Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği

Özet

Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği (ÖYSÖ), ortaokul öğrencileri için Ali Yakar ve A. S. Saracaloğlu tarafından 2017 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine karşı sergiledikleri kişisel sorumluluk düzeylerini, akademik görevleri yerine getirme ve sınıf içi davranışları yönetme bağlamında değerlendirmeyi amaçlar. Ölçek, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıkları, ödev tamamlama, derse hazırlık ve öğrenme ortamına katkı gibi çok boyutlu sorumluluk alanlarını kapsayan 35 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme, 5’li Likert tipi formatında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk, Eğitim Psikolojisi, Ortaokul Öğrencileri, Akademik Sorumluluk, Sorumluluk Ölçeği, Öğrenme Stratejileri.

Yazarlar

Ali Yakar, A. S. Saracaloğlu

Amaç

Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul öğrencilerinin eğitim hayatlarındaki kişisel sorumluluklarını ve kendi öğrenme süreçlerini yönetme becerilerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu araç, öğrencilerin başarıya ulaşmak için gösterdikleri çabayı, motivasyonu ve disiplini nicel verilerle ortaya koyarak, eğitimcilerin hedefe yönelik müdahaleler geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, öğrencilerin sadece akademik performanslarını değil, aynı zamanda sınıf içi sosyal kurallara uyma, ders materyallerini düzenli kullanma ve arkadaşlarına destek olma gibi öğrenme ortamını iyileştiren davranışsal sorumluluklarını da değerlendirir. Böylece, öğrencilerin öğrenme ortamına bütünsel katkıları analiz edilebilir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk düzeylerini ölçen tek veya çok boyutlu bir psikolojik yapıyı temsil eder. Bu yapı, öğrencinin akademik görevlerini yerine getirme, öğrenme sürecini planlama ve karşılaştığı zorlukları aşmak için aktif çaba gösterme eğilimini içerir. Öğrenme sorumluluğu, öz düzenleme becerileri ve içsel motivasyonla yakından ilişkilidir.

ÖYSÖ’nün ölçtüğü temel boyutlar genellikle şunları kapsar: Akademik Görev Yönetimi (Ödevleri zamanında ve doğru yapma), Sınıf Katılımı ve Düzeni (Derse hazırlıklı gelme ve sınıf kurallarına uyma) ve Bilişsel Sorumluluk (Anlamadığı konuları araştırma ve farklı kaynak kullanma). 35 maddenin dağılımı, bu çok yönlü yapının farklı yönlerini yakalamak üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında (Yakar & Saracaloğlu, 2017), yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Özellikle yapı geçerliği, istatistiksel analizlerle desteklenmiştir.

Orijinal makalede, ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüklenmesini ve ölçeğin beklenen psikometrik özellikleri taşıdığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği konusunda Yakar ve Saracaloğlu (2017) tarafından detaylı incelemeler yapılmıştır. Temel güvenirlik göstergesi olarak iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alpha değerleri, ölçekteki tüm maddelerin tutarlı bir şekilde aynı öğrenme sorumluluğu yapısını ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik çalışmalarının, zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test yöntemlerini de içermesi beklenir. Bu sonuçlar, ölçeğin ortaokul öğrencileri popülasyonunda istikrarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, öğrenme sorumluluğu kavramının farklı boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu süreç, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan en güçlü ve yapıya en uygun maddelerin seçilmesini sağlamıştır.

Analizler sonucunda, 35 maddelik nihai formun, Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk yapısının alt bileşenlerini temsil eden ayrık faktörler altında toplandığı belirlenmiştir. Bu faktörel yapı, öğrencilerin sorumluluklarını bilişsel, duygusal ve davranışsal açılardan ele almasına olanak tanımıştır.

Araç

Test Type: Özgün Geliştirme Ölçeği

Format: 35 madde, 5’li Likert Tipi Derecelendirme.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: Genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar olan yaş grubu (yaklaşık 10-14 yaş).

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, kağıt-kalem ya da elektronik ortamda uygulanabilir. Cevaplar 1’den 5’e kadar derecelendirilir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Disiplin, Ders Çalışma Alışkanlıkları, Öğrenci Gelişimi, Öz Düzenlemeli Öğrenme, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ali Yakar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil (Orijinal Kaynakta Belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği ve ilk kez yayımlandığı yıl 2017‘dir. Ölçek, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için, yayın etiği kurallarına uyularak ve kaynak gösterilerek kullanım izni genellikle mevcuttur. Ticari veya geniş ölçekli resmi uygulamalar için sorumlu yazar Ali Yakar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

1. Yakar, A. & Saracaloğlu, A. S. (2017). Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 27-49. DOI: 10.21764/efd.41545.

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenmeye-yonelik-sorumluluk-olcegi-toad.pdf.

Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği Maddeleri

Ölçek Derecelendirme: 5’li Likert: “Bana hiç uygun değil=1”, “Bana uygun değil=2”, “Bana kısmen uygun=3”, “Bana uygun=4”, “Bana tamamen uygun=5”

No. Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği
(Ortaokul Öğrencileri İçin) Bana Hiç Uygun Değil Bana Uygun Değil Bana Kısmen Uygun Bana Uygun Bana Tamamen Uygun
1. Derslerde başarılı olmak için konuları öğrenmem gerektiğini bilirim. (1) (2) (3) (4) (5)
2. Doğru cevabı bilsem de bilmesem de, derslerde sorulan sorulara cevap verme ihtiyacı hissederim. (1) (2) (3) (4) (5)
3. Arkadaşlarımın zorlandığı ders veya konularda onlara yardım etmek isterim. (1) (2) (3) (4) (5)
4. Derste herhangi bir soruya cevap veremediğimde üzülürüm. (1) (2) (3) (4) (5)
5. Derslere veya sınavlara çalışmadan önce çalışma planı yaparım. (1) (2) (3) (4) (5)
6. Öğrendiğim yeni şeyleri arkadaşlarımla paylaşırım. (1) (2) (3) (4) (5)
7. Daha sonra da kullanabilmek için düzenli olarak notlar tutarım. (1) (2) (3) (4) (5)
8. Derslerde ve sınavlarda başarılı olmak için ders çalışmam gerektiğini bilirim. (1) (2) (3) (4) (5)
9. Konuları öğrenmede daha başarılı olmak için farklı yollar denerim. (1) (2) (3) (4) (5)
10. Derste anlatılan konuları anlamak için çaba harcarım. (1) (2) (3) (4) (5)
11. Sınıfın düzenini bozmamak için hareketlerime dikkat ederim. (1) (2) (3) (4) (5)
12. Daha iyi bir öğrenme ortamı için, sınıfta bulunan herkesin sınıf kurallarına uyması gerektiğini düşünürüm. (1) (2) (3) (4) (5)
13. Gördüğüm konuları tekrar ederek bir sonraki derse hazırlıklı giderim. (1) (2) (3) (4) (5)
14. Anlayamadığım konuları bilen birilerine sorarak öğrenmeye çalışırım. (1) (2) (3) (4) (5)
15. Gördüğümüz konuları daha iyi öğrenebilmek için farklı kaynaklardan soru çözerim. (1) (2) (3) (4) (5)
16. Sınırsız devamsızlık hakkım olsa bile, okula günü gününe giderim. (1) (2) (3) (4) (5)
17. Ders için bana verilen ödevleri istenilen biçimde yaparım. (1) (2) (3) (4) (5)
18. Teneffüs bitip zil çaldığında öğretmenden önce sınıfta olmaya özen gösteririm. (1) (2) (3) (4) (5)
19. Dersle ilgili kullanmam gereken araç-gereç ve materyalleri düzenli olarak yanımda bulundurmaya çalışırım. (1) (2) (3) (4) (5)
20. Ödevlerimi ertelemeden zamanında yaparım. (1) (2) (3) (4) (5)
21. Konuları öğrenirken her birine yeterli çalışma süresi ayırırım. (1) (2) (3) (4) (5)
22. Her konuya zorluk derecesine göre zaman ayırırım. (1) (2) (3) (4) (5)
23. Ders çalışırken zamanı etkili kullanmaya çalışırım. (1) (2) (3) (4) (5)
24. Çalışırken en çok zorlandığım konulara daha fazla vakit ayırırım. (1) (2) (3) (4) (5)
25. Arkadaşlarımdan birisi öğretmene soru sorduğunda öğretmenin cevabını dikkatle dinlerim. (1) (2) (3) (4) (5)
26. Ödevlerimi günü gününe yaparım. (1) (2) (3) (4) (5)
27. Ödevlerini yapamadıklarında, arkadaşlarıma elimden geldiğince destek olmaya çalışırım. (1) (2) (3) (4) (5)
28. Sınıfta bizden dersle ilgili bir görev istendiğinde, onu yapmaya gönüllü olurum. (1) (2) (3) (4) (5)
29. Derslerde etkinliklere sürekli katılma isteği duyarım. (1) (2) (3) (4) (5)
30. Derslerde sorulan tüm soruları çözmeye çalışırım. (1) (2) (3) (4) (5)
31. Dersle ilgili bana verilen görevleri en iyi şekilde yapmaya özen gösteririm. (1) (2) (3) (4) (5)
32. Yeni bir şey öğrenmek benim için çok önemlidir. (1) (2) (3) (4) (5)
33. Yeni şeyler öğreneceğimi düşündüğüm için etkinliklere sürekli olarak katılma isteği duyarım. (1) (2) (3) (4) (5)
34. Dersle ilgili etkinliklere katılmamın öğrenmeme katkı sağlayacağını düşünürüm. (1) (2) (3) (4) (5)
35. Konuları eksik öğrendiğimi fark ettiğimde, eksiklerimi tamamlamak için çabalarım. (1) (2) (3) (4) (5)