E-Öğrenmeye Yönelik Genel Bir Tutum Ölçeği

Öz

E-Öğrenmeye Yönelik Genel Bir Tutum Ölçeği, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin e-öğrenme ortamlarına ve süreçlerine karşı sahip oldukları genel tutumları ve eğilimleri belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, Haznedar ve Baran (2012) tarafından Eğitim Fakültesi öğrencileri üzerinde yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır.

Bu tutum ölçeği, bireylerin e-öğrenmenin faydasına olan inançlarını (yatkınlık) ve e-öğrenme ile ilgili yaşayacakları potansiyel zorluklara dair kaygılarını (kaçınma) ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, eğitim bilimleri ve eğitim teknolojisi alanında araştırmacılara, e-öğrenme sistemlerinin öğrenci kabulünü ve etkinliğini değerlendirmede standart bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

E-Öğrenme, Tutum, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojisi, Likert Ölçeği, E-Öğrenmeye Yatkınlık, E-Öğrenmeden Kaçma.

Yazarlar

Özlem Haznedar, Bahar Baran.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin e-öğrenme teknolojilerine yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını, bilişsel ve duyuşsal düzeyde ortaya koymaktır. Geliştirme çalışması, özellikle Eğitim Fakültesi öğrencilerinin e-öğrenme sistemlerini gelecekteki mesleklerinde kullanma potansiyelleri göz önüne alınarak, bu sistemlere karşı geliştirdikleri genel tutumu geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sağlamayı amaçlamıştır.

Bu ölçek, eğitim kurumlarının uzaktan eğitim politikalarını belirlemede, müfredat tasarımlarını optimize etmede ve öğrencilerin e-öğrenmeye adaptasyon süreçlerini desteklemede rehberlik edecek nitelikte veriler toplamayı sağlamaktadır.

Yapı

E-Öğrenmeye Yönelik Genel Bir Tutum Ölçeği, e-öğrenme kavramına yönelik genel tutumu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, toplam 20 maddeden oluşmaktadır ve geliştirme çalışmasına göre iki ana alt boyuta ayrılmaktadır.

Bu alt boyutlar, bireyin e-öğrenme deneyimine yönelik motivasyonel ve kaçınmacı eğilimlerini yansıtır. Alt boyutların varlığı, e-öğrenme tutumunun tek bir düzlemde değil, hem olumlu kabullenme hem de olumsuz kaygı ekseninde incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, ölçüm aracının gerçekten ölçmek istediği psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren kritik bir aşamadır. Kaynakta doğrudan bir geçerlik katsayısı belirtilmemekle birlikte, 2012 tarihli makalede yapı geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analizler, 20 maddenin iki teorik alt boyuta uygun şekilde kümelendiğini göstererek ölçeğin teorik yapısını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını göstermektedir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerinin hesaplandığı kabul edilmektedir, ancak bu değer kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Psikometrik standartlara göre, bu tür geliştirme çalışmalarında, alt boyutların ve ölçeğin tamamının iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 veya üzeri) olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak 20 maddeden oluşmaktadır ve yapılan faktör analizi sonucunda iki ayrı faktör (alt boyut) ortaya çıkmıştır. Alternatif olarak, bazı araştırmacılar ölçeğin genel bir tutum ölçümü için tek boyutlu bir yapı olarak da kullanılabileceğini belirtmektedir.

Tanımlanan iki alt boyut, e-öğrenmeye yönelik tutumun farklı yönlerini kapsamaktadır:

• E-Öğrenmeye Yatkınlık (10 Madde): Öğrencinin e-öğrenmenin faydalı, etkili ve kolaylaştırıcı olduğuna dair pozitif inançlarını ölçer.
• E-Öğrenmeden Kaçma (10 Madde): Öğrencinin e-öğrenme sırasında teknik aksaklıklar, iletişim zorlukları veya aşırı iş yükü gibi sorunlarla karşılaşma endişesini ve bu nedenle kaçınma eğilimini ölçer.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Orijinal bir geliştirme çalışmasıdır.)

Format: 5’li Likert Ölçeği.

Derecelendirme: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 2=Katılmıyorum, 3=Kararsızım, 4=Katılıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum.

Mevcut Diller: Türkçe.

Hedef Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Özellikle Eğitim Fakültesi Öğrencileri).

Yaş Grubu: Yükseköğretim çağı (Genellikle 18-25 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli (self-report) tutum ölçme aracı.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Fakültesi, Uzaktan Eğitim, Psikometri, Tutum, Geçerlik, Güvenirlik, Öğrenci Algısı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Bahar Baran

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Bilgi Yok.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012.

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçek, bilimsel bir dergide yayımlandığından, etik kurallar çerçevesinde atıf yapılarak kullanılabilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: e-ogrenmeye-yonelik-genel-bir-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Haznedar, Ö., & Baran, B. (2012). Eğitim Fakültesi Öğrencileri İçin E-Öğrenmeye Yönelik Genel Bir Tutum Ölçeği geliştirme çalışması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 2(2), 42-59.

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

E-Öğrenmeye Yönelik Genel Bir Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 2 alt boyut ve 20 madde ya da tekboyut ve 20 madde olarak kullanılabilir.

• E-Öğrenmeye Yatkınlık (10 m): E-öğrenme, öğrenmeyi kolaylaştırır
• E-Öğrenmeden Kaçma (10 m): E-öğrenme ile ders aldığımda çok fazla sorunla karşılaşacağımı düşünüyorum.