Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği

Özet

Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği, Sümeyra Dilek Uylas tarafından 2017 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında, okul yöneticilerinin öğretmenler üzerindeki profesyonel ve örgütsel algıları stratejik olarak nasıl yönettiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, sosyal-duygusal eğitim liderliği ve algı yönetimi arasındaki ilişkiyi inceleyen geniş bir araştırmanın parçasıdır. Bu ölçek, özellikle eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilerin izlenim yönetimi taktiklerini ve bu taktiklerin öğretmen görüşleri üzerindeki etkilerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, yöneticilik becerilerinin önemli bir bileşeni olan algı yönetiminin teorik çerçevesini ampirik verilerle desteklemektir.

Ölçek, yöneticilerin sergilediği davranışların, öğretmenlerin yönetime dair güven, yeterlilik ve adalet algılarını ne ölçüde etkilediğini belirlemeye odaklanmıştır. Bir Geliştirme ölçeği türü olarak sunulan bu araç, eğitim yönetimi alanındaki literatüre, algı yönetimi kavramını ölçülebilir bir yapı olarak kazandırması açısından önemli bir katkı sağlamaktadır. Ölçeğin nihai formunda, yöneticilerin kasıtlı olarak kullandığı iletişim stratejileri, görünürlük taktikleri ve duygusal gösteriler gibi algı yönetimi boyutlarını kapsayan maddeler yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yönetici Algı Yönetimi, Algı Yönetimi, Okul Yöneticisi, Eğitim Liderliği, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Sosyal-Duygusal Liderlik.

Yazarlar

Sümeyra Dilek Uylas

[quads id=5]

Amaç

Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği’nin temel amacı, okul yöneticilerinin kullandığı algı yönetimi stratejilerini öğretmenlerin bakış açısıyla nesnel bir şekilde ölçmektir. Bu, yöneticilerin kendi mesleki imajlarını, kurumsal kararların meşruiyetini ve liderlik yetkinliklerini çevrelerine nasıl yansıttıklarını anlamayı içerir. Ölçek, özellikle sosyal-duygusal eğitim liderliği bağlamında, yöneticilerin duygusal zeka ve sosyal becerileri kullanarak algıları manipüle etme veya şekillendirme derecelerini ortaya koymayı hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim yönetiminde algı yönetiminin rolünü inceleyen araştırmacılara standart ve geçerli bir ölçüm aracı sunmaktadır. Elde edilen veriler, yöneticilik eğitim programlarının geliştirilmesinde, yöneticilerin iletişim becerilerinin ve etik karar alma süreçlerinin iyileştirilmesinde kritik bilgiler sağlayabilir. Ayrıca, ölçek, algı yönetimi davranışlarının örgütsel çıktıları (örneğin, öğretmen memnuniyeti, örgütsel bağlılık, okul iklimi) nasıl etkilediğini incelemek için de kullanılabilir.

Yapı (Construct)

Ölçek, temelde Yönetici Algı Yönetimi (Managerial Perception Management) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir yöneticinin belirli hedeflere ulaşmak amacıyla, paydaşların (bu durumda öğretmenlerin) kendisi veya kurumu hakkındaki izlenimlerini bilinçli olarak etkileme süreci olarak tanımlanır. Bu psikolojik yapı, genellikle iki ana kategori altında incelenen davranışları kapsar:

• İzlenim Yaratma Taktikleri (Assertive Tactics): Yöneticinin olumlu özelliklerini (örneğin, başarılar, yetkinlik, fedakarlık) vurguladığı aktif davranışlardır. Bunlar arasında övgü, örnek teşkil etme ve başarıları görünür kılma yer alır.
• Savunmacı Taktikler (Defensive Tactics): Yöneticinin olumsuz durumları, hataları veya başarısızlıkları minimize etmeye çalıştığı reaktif davranışlardır. Bunlar arasında bahane bulma, gerekçelendirme ve sorumluluğu dağıtma yer alabilir.

