Öğrenmeye İlişkin Tutumlar Ölçeği

Özet

Öğrenmeye İlişkin Tutumlar Ölçeği (ÖİTÖ), Ahmet Kara tarafından 2010 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin öğrenme sürecine ve öğrenmeye dair yeteneklerine yönelik sahip oldukları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri ve inançları sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, yapı geçerliği ve güvenirliği çalışmalarının ardından dört ana alt boyutta toplanmış olup, toplam 40 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, 5’li Likert tipi derecelendirme formatında yanıtlanmaktadır. Güvenirlik çalışmaları yüksek Cronbach Alpha katsayısı ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenmeye İlişkin Tutumlar, Psikolojik Ölçek, Faktör Analizi, Likert Tipi, Güvenirlik, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Ahmet Kara

[quads id=5]

Amaç

Öğrenmeye İlişkin Tutumlar Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin öğrenme faaliyetlerine karşı geliştirdikleri genel tutum düzeylerini, öğrenmeye dair beklentilerini ve bu süreçte yaşadıkları kaygı düzeylerini belirlemektir. Bu ölçüm, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin motivasyonel ve duyuşsal özelliklerini anlamalarına yardımcı olarak, daha etkili eğitim programlarının tasarlanmasına zemin hazırlar.

Ölçek, öğrenmenin doğasına dair inançlardan, bireyin kendi öğrenme potansiyeline ilişkin beklentilere kadar geniş bir yelpazede tutumları kapsamaktadır. Bu sayede, öğrenme sürecini olumlu veya olumsuz etkileyen tutumsal değişkenler nicel olarak analiz edilebilmektedir.

Yapı

ÖİTÖ, öğrenme tutumlarını çok boyutlu bir perspektifle ele alan, dört ana alt boyuttan ve 40 maddeden oluşan bir yapıdır. Bu dört alt boyut, bireyin öğrenmeye yönelik genel eğilimlerini dört farklı psikolojik alanda değerlendirir.

Bu alt boyutlar şunlardır: Öğrenmenin Doğası, Öğrenmeye İlişkin Beklentiler, Öğrenmeye Açıklık ve Öğrenmeye İlişkin Kaygılar. Ölçek, başlangıçta 77 madde ile geliştirilmiş, ancak titiz faktör analizi ve güvenirlik çalışmaları sonucunda 40 maddelik nihai forma indirilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, taslak formun 285 öğrenciden oluşan bir çalışma grubuna uygulanmasıyla test edilmiştir. Bu örneklemin 154’ü (%54) erkek, 131’i (%46) kız öğrencilerden oluşmaktadır. Uygulama sonrasında elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir.

Analiz sürecinde, ölçülmek istenen yapıyı anlamlı bir şekilde temsil eden maddeler nihai ölçeğe dahil edilmiştir. Faktör analizinin uygunluğunu değerlendirmek için özellikle KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) değerlerinin yüksek çıkmasına özen gösterilmiştir. Yüksek KMO değerleri, verilerin faktörleştirme için yeterli korelasyona sahip olduğunu ve yapı geçerliğinin sağlandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak sağlanmıştır. Güvenirlik katsayısının hesaplanması sırasında, sonuçların güvenilirliğini maksimum düzeyde tutmak amacıyla tüm işlemler ikişer defa kontrol edilmiş ve bu süreçte bir eğitim programları uzmanının bağımsız olarak ham verileri analiz etmesi sağlanmıştır.

Elde edilen Cronbach Alpha değerinin .70’in üzerinde olması, ölçeğin güvenilirliği için yeterli kabul edilmiştir (Bayram, 2004: 128). Güvenirlik analizinde, ölçülmek istenen ortak değeri yansıtmayan ve dolayısıyla iç tutarlılığı düşüren değişkenler belirlenmiş ve çözümleme dışı bırakılmıştır. Bu eleme sürecinde Cronbach Alpha değeri ile birlikte Parça – Bütün Korelasyonu (Item Total Correlation) kullanılmıştır. SPSS 15.0 ortamında yürütülen bu iteratif süreç sonucunda, başlangıçtaki 77 maddeden 37 tanesi çıkarılarak ölçeğin iç tutarlılığı optimize edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasındaki en kritik süreç, açımlayıcı faktör analizi olmuştur. Bu analiz, başlangıçta geniş bir madde havuzuna sahip olan ölçeğin, teorik olarak anlamlı ve istatistiksel olarak güçlü dört alt boyutta toplanmasını sağlamıştır. Analiz, ölçek maddelerinin öğrenme tutumunun hangi boyutunu en iyi temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Nihai 40 madde, aşağıdaki dört faktöre ayrılmıştır:

• Öğrenmenin Doğası (7 madde): Bireyin zeka ve yetenek algısının öğrenme üzerindeki etkisine odaklanır.
• Öğrenmeye İlişkin Beklentiler (9 madde): Öğrenmenin kişisel gelişim ve düşünce yapısındaki değişimlere yol açacağı inancını ölçer.
• Öğrenmeye Açıklık (11 madde): Yeni fikirlere, deneyimlere ve eleştirilere ne ölçüde açık olunduğunu gösterir.
• Öğrenmeye İlişkin Kaygılar (13 madde): Öğrenilen bilgileri unutma veya öğrenme sürecinde başarısız olma gibi endişe düzeylerini belirler.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Maddeler, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler

Age Group: Çalışma grubunun niteliği göz önüne alındığında genellikle lise veya üniversite öğrencileri.

Population Details: Geçerlik çalışması 154 erkek ve 131 kız olmak üzere toplam 285 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Yapı geçerliği için Açımlayıcı Faktör Analizi; İç tutarlılık güvenirliği için Cronbach Alpha ve Parça – Bütün Korelasyonu.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Öğrenme, Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlilik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Ahmet Kara

Test Yılı: 2010 (Ölçeğin yayınlandığı yıl)

İletişim: Akademik ve ticari olmayan kullanımlar için sorumlu yazar Ahmet Kara ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin yayımlandığı orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına buradan ulaşılabilir: ogrenmeye-iliskin-tutumlar-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Kara, A. (2010). Öğrenmeye İlişkin Tutumlar Ölçeğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 49-62.
• Bayram, N. (2004). Sosyal bilimlerde SPSS ile veri analizi: SPSS 11.5/12.0. Ankara: Ezgi Kitabevi.

[quads id=5]

Öğrenmeye İlişkin Tutumlar Ölçeği Maddeleri

Ölçek, dört alt boyuttan ve toplam 40 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum). Aşağıda alt boyutlar ve bu boyutlara ait örnek maddeler sunulmuştur:

• Öğrenmenin Doğası (7 madde): Zeki olanlar daha rahat öğrenirler.
• Öğrenmeye İlişkin Beklentiler (9 madde): Yeni konular öğrendikçe düşüncelerim farklılaşmaktadır.
• Öğrenmeye Açıklık (11 madde): Deneyimlerimden ders almayı bilirim.
• Öğrenmeye İlişkin Kaygılar (13 madde): Öğrendiklerimi çabuk unutmam beni tedirgin ediyor.