E-öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu giriş, E-öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği‘nin (E-öğrenme Tutum Ölçeği) akademik bir incelemesidir. Ölçek, Hüsniye Biçer tarafından 2019 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında uyarlama çalışması olarak Türkçeye kazandırılmıştır. Temel amacı, bireylerin e-öğrenme süreçlerine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim teknolojileri ve uzaktan eğitim alanlarında yapılan araştırmalar için kritik bir araç sağlamaktadır.

Ölçeğin uyarlama çalışması, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türk kültürüne uygun olarak yeniden test edilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

E-öğrenme, tutum, uzaktan eğitim, psikometrik, yüksek lisans tezi, ölçek uyarlama, Necmettin Erbakan Üniversitesi.

Yazarlar

Hüsniye Biçer.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin elektronik öğrenme (e-öğrenme) sistemlerine yönelik sahip oldukları genel tutumları güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir aracı Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, Türkiye’deki eğitim araştırmacılarının kullanımına sunmayı hedeflemiştir.

Özellikle teknoloji destekli öğrenme modellerinin yaygınlaştığı çağımızda, öğrencilerin ve diğer kullanıcıların bu teknolojilere olan yaklaşımlarını, motivasyonlarını ve algılarını anlamak, eğitim stratejilerinin etkinliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. Ölçek, e-öğrenme ortamlarının tasarımında ve uygulanmasında kullanıcı merkezli yaklaşımların geliştirilmesine veri sağlamayı amaçlar.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan tutum yapısını, spesifik olarak e-öğrenme bağlamında ölçmektedir. Tutum, bir objeye (bu durumda e-öğrenme sistemleri) yönelik olumlu veya olumsuz değerlendirmeler, duygusal tepkiler ve davranışsal eğilimler bütünüdür. Bu yapı, bireyin teknoloji destekli öğrenmeye ne kadar açık veya kapalı olduğunu gösterir.

E-öğrenmeye yönelik tutum genellikle algılanan fayda, kullanım kolaylığı, teknolojiye yönelik kaygı ve genel kabul düzeyi gibi alt boyutları içermektedir. Ölçeğin uyarlama çalışmasında da bu çok boyutlu yapının korunup korunmadığı faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçek uyarlama çalışmasının doğası gereği, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü korumak amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmış olmalıdır. Bu analizler, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünden emin olmayı sağlar.

Yüksek lisans tezinde (Biçer, 2019) muhtemelen yapı geçerliğini incelemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca dilsel ve kültürel geçerliğin sağlanması için çeviri-geri çeviri süreçleri ve alan uzmanı görüşlerine başvurulmuş olması beklenir. Detaylı geçerlik sonuçları için tezin tam metnine başvurulması gerekmektedir. Tezin bağlantısı YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde mevcuttur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık ve zamana bağlı güvenilirliğine dair sayısal veriler sunulan kaynak içerikte yer almamaktadır. Tipik bir psikometrik araç uyarlama sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması zorunludur. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Bu tür bir uyarlama çalışmasında, elde edilen Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir. Güvenirlik çalışmalarına ait detaylı bulgular Biçer (2019) tezinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

E-öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği‘nin uyarlama sürecinde faktör yapısının incelenmesi temel bir adımdır. Orijinal ölçeğin madde yapısının Türk örnekleminde de aynı yapıyı koruyup korumadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen en önemli istatistiksel kanıtlardan biridir.

Uyarlama çalışmasında, Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemlerinden biri veya her ikisi kullanılarak, e-öğrenmeye yönelik tutumun tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu araştırılmıştır. Faktör yük değerleri ve varyans açıklama oranları gibi istatistikler, ölçeğin yapısal uygunluğunu ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Derecelendirme formatı (Kaynakta belirtilmemiştir, ancak uyarlama tezi olması nedeniyle Likert Tipi Derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, akademisyenler veya e-öğrenme sistemlerini kullanan diğer yetişkin grupları.

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik ve yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem, Necmettin Erbakan Üniversitesi’nde öğrenim gören veya çalışan bireylerden oluşmuştur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim teknolojileri, psikometri, tutum ölçeği, Hüsniye Biçer, adaptasyon, uzaktan eğitim, Likert.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl).

Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için izinler ve olası ücretlendirmesi hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Hüsniye Biçer ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

• Biçer, H. (2019). E-öğrenmeye yönelik tutum: Ölçek uyarlama çalışması (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: e-ogrenmeye-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

E-öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için, yukarıda belirtilen yüksek lisans tezinin (Biçer, 2019) tam metnine başvurulması gerekmektedir.