Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Algı (BÖTE-TCE Algı) Ölçeği

Özet

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Algı (BÖTE-TCE Algı) Ölçeği, 2018 yılında Bahar Baran, Derya Merve Siyez ve Şirin Nesrin Kaptanoğlu tarafından geliştirilmiş olan spesifik bir psikometrik araçtır. Ölçeğin temel amacı, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) alanındaki öğrencilerin, kendi mesleki alanları içerisindeki toplumsal cinsiyet eşitliği algılarını güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçmektir. Bu araç, alanda gözlemlenen cinsiyete dayalı akademik başarı veya yeterlilik stereotiplerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Tek boyutlu ve 14 maddeden oluşan ölçek, 5’li Likert formatında derecelendirilmiştir ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa (Cronbach Alfa=0,93) sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Algı Ölçeği, Eğitim Teknolojileri, Cinsiyet Stereotipleri, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Bahar Baran, Derya Merve Siyez, Şirin Nesrin Kaptanoğlu.

Amaç

BÖTE-TCE Algı Ölçeği’nin geliştirilmesinin temel amacı, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin, alanlarındaki cinsiyet rollerine dair algılarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu algılar, genellikle erkek ve kadın öğrencilerin teknik ve pedagojik derslerdeki potansiyel başarıları hakkında sahip oldukları örtük inançları ve cinsiyet stereotiplerini kapsamaktadır.

Ölçek, BÖTE alanında eşit ve kapsayıcı bir eğitim ortamının sağlanması için mevcut algı düzeylerinin belirlenmesine olanak tanır. Elde edilen veriler, alandaki cinsiyet eşitsizliği algılarını hedef alan eğitimsel müdahalelerin ve farkındalık programlarının etkin bir şekilde planlanması ve uygulanması için kritik bir başlangıç noktası sunmaktadır.

Yapı

BÖTE-TCE Algı Ölçeği, psikometrik analizler sonucunda 14 maddeden oluşan ve tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiş bir ölçme aracıdır. Bu tek boyut, BÖTE öğrencisinin alandaki cinsiyet eşitliğine dair genel algısını temsil etmektedir. Maddeler, bilgisayar bilimleri (örn. veri tabanı yönetimi) ve eğitim bilimleri (örn. eğitim psikolojisi) gibi BÖTE müfredatındaki temel alanlardaki başarı algılarını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır.

Ölçeğin tek faktörlü yapısı, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile doğrulanmıştır. Bu güçlü yapısal kanıt, ölçeğin ölçmek istediği soyut yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, iki farklı araştırma grubu kullanılarak gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA sonucu elde edilen tek faktörlü yapı, DFA ile test edilmiştir.

14 maddeden oluşan hipotetik tek faktörlü modele ilişkin uyum iyiliği indeksleri şunlardır:

• Ki-Kare (χ²) / Serbestlik Derecesi (df) Oranı: χ²/df = 2,00 (İyi uyum için önerilen 2-5 aralığındadır.)
• Uyum İndeksleri (GFI, AGFI, CFI): GFI = 0,93; AGFI = 0,88; CFI = 0,97. (GFI ve CFI değerleri 0,90 eşiğinin üzerinde olup, modelin verilere mükemmel uyum sağladığını göstermektedir.)
• Hata İndeksleri (RMSEA, SRMR): RMSEA = 0,07; SRMR = 0,04. (Her iki değer de 0,08 eşiğinin altında olup, modelin iyi uyum gösterdiğini teyit etmektedir.)

Bu uyum indeksleri, BÖTE-TCE Algı Ölçeği’nin teorik tek boyutlu yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu ve yüksek yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemiyle, yani madde-toplam korelasyonları ve Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Madde-toplam korelasyonları, her bir maddenin ölçeğin genel puanı ile olan ilişkisini yansıtmaktadır.

Yapılan analizlerde, madde-toplam korelasyon değerleri r = 0,55 ile r = 0,84 arasında değişmektedir. Bu değerlerin, literatürde (Green ve Salkind, 2008) kabul edilen minimum eşik olan 0,30’un üzerinde olması, tüm maddelerin ölçülmek istenen temel yapıyı ölçmeye anlamlı katkı sağladığını göstermektedir. Ölçeğin genel iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısı ise 0,93 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç, ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Algı Ölçeği)

Format: Kendini Değerlendirme (Self-Report) Envanteri

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Üniversite öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencileri)

Kitle Detayları: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) bölümü öğrencileri.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmıştır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

İletişim

Sorumlu Yazar: Bahar Baran

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Bahar Baran) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal makalesi ve maddeleri hakkında detaylı bilgi içeren PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-toplumsal-cinsiyet-esitligi-algi-bote-tce-algi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Baran, B., Siyez, D. M. ve Kaptanoğlu, Ş. N. (2018). Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Algı (BÖTE-TCE Algı) Ölçeğinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 137-150. doi: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.316164
• Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
• Van Prooijen, J. W., & Van Der Kloot, W. A. (2001). Confirmatory factor analysis of the NEO-PI-R: A comparison of two sample sizes. Personality and Individual Differences, 30(4), 605-617.
• Green, S. B., & Salkind, N. J. (2008). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and understanding data. Pearson Education.

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Algı (BÖTE-TCE Algı) Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplamda tek boyut ve 14 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• Erkek öğrenciler veri tabanı yönetimi konusunda daha başarılıdır.
• Bölüm dersleri göz önüne alındığında, erkek öğrenciler daha başarılı olabilir.
• Kadın öğrenciler eğitim derslerinde (Eğitim bilimlerine giriş, eğitim psikolojisi…,vb.) daha başarılıdır.