Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Canan Koç tarafından 2014 yılında öğretmenlerin öğrenci merkezli öğretim yöntem ve tekniklerini derslerinde kullanmaya yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, yapı geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları sonucunda 27 maddeden ve dört temel alt boyuttan oluşacak şekilde standardize edilmiştir. Ölçek, bireylerin bu yöntemlere karşı duydukları değeri, gösterdikleri direnci, algıladıkları olumlu etkileri ve maliyet inançlarını ölçmektedir. Derecelendirme formatı 5’li Likert Ölçeği tipindedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Merkezli Öğretim, Tutum Ölçeği, Öğretim Yöntemleri, Öğretmen Tutumları, Pedagoji, Faktör Analizi, Psikometri.

Yazarlar

Canan Koç

Amaç

Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin (ÖMÖYTKTÖ) temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının çağdaş eğitim paradigmalarının merkezinde yer alan öğrenci merkezli öğretim yaklaşımlarına karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumları, geçerli ve güvenilir bir biçimde belirlemektir.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmenlerin yenilikçi öğretim tekniklerini benimseme düzeylerini anlamada ve bu tekniklerin yaygınlaştırılması önündeki psikolojik engelleri tespit etmede önemli veriler sunmaktadır. Bu sayede, hizmet içi eğitim programlarının ve müfredat güncellemelerinin hedeflenen kitle üzerindeki potansiyel etkileri önceden değerlendirilebilir.

Yapı/Ölçülen Alan

Ölçek, öğretmenlerin öğrenci merkezli öğretim yöntemlerine yönelik tutumlarını dört ana alt boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu dört faktör, öğretmenlerin bu yöntemleri uygulama kararlarını etkileyen farklı motivasyon ve engel kaynaklarını temsil eder:

• Değer Verme (10 Madde): Öğretmenlerin öğrenci merkezli yöntemlerin öğrenme ve öğretim süreçleri açısından yararlı ve değerli olduğuna dair inançlarını ifade eder.
• Direnç Gösterme (7 Madde): Öğretmenlerin bu yöntemlerin kendi eğitim felsefeleri veya mevcut koşulları ile uyumlu olmadığına yönelik olumsuz algılarını ve bu yöntemlere karşı gösterdikleri çekinceleri ölçer.
• Olumlu Etkiler (6 Madde): Öğretmenlerin öğrenci merkezli tekniklerin sınıf içi atmosferi, öğrenci katılımını ve genel başarıyı pozitif yönde etkilediğine dair inançlarını kapsar.
• Maliyet İnancı (4 Madde): Öğretmenlerin bu tekniklerin uygulanmasının gereğinden fazla zaman, hazırlık süresi ve kaynak gerektirdiğine dair algılarını ve bu nedenle oluşan potansiyel maliyet kaygılarını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal uygunluğunu ve amaca hizmet etme derecesini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmaların merkezinde, ölçeğin teorik yapısını ampirik verilerle test etmek yer almıştır.

Yapı geçerliğini sağlamak için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu istatistiksel analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak öngörülen dört faktör altında toplandığını teyit etmiş ve 27 maddelik nihai formun psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. DFA sonuçları, modelin veri ile uyumlu olduğunu kanıtlayarak ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Güvenilirlik

Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini saptamak amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Güvenilirlik analizlerinde madde toplam korelasyonları hesaplanmıştır. Düşük korelasyon değerine sahip maddeler, ölçek bütününden farklı bir özelliği ölçtüğü ve dolayısıyla iç tutarlılığı düşürdüğü gerekçesiyle ölçekten çıkarılmıştır. Ayrıca, maddelerin ayırt etme gücünü değerlendirmek için, toplam puanlara göre belirlenen alt %27’lik ve üst %27’lik dilimler arasındaki farka ilişkin t değerleri hesaplanmıştır. Bu yöntem, maddelerin ölçülen yapıyı yüksek ve düşük düzeyde taşıyan bireyleri ne kadar iyi ayırabildiğini göstermiştir, böylece ölçeğin genel güvenilirliği güçlendirilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin nihai yapısının oluşturulmasında iki aşamalı bir faktör analizi süreci izlenmiştir. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını keşfetmeyi sağlamıştır. Bu analiz, veri setindeki varyansı açıklayan en uygun faktör sayısını belirlemiştir.

AFA sonucunda ortaya çıkan dört faktörlü yapı (Değer Verme, Direnç Gösterme, Olumlu Etkiler, Maliyet İnancı), daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA, toplanan verilerin varsayılan dört faktörlü model ile ne kadar uyumlu olduğunu belirlemiştir. Her iki analizin başarılı sonuçları, ölçeğin 27 maddelik ve dört alt boyutlu yapısının sağlam ve teorik olarak tutarlı olduğunu ispatlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Eğitim alanında çalışan veya bu alanda eğitim gören profesyoneller.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği / Anket Formu

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Pedagoji, Öğretmen Tutumları, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Canan Koç tarafından 2014 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Canan Koç ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Koç, C. (2014). Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(49), 150-170.

DOI: http://dx.doi.org/10.17755/esosder.00089

Dergipark Linki: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenci-merkezli-ogretim-yontem-ve-tekniklerini-kullanmaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek 4 alt boyut ve 27 maddeden oluşmaktadır:

• Değer Verme (10 m): Öğrenci merkezli öğretim yöntem ve tekniklerini öğretim açısından yararlı buluyorum.
• Direnç Gösterme (7 m): Öğrenci merkezli öğretim yöntem ve teknikleri benim eğitim felsefeme uygun değil.
• Olumlu Etkiler (6 m): Öğrenci merkezli öğretim yöntem ve teknikleri sınıfta olumlu bir atmosferin oluşmasını sağlar.
• Maliyet İnancı (4 m): Öğrenci merkezli öğretim yöntem ve tekniklerinin kullanılması gereğinden fazla hazırlık süresi gerektirmektedir.