı geçerliliği kapsamında faktör yük değerleri 0,40’ın altında olan maddeler ile iki faktör arasındaki yük farkı 0,10’dan düşük olan binişik maddeler ölçekten çıkarılmıştır.

Yavuz (2005) çalışmasında uygulanan bu metodoloji sonucunda, 5 faktörlü, 19 maddeden oluşan ve güvenirliği 0,9 olan bir ölçek elde edilmiştir. Bu beş faktörün birlikte ölçeği açıklama oranı % 60,64 olarak rapor edilmiştir. 19 madde için elde edilen madde-toplam korelâsyonları 0,24 ile 0,68 arasında değişmekte olup, bu değerler maddelerin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesi amacıyla 438 öğrencinin cevaplarından elde edilen puanlara varimax rotasyon yöntemi kullanılarak temel bileşenler faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin kavramsal olarak dört ana alt boyutta toplandığını doğrulamıştır.

Elde edilen Kaiser-Meyer Olkin (KMO) değeri 0,951 olarak bulunmuştur; bu, verilerin faktörleştirme için mükemmel düzeyde olduğunu ve ölçeğin sağlam bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öğretim Amaçlı Web Sitesi Değerlendirme Envanteri)

Format: 5’li Likert ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Genellikle üniversite çağı (18+).

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması 438 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, öğretim amaçlı web sitelerini değerlendirirken maddelere 5’li Likert derecelendirmesi üzerinden yanıt verirler. Derecelendirme seçenekleri “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a doğru sıralanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim teknolojileri, web tabanlı öğrenme, yapı geçerliği, KMO, temel bileşenler analizi, Nevzat Yiğit.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Nevzat Yiğit, Balıkesir Üniversitesi, Necatibey Eğitim Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2008 yılında Yiğit, Bütüner ve Dertlioğlu tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Nevzat Yiğit ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesine Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi üzerinden erişilebilir: nef.balikesir.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogretim-amacli-orutbag-sitesi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Yiğit, N., Bütüner, S. Ö. ve Dertlioğlu, K. (2008). Öğretim Amaçlı Örütbağ Sitesi Değerlendirme Ölçeği geliştirme. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 38-51.

Yavuz (2005). (Güvenirlik bölümünde metodolojik referans olarak kullanılan çalışma.)

Öğretim Amaçlı Örütbağ Sitesi Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, 4 alt boyut ve 21 maddeden oluşmaktadır.

• Sitenin İçeriği Alt Boyutu (10 m): Bilgiler, hitap edilen öğrenci grubu için anlaşılabilirdir.
• Sitenin Tasarımı Alt Boyutu (5 m): Site içerisinde gezinme kolaylığı sağlanmıştır.
• Değerlendirme Alt Boyutu (4 m): Konu ile ilgili değerlendirme bölümü bulunmaktadır.
• Site Sorumlusuna Erişim Alt Boyutu (2 m): Sitenin sorumlusunun kimlik bilgileri, geçmişi ve eğitimi hakkında bilgi verilmiştir.