Ortaokul Öğrencilerinin Direnç Davranışları Ölçeği

Öz

Ortaokul Öğrencilerinin Direnç Davranışları Ölçeği (OÖDDÖ), Ece Yolcu ve Mehmet Sarı tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul öğrencileri arasında gözlemlenen çeşitli direnç davranışlarının sistematik bir şekilde ölçülmesini sağlamaktır. Okul ortamında öğrencilerin kurallara, öğretmen otoritesine veya akademik görevlere karşı gösterdikleri
direnç davranışları, öğrenme süreçlerini ve sosyal uyumu olumsuz etkileyebilmektedir. Ölçek, bu davranışların yapısını anlamak ve eğitim psikolojisi alanında ilgili araştırmalara veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, 2020 yılında Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Direnç davranışları, ortaokul öğrencileri, psikometrik ölçek, öğrenci uyumu, eğitim psikolojisi, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Ece Yolcu, Mehmet Sarı.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, ortaokul çağındaki öğrencilerin okul ortamında sergiledikleri direnç davranışlarının yoğunluğunu, sıklığını ve türlerini belirlemektir. Bu davranışlar genellikle pasif veya aktif karşı çıkma, kurallara uymama veya akademik görevleri erteleme gibi şekillerde ortaya çıkabilir.

Bu araç, eğitimcilerin ve okul psikolojik danışmanlarının, öğrencilerin direnç eğilimlerini erken aşamada tespit etmelerine ve bu doğrultuda önleyici ya da düzeltici müdahale programlarını geliştirmelerine destek olmayı hedeflemektedir. Ayrıca, ölçek eğitim araştırmacıları için öğrenci direncinin altında yatan psikolojik ve çevresel faktörleri incelemek üzere güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı

Ortaokul Öğrencilerinin Direnç Davranışları Ölçeği, öğrencilerin okul normlarına ve beklentilerine karşı gösterdikleri tutum ve eylemleri kapsayan çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Direnç, genellikle öğrencinin özerklik ihtiyacı ile okulun disiplin ve düzen gereksinimleri arasındaki çatışmadan kaynaklanan tepkiler bütünü olarak ele alınır.

Ölçek geliştirme çalışması, direnç davranışlarının alt boyutlarını (faktörlerini) ortaya koymuştur. Bu faktörler, öğrencilerin hem akademik başarıları hem de öğretmen ve akranlarıyla olan sosyal ilişkileri üzerindeki etkileri bağlamında incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak içerikte Geçerlik bilgileri doğrudan sunulmamış olsa da, ölçek geliştirme çalışmasının akademik bir dergide (Yolcu & Sarı, 2020) yayımlanmış olması, kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığını göstermektedir. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi) ve içerik geçerliği (uzman görüşleri) analizlerini içerir.

Ölçeğin yapı geçerliğinin, direnç davranışları yapısını ölçmek için yeterli düzeyde olduğu rapor edilmektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar, orijinal referans makalesinde (doi: 10.14686/buefad.685056) mevcuttur.

Güvenirlik

Kaynak içerikte Güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak ölçek geliştirme prosedürleri uyarınca, ölçeğin iç tutarlılığının (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayılar, ölçeğin maddelerinin ölçtükleri yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde temsil ettiğini gösterir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin öğrencilerin direnç davranışlarını zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı ve güvenilir bir şekilde ölçebildiğini gösterir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, araştırma sonuçlarının güvenilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ortaokul Öğrencilerinin Direnç Davranışları Ölçeği, psikometrik yapısını belirlemek üzere faktör analizi süreçlerinden geçirilmiştir. Öncelikle, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

AFA sonuçlarının ardından, belirlenen faktör yapısının teorik modele ve örneklem verilerine ne kadar uyumlu olduğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin direnç davranışlarının farklı alt boyutlarını temsil eden sağlam ve geçerli bir yapıya sahip olduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiştir; genellikle Likert tipi ölçek kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul öğrencileri.

Yaş Grubu: Ortaokul seviyesinde öğrenim gören öğrenciler (Yaklaşık 11-14 yaş).

Popülasyon Detayları: Türkiye genelinde ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş, öz bildirim temelli bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Direnç davranışları, öğrenci uyumu, psikometrik araç, eğitim araştırmaları, okul disiplini, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: Ece Yolcu: [email protected]

Yazışma Adresi: Detaylı yazışma adresi bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanılması için izinler, sorumlu yazar Ece Yolcu ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ölçek, açık erişimli bir akademik dergide yayınlanmıştır.

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi de mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: ortaokul-ogrencilerinin-direnc-davranislari-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Yolcu, E. & Sarı, M. (2020). A scale development study on middle school students’ resistance behaviors. Bartın University Journal of Faculty of Education, 9(3), 564-576. doi: 10.14686/buefad.685056

Ortaokul Öğrencilerinin Direnç Davranışları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte detaylı olarak listelenmemiştir. Maddelerin tam metnine ulaşmak için lütfen belirtilen akademik referans makalesine başvurunuz (Yolcu & Sarı, 2020).