Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği

Özet

Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği, bireylerin ve özellikle sağlık profesyonellerinin ebelik mesleğinin yetki ve sorumluluk alanlarına yönelik mevcut algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2018 yılında Duygu Murat Öztürk, Sayıner ve Bayar tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamıştır. Ölçek, ebelik eğitiminin etkinliğini değerlendirmede ve mesleki otonomiye dair algı farklılıklarını incelemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebelik, Meslek Yetkileri, Algı, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik, Sağlık Bilimleri.

Yazarlar

Duygu Murat Öztürk, F. D. Sayıner, A. Bayar.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ebelik mesleğinin klinik, eğitimsel ve yönetsel alanlardaki mevcut ve potansiyel yetki sınırlarına ilişkin algı düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçek, ebelik rollerinin toplum ve diğer sağlık disiplinleri tarafından nasıl algılandığını ortaya koyarak, mesleki standartların ve yasal düzenlemelerin geliştirilmesine yönelik kanıta dayalı veriler sunmayı hedefler.

Özellikle ebelik ve hemşirelik öğrencilerinin mesleğe bakış açılarını ve mesleki kimlik gelişimlerini izlemek için kullanılan bu araç, sağlık politikası yapıcıları için de meslekler arası işbirliği ve yetki paylaşımı konularında önemli bilgiler sağlamaktadır.

Yapı

Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği, ebelik mesleğinin geniş bir yelpazedeki sorumluluklarını içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle ebelik rollerinin algılanan kapsamını, yeterlilik düzeyini ve mesleki özerkliğe yönelik tutumları değerlendiren alt boyutlardan oluşur. Bu alt boyutlar, klinik bakım, danışmanlık, toplumsal sağlık ve doğum yönetimi gibi temel ebelik fonksiyonlarını kapsayabilir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, katılımcıların ebelik mesleğine atfettiği sosyal ve profesyonel statüyü yansıtır. Uyarlama çalışmasında kullanılan psikometrik analizler, bu yapısal boyutların Türk kültüründe tutarlı bir şekilde ayrıştığını göstermiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında (Murat Öztürk vd., 2018), geçerlilik çalışmaları kapsamında yapı geçerliliği öncelikli olarak incelenmiştir. Yapı geçerliliğini test etmek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde korunduğu teyit edilmiştir. DFA sonuçları, maddelerin teorik olarak ait oldukları faktörlerle yüksek düzeyde ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur.

Ek olarak, kapsam geçerliliğinin sağlanması için alanında uzman akademisyenlerin ve uygulayıcı ebelerin görüşlerine başvurulmuştur. Bu uzman görüşleri, ölçek maddelerinin ebelik mesleğinin yetki alanlarını yeterince temsil ettiğini ve ölçülmek istenen yapıyı tam olarak kapsadığını doğrulamıştır.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere güvenirlik analizlerine odaklanmıştır. Bu analizlerin temel göstergesi, ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısıdır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle uyumlu olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu ve dolayısıyla Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği’nin Türk popülasyonunda güvenilir bir araç olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Kaynak içerikte detaylı katsayılar belirtilmemiştir, ancak yayımlanan makale bu bilgileri içermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin boyutluluğunu belirlemiştir. Uyarlama sürecinde, eğer orijinal ölçek çok boyutlu ise, bu boyutların Türkçe formda da ayrışıp ayrışmadığı incelenmiştir. Faktör analizi, ölçek maddelerinin ebelik yetkileriyle ilgili algıları ölçen belirli alt faktörler altında toplandığını göstermiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini gösteren çeşitli uyum indeksleri (örneğin Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, RMSEA, CFI) ile desteklenmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir. Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Sağlık alanında eğitim gören öğrenciler (özellikle ebelik ve hemşirelik) ve sağlık hizmetlerinde çalışan profesyoneller.

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üstü).

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki üniversitelerin sağlık bilimleri fakültelerinde öğrenim gören öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir. Çalışma, ebelik mesleğine yönelik algıların eğitim süreci boyunca nasıl değiştiğini incelemeye olanak tanır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Ebelik Mesleği, Algı Ölçeği, Psikometri, Sağlık Eğitimi, Mesleki Otonomi, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Duygu Murat Öztürk)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Duygu Murat Öztürk ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğe ait makale ve ek materyallere aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ebelik-mesleginin-yetkileri-ile-ilgili-algi-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Murat Öztürk, D., Sayıner, F. D. ve Bayar, A. (2018). Ebelik Mesleğinin Yetkileri ile İlgili Algı Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7 (1), 28-34. Erişim adresi: dergipark.gov.tr

Ebelik Mesleğinin Yetkileri İle İlgili Algı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan yer almadığından, maddelerin tam listesi için Murat Öztürk, D., Sayıner, F. D. ve Bayar, A. (2018) tarafından yayımlanan makalenin incelenmesi gerekmektedir.