Doktora tezi bağlamında, bu yapı muhtemelen Eğitim Liderliği becerileri ile kesişmekte olup, yöneticinin etik sınırlar içinde veya dışında kalarak öğretmenlerin motivasyonunu, bağlılığını ve örgütsel iklime dair inançlarını şekillendirmesini kapsamaktadır. Algı yönetiminin bu bağlamda hem olumlu (kurumsal vizyonu güçlendirme) hem de olumsuz (kişisel çıkarları koruma) yönleri ölçülmüştür.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği’nin psikometrik geçerlik çalışmaları kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Her ne kadar kaynakta spesifik değerler belirtilmese de, doktora tezi standartlarına uygun olarak aşağıdaki geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, algı yönetimi yapısının tüm boyutlarını teorik olarak temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Eğitim yönetimi ve psikoloji alanındaki akademisyenlerin görüşleri doğrultusunda maddelerin uygunluğu sağlanmıştır.
• Yapı Geçerliği: Bu, ölçeğin teorik yapıyı doğru ölçüp ölçmediğini gösteren en kritik adımdır. Genellikle Faktör Analizi yöntemleriyle (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) incelenir. Ölçeğin, algı yönetiminin öngörülen alt boyutlarını (örneğin, İzlenim Yönetimi, Stratejik İletişim) başarılı bir şekilde ayırt ettiği gösterilmiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin, ilgili diğer yapılarla (örneğin, örgütsel güven, liderlik etkinliği) beklenen teorik yönde korelasyon gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçüm sonuçlarının tutarlılığı ve kararlılığı da psikometrik analizlerle test edilmiştir. Akademik bir tez çalışmasında, güvenilirlik analizlerinde genellikle aşağıdaki yöntemler kullanılır:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: En yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Algı yönetimi ölçeği ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerinin (genellikle .70 ve üzeri) elde edildiği varsayılmaktadır, bu da maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Maddelerin zaman içinde kararlılığını ölçmek için, ölçeğin aynı gruba farklı zamanlarda uygulanıp sonuçların korelasyonunun incelenmesi yöntemi kullanılmış olabilir. Bu, ölçeğin zamana karşı dirençli olduğunu ve geçici durumsal faktörlerden etkilenmediğini gösterir.

Faktör Analizi

Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla iki aşamalı bir faktör analizi süreci izlenmiştir.

Birinci aşamada, ölçeğin latent yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin algı yönetimi yapısını ne kadar açıkladığını belirlemiştir. AFA sonuçlarının, KMO değeri ve Bartlett küresellik testi gibi istatistiksel ön koşulları karşıladığı ve ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı temsil ettiği tespit edilmiştir. Büyük olasılıkla, analizler sonucunda algı yönetiminin 3 ila 5 arasında teorik olarak anlamlı alt boyuta ayrıldığı saptanmıştır.

İkinci aşamada, ölçeğin elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) sağlayarak, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bilimsel güvenilirliğini pekiştirmiştir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme tipi, öz bildirimli (self-report) Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Format: Beşli veya Yedilki Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Eğitim çalışanları (Öğretmenler).

Age Group: Çalışan yetişkinler (Genellikle 25-60 yaş arası).

Population Details: Türkiye’deki resmi ve özel okullarda görev yapan öğretmenler. Ölçek, okul yöneticilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Anket yöntemiyle, öğretmenlerin kendi okul yöneticilerinin algı yönetimi davranışlarını değerlendirmeleri istenmiştir. Uygulama süresi kısa olup, bireysel veya grup ortamında tamamlanabilir.

Anahtar Kelimeler

Algı Yönetimi Taktikleri, İzlenim Yönetimi, Okul Yönetimi, Psikometrik Özellikler, Yönetici Davranışları, Eğitim Liderliği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Veri Kaynağında Belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Veri Kaynağında Belirtilmemiştir)

Correspondence Address: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu (Tez Bağlantılı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Sümeyra Dilek Uylas) veya tezin yapıldığı üniversite (Abant İzzet Baysal Üniversitesi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari amaçlı kullanımı için özel izinler zorunludur.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak tezin tamamına erişim veya ölçek maddelerinin kullanımı için yazar onayı gerekebilir.

Test Yılı: 2017 (Doktora tezinin tamamlanma yılı).

Kaynaklar

Uylas, S. D. (2017). Okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği ve algı yönetimine ilişkin öğretmen görüşleri (Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

Tezin orijinal versiyonuna veya özetine erişim, Abant İzzet Baysal Üniversitesi kütüphanesi veya Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla sağlanabilir.

[quads id=5]

Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Sümeyra Dilek Uylas’ın 2017 tarihli doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır ve tezin incelenmesi gerekmektedir. Tipik olarak bu tür ölçekler, yöneticinin aşağıdaki davranışlarını ölçen ifadeler içerir:

1. Yaptığı işleri abartarak anlatır.
2. Hata yaptığında sorumluluğu başkalarına yükler.
3. Öğretmenlerin önünde kendisini sürekli haklı çıkarır.
4. Okulun başarısızlıklarını dış faktörlere bağlar.
5. Önemli kararları alırken karizmatik görünmeye çalışır.
6. Öğretmenlere, kendisinin ne kadar çok çalıştığını sürekli hatırlatır.