Sosyal medya vatandaşlık algı ölçeği

Özet

Sosyal Medya Vatandaşlık Algı Ölçeği (SMVAÖ), Murat Utku tarafından 2015 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin sosyal medya platformlarını kullanırken geliştirdikleri vatandaşlık algılarını, tutumlarını ve dijital ortamdaki sorumluluk bilinçlerini incelemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, bireylerin dijital katılım, bilgi edinme ve sosyal sorumluluk gibi alanlarda sergilediği algı düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır.

Toplam 55 maddeden oluşan bu araç, sosyal medyanın çağdaş vatandaşlık kavramı üzerindeki dönüştürücü etkilerini psikometrik açıdan değerlendirmeyi hedefleyen kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin alanda güvenle kullanılabilecek geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya, Vatandaşlık Algısı, Dijital Vatandaşlık, Üniversite Öğrencileri, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Murat Utku.

Yazarlar

Murat Utku

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, geleneksel vatandaşlık anlayışının ötesinde, öğrencilerin sosyal ağlar ve dijital platformlar üzerinden şekillenen yeni nesil vatandaşlık algısını ölçmektir. Geliştirme çalışması, öğrencilerin sosyal medya aracılığıyla toplumsal, siyasi ve kültürel konulara katılım düzeylerini, bu mecraları ne kadar bilinçli kullandıklarını ve vatandaşlık görevlerini dijital alanda nasıl yorumladıklarını belirlemeyi amaçlamıştır.

Bu ölçek, aynı zamanda demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, sosyal medya kullanım sıklığı vb.) ile sosyal medya vatandaşlık algısı arasındaki ilişkileri inceleyerek, dijital vatandaşlık eğitimleri ve politikaları için önemli veri sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, 2015 yılında Erzincan Üniversitesi’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Yapı

Sosyal Medya Vatandaşlık Algı Ölçeği, sosyal medya ortamında sergilenen vatandaşlık tutumları ve davranışlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, bireylerin dijital ortamlarda bilgi paylaşımı, etik kurallara uyum, toplumsal olaylara sanal katılım ve sorumluluk alma gibi alanlardaki algılarını içermektedir. Ölçek toplamda 55 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin derecelendirilmesi 5’li Likert tipi bir format kullanılarak yapılmıştır. Katılımcılar, maddelere “1= Hiç Yapmam” ve “5= Hep Yaparım” seçenekleri arasında yanıt vermektedirler. Bu yapı, algılanan davranışın veya tutumun sıklığını ve yoğunluğunu nicel olarak ölçmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme çalışmasının temel aşamalarından biridir. Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin ölçmeyi hedeflediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla psikometrik analizler yapılmıştır. İç tutarlılık analizleri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu göstermektedir. Bu analizler sonucunda elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayısı değeri (0.91), ölçeğin yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve yapı geçerliğini desteklediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Sosyal Medya Vatandaşlık Algı Ölçeği için rapor edilen iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa = 0.91), ölçeğin güvenirlik düzeyinin mükemmel olduğunu kanıtlamaktadır. Bu değer, ölçeğin farklı durumlarda veya zamanlarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğinin güçlü olduğunu işaret eder. Yüksek iç tutarlılık, ölçüm hatasının minimize edildiğini gösteren önemli bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

55 maddeden oluşan bu ölçek, muhtemelen sosyal medya vatandaşlık algısının birden fazla alt boyutunu ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde, maddelerin altında yatan boyutları ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak bu ölçekler, dijital etik, sosyal katılım, bilgi okuryazarlığı ve dijital sorumluluk gibi faktörleri içerebilir. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyerek her bir alt boyutun bağımsız ve anlamlı olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

55 maddelik, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç yapmam, 5 Hep Yaparım).

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Üniversite Öğrencileri

Age Group:

Genç Yetişkinler

Population Details:

Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir. Çalışma, öğrencilerin sosyal medya kullanımı ile vatandaşlık algıları arasındaki ilişkiyi incelemektedir.

Test Methodology:

Öz bildirim (Self-Report) yöntemi kullanılarak uygulanan bir anket formu.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağlar, Dijital Aktivizm, Tutum Ölçeği, Likert Ölçeği, Yüksek Lisans Tezi, Öz Bildirim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Murat Utku, Erzincan Üniversitesi, Erzincan, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Murat Utku tarafından 2015 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Murat Utku) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin geliştirildiği tez çalışması, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır: tez.yok.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sosyal-medya-vatandaslik-algi-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Utku, M. (2015). Üniversite öğrencilerinin vatandaşlık ve sosyal medya (sosyal ağ) vatandaşlık algısının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Erzincan Üniversitesi, Erzincan.

[quads id=5]

Sosyal medya vatandaşlık algı ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek, toplam 55 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç yapmam, 5 Hep Yaparım) kullanılarak yanıtlanmaktadır. Maddelerin tam listesi orijinal kaynakta (tez metni) bulunmaktadır.

Orijinal PDF belgesi için yukarıdaki bağlantıya başvurulabilir.