Nörofizyolojik Algı Ölçeği

Özet

Nörofizyolojik Algı Ölçeği (NAÖ), öğretmen adaylarının zihinsel süreçler ve öğrenme mekanizmalarının nörofizyolojik temellerine dair algılarını ölçmek amacıyla 2014 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, toplam 31 maddeden oluşmakta olup, bireylerin öğrenme, bellek ve bilişsel işlevlerin sinir sistemi üzerindeki karşılıklarına dair inançlarını ve bilgilerini değerlendirmektedir. NAÖ, geliştirme tipi bir çalışma olup, üç ana alt boyuta ayrılmıştır.

Bu ölçek, özellikle eğitim alanında, bireylerin nörobilimsel bilgileri ne kadar doğru algıladığını ve bu algıların öğrenme yaklaşımlarını nasıl etkilediğini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin derecelendirilmesi 5’li Likert tipi bir sistemle yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nörofizyoloji, algı, öğretmen adayı, ölçek geliştirme, bilişsel süreçler, faktör analizi, sinir hücreleri.

Yazarlar

Ali Sülün, Serpil Aydoğdu, Gülay Taşçı, Derya Yiğit.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının nörofizyolojik kavramlara ilişkin algı düzeylerini belirlemektir. Eğitim bilimleri alanında çalışan öğretmen adaylarının, öğrenme ve bilişsel süreçlerin biyolojik ve nörofizyolojik temelleri hakkındaki bilgi düzeylerinin ve inançlarının ölçülmesi hedeflenmiştir.

Ölçek, adayların kendi zihinsel işleyişleri hakkındaki farkındalıklarını artırma potansiyeline sahip olup, eğitim programlarının nörobilimsel bilgileri ne kadar etkili bir şekilde aktardığını değerlendirmek için bir araç sağlamaktadır. Ölçek, nörobilimin eğitim uygulamalarına entegrasyonu konusundaki algı farklılıklarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Yapı

NAÖ, bireylerin bilişsel işlevlerin arkasındaki nöral mekanizmalara dair algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, özellikle bellek oluşumu, sinaptik iletişim ve beynin öğrenmedeki yapısal rolü gibi konulara odaklanmaktadır. Bu yapı, bilişsel süreçlerin tamamen fizyolojik temellere dayandığı inancını sorgular.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, üç temel alt boyutta incelenmiştir. Bu boyutlar, nörobilimsel bilginin farklı yönlerini kapsamaktadır: Zihinsel süreçlerin nöral boyutu, öğrenme sürecinde beynin oynadığı merkezi rol ve zihinsel süreçlerin fizyolojik temelleri. Bu alt boyutlar, nörobilimsel okuryazarlığın farklı yönlerini kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Nörofizyolojik Algı Ölçeği’nin geliştirme çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak üzere yürütülmüştür. Kaynak içerikte sayısal geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, çalışmanın temel amacı ölçeği geliştirme olduğundan, yapı geçerliği için istatistiksel analizler (genellikle faktör analizi) kullanılmıştır.

Yapı geçerliği, maddelerin teorik olarak öngörülen üç alt boyuta uygun bir şekilde dağılmasıyla desteklenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten de öğretmen adaylarının nörofizyolojik algı yapısını ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Geliştirme makalesi kapsamında, ölçeğin güvenilirliğini test etmek amacıyla iç tutarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa değerleri gibi) listelenmemiştir; ancak akademik bir geliştirme çalışması olarak, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Güvenirlik çalışmalarının detayları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Nörofizyolojik Algı Ölçeği’nin faktör analizi sonucunda, toplam 31 maddeden oluşan ölçeğin, nörofizyolojik algıyı temsil eden üç ana faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu üç faktörlü yapı, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemekte ve nörofizyolojik algının çok yönlü doğasını yansıtmaktadır.

• Zihinsel Süreçlerde Nöral Boyut (14 madde): Bu boyut, uzun süreli bellek oluşumu sırasında sinir hücreleri arasındaki iletişimin tekrar tekrar gerçekleşmesi gibi temel nöral prensiplere odaklanır.
• Öğrenmede Beynin Rolü (10 madde): Bu boyut, öğrenmenin temelde bir bellek oluşturma ve yapılandırma süreci olduğu inancını ölçer.
• Zihinsel Süreçlerde Beyinin Yapısal İşlevleri (7 madde): Bu boyut, hafızanın, sinir hücreleri arasındaki iletişim sırasında meydana gelen fizyolojik bir süreç olduğu gibi, bilişsel işlevlerin yapısal ve fizyolojik yönlerine ilişkin algıları kapsar.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 31 madde ve 3 alt boyut.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi (Öğretmenlik eğitimi alan öğrenciler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören öğretmen adayları üzerinde geliştirilmiş ve standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Seçenekler 1’den (Kesinlikle Katılmıyorum) 5’e (Kesinlikle Katılıyorum) kadar değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Nörobiyoloji, eğitim psikolojisi, bilişsel algı, nöral mekanizmalar, zihinsel süreçler, nörofizyolojik algı, eğitim fakültesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynakta Yok

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Ali Sülün, Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Erzincan, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014 (Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl).

Kullanım İzni ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Ali Sülün) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçek, hakemli bir dergide yayınlanmıştır ve genellikle eğitim araştırmalarında kullanılabilir.

Kaynakça

Sülün, A., Aydoğdu, S., Taşçı, G. ve Yiğit, D. (2014). Nörofizyolojik Algı Ölçeği geliştirme çalışması: Öğretmen adaylarının algılarını ölçmeye yönelik. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 141-156.

DOI Kaynağı: http://dx.doi.org/10.17556/jef.93434

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: eefdergi.erzincan.edu.tr

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: norofizyolojik-algi-olcegi-toad.pdf

Nörofizyolojik Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Toplam Madde Sayısı: 31

Alt Boyutlar ve Örnek Maddeler:

• Zihinsel Süreçlerde Nöral Boyut (14 m): Uzun süreli hafızamızı oluşturduğumuzda sinir hücreleri arasındaki iletişimi defalarca gerçekleştirmiş oluruz
• Öğrenmede Beynin Rolü (10 m): Öğrenme, bir bellek oluşturma sürecidir.
• Zihinsel Süreçlerde Beyinin Yapısal İşlevleri (7 m): Hafıza, sinir hücreleri arasındaki eletişim sırasında gerçekleşen fizyolojik bir süreçtir