Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği

Özet

Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği, Yaşar Yavuz tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine karşı sergiledikleri dolaylı, gizli veya pasif direnç biçimlerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Eğitim ortamlarında öğrencilerin motivasyon eksikliği, erteleme davranışı ve görevlerden kaçınma gibi edilgen davranışlarını tespit etmeye odaklanır. Ölçeğin geliştirilmesi, 14. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi’nde bir bildiri sunumu ile kamuoyuna duyurulmuştur.

Bu araç, eğitim psikometri alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemekte olup, öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz etkileyen içsel ve davranışsal engelleri nicelleştirmek için kritik bir öneme sahiptir. Ölçek, özellikle eğitim yöneticileri ve araştırmacılar için, öğrenci katılımını ve öğrenme ortamlarının kalitesini artırmaya yönelik müdahale stratejileri geliştirmede temel bir veri kaynağı sunar.

Anahtar Kelimeler

Öğrenmeye Edilgen Direnç, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Direnci, Akademik Kaçınma, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Yaşar YAVUZ

Amaç

Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin (özellikle öğrencilerin) öğrenme görevlerine, sorumluluklarına veya genel eğitim süreçlerine karşı gösterdikleri edilgen direnç düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Edilgen direnç, açıkça itiraz etmek yerine, erteleme, ilgisizlik, düşük çaba gösterme veya görevleri kasıtlı olarak yavaş tamamlama gibi davranışlarla kendini gösterir.

Bu araç, eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının, öğrenci başarısızlığının altında yatan motivasyonel ve davranışsal engelleri daha derinlemesine anlamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, öğrencilerin öğrenme süreçlerine tam katılımını engelleyen faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlere yönelik hedefe yönelik eğitimsel müdahalelerin tasarlanması için bir zemin hazırlar.

Yapı

Ölçek, “Öğrenmeye Edilgen Direnç” olarak adlandırılan tek veya çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmek üzere geliştirilmiştir. Bu yapı, öğrencilerin akademik beklentilere veya öğrenme faaliyetlerine karşı bilinçli ya da bilinçsiz olarak gösterdikleri kaçınma davranışlarının ve olumsuz tutumlarının birleşimi olarak kavramsallaştırılmıştır. Ölçeğin geliştirme sürecinde, bu direncin alt boyutlarının (örneğin, görev erteleme, duygusal uzaklaşma, düşük performans sergileme) belirlenmiş olması muhtemeldir.

Edilgen direnç, genellikle öğrenme ortamının baskıcı algılanması, öğrencinin özerklik ihtiyacının karşılanmaması veya öğrenilen materyalin anlamsız bulunması gibi faktörlerden kaynaklanır. Ölçek maddeleri, bu tür içsel ve dışsal tetikleyicilere karşı öğrencilerin gösterdiği tipik tepkileri yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Sağlanan kaynak referansında spesifik geçerlik katsayıları veya analiz türleri belirtilmemiştir (Geçerlik: -). Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür ölçeklerde yapı geçerliğini test etmek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılır.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapı geçerliğinin yanı sıra, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşüne başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiş olmalıdır. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, akademik motivasyon, akademik erteleme) ilişkisini inceleyen ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları da yürütülmüş olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik sonuçları kaynakta açıkça belirtilmemiştir (Güvenirlik: -). Geliştirme çalışmasının standartları gereği, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmış olması beklenir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

İç tutarlılık analizlerinin yanı sıra, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar ve ölçüm aracının istikrarlı bir araç olduğunu kanıtlar.

Faktör Analizi

Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek için Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA ve/veya Confirmatory Factor Analysis – CFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Ölçek geliştirme çalışmalarında EFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyutlara yüklendiğini keşfetmek için kullanılır.

Eğer ölçek birden fazla alt boyuta sahipse, Faktör Analizi, edilgen direncin farklı tezahürlerini (örneğin, duygusal kaçınma, davranışsal erteleme) ayrıştırmada kritik rol oynamıştır. CFA ise, EFA sonucunda elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmek için kullanılır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısını destekleyen güçlü kanıtlar sunar.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır)

Format: Tipik olarak, bu tür tutum ve davranış ölçekleri 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatını kullanır (Örneğin: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Yükseköğretim veya ortaöğretim öğrencileri olması muhtemeldir.)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu ve genç yetişkinlik (15-25 yaş aralığı tahmini).

Popülasyon Detayları: Ölçek, eğitim kurumlarında öğrenim gören ve öğrenme görevlerine karşı çeşitli düzeylerde edilgen davranışlar sergileyen bireyler üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi kullanılarak, katılımcıların kendilerine sunulan maddelere ne derece katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Edilgen Direnç, Öğrenme Davranışları, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Akademik Başarı, Yaşar Yavuz.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye (Kurum bilgisine dayanarak varsayılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Yaşar Yavuz tarafından bir bildiri sunumu kapsamında tanıtılmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Yaşar Yavuz ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonuna aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogrenmeye-edilgen-direnc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yavuz, Y. (2019, 2-4 Mayıs). Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği [Bildiri sunumu]. 14. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi, İzmir, Türkiye.

• İlgili kongre yayınına ait harici bağlantı: pegem.net

Öğrenmeye Edilgen Direnç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu bölüm, ölçek maddeleri elde edildiğinde buraya eklenmek üzere ayrılmıştır.

Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri yer almadığı için, bu bölümde herhangi bir madde listesi sunulamamaktadır. Maddeler, ilgili bildiri metninden veya yazarın yayınlarından temin edilebilir.