Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu

Özet

Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu (MYÖ-KF), orijinal adı Orientations to Happiness Scale Short Form olan psikolojik ölçme aracının Türkçeye uyarlanmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, 2015 yılında Akın ve Özkaya tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, bireylerin mutluluğa ulaşmada kullandıkları üç temel yönelimi, yani anlam, haz ve meşguliyet (akış) boyutlarını 9 madde üzerinden ölçmeyi amaçlamaktadır. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun orijinal üç boyutlu yapısını desteklediğini ve kabul edilebilir düzeyde güvenirlik ve yapı geçerliği gösterdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Mutluluk Yönelimleri Ölçeği, Kısa Form, Geçerlik, Güvenirlik, Pozitif Psikoloji, Anlam, Haz, Meşguliyet, Uyarlama.

Yazarlar

Akın, A., Özkaya, S.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu’nun (MYÖ-KF) psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve dili bağlamında inceleyerek geçerli ve güvenilir bir Türkçe sürümünü bilimsel kullanıma sunmaktır. Bu çalışma ile bireylerin mutluluğu nasıl deneyimlediklerini ve hangi yollarla (haz, meşguliyet veya anlam) yaşam doyumuna ulaştıklarını sistematik olarak ölçmek hedeflenmiştir.

MYÖ-KF, Pozitif Psikoloji alanının temel yapı taşlarından olan mutluluk kavramının farklı yönelimlerini, kısa ve pratik bir araçla değerlendirme imkanı sağlamaktadır. Bu sayede, Türkiye’deki akademik çalışmalarda ve uygulamalı psikoloji alanlarında mutluluk yönelimleri bağlamında daha derinlemesine araştırmalar yapılabilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu, mutluluğun üç farklı yolunu temsil eden üç temel boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, bireyin yaşamdaki iyilik halini (well-being) nasıl elde ettiğini gösterir:

• Haz (Pleasure): Hayattan keyif alma ve olumlu duygular yaşama yönelimi.
• Meşguliyet (Engagement/Flow): Bireyin kendini tamamen kaptırdığı, zamanın akışını unuttuğu aktivitelere katılma ve akış deneyimi yaşama yönelimi.
• Anlam (Meaning): Bireyin, kendinden daha büyük bir amaç veya kuruma hizmet ederek yaşamına anlam katma yönelimi.

Ölçek, bu üç boyutu ölçmek üzere toplam 9 maddeden meydana gelmektedir ve her bir boyut 3 madde ile temsil edilmektedir. Bu yapı, mutluluğun tek boyutlu bir kavramdan ziyade, farklı yaşam tarzları ve kişisel tercihlerle ilişkili çok boyutlu bir olgu olduğu varsayımına dayanmaktadır.

Geçerlik

MYÖ-KF’nin geçerlik çalışması kapsamında, ölçeğin teorik yapısını destekleyip desteklemediğini belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu amaçla, SPSS 13.0 ve LISREL 8.54 (Jöreskog & Sorbom, 1996) programları kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

DFA sonuçları, 9 maddeden oluşan ve üç boyutu (anlam, haz, meşguliyet) içeren modelin veri ile uyumlu olduğunu göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri şunlardır: x²= 51.12, sd= 24, RMSEA= .077, CFI= .91, IFI= .91, SRMR= .069, GFI= .94. Bu değerler, ölçeğin Türkçe formunun orijinal teorik yapıyı koruduğunu ve güçlü bir yapı geçerliği sergilediğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlık yöntemiyle ve düzeltilmiş madde-toplam korelasyonuyla incelenmiştir. Elde edilen Cronbach Alfa iç tutarlık katsayıları, ölçeğin farklı boyutları ve tamamı için aşağıdaki sonuçları vermiştir:

• Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa değeri: .78
• Anlam alt boyutu için: .63
• Meşguliyet alt boyutu için: .69
• Haz alt boyutu için: .54

Genel ölçek güvenirlik katsayısı (.78) kabul edilebilir düzeyde olup, alt boyutlardaki değerler (özellikle Haz alt boyutu) görece düşük olmasına rağmen, bu sonuçlar ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Madde analizi sonuçları da ölçek maddelerinin toplam puanla yeterli düzeyde korelasyon gösterdiğini belirtmektedir.

Faktör Analizi

Faktör yapısının incelenmesi amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz, ölçeğin 9 maddeden oluşan üç boyutlu (Anlam, Haz, Meşguliyet) yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir.

Analiz sırasında kullanılan istatistiksel yazılımlar SPSS 13.0 ve LISREL 8.54 olmuştur. Uyum indeksleri, modelin mükemmel olmamakla birlikte iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir (RMSEA=.077; CFI=.91; GFI=.94). Bu sonuçlar, Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe uyarlamasının, teorik olarak beklenen ayrık üçlü mutluluk yönelimi yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Maddeler: 9 madde, 3 alt boyut (Anlam, Haz, Meşguliyet)

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi (1= Bana Hiç Uygun Değil; 5= Bana Tamamen Uygun)

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: N/A (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde yapılmış olabilir, ancak kaynakta spesifik olarak belirtilmemiştir.)

Yaş Grubu: N/A

Popülasyon Detayları: N/A

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Psikometrik analizler için DFA ve iç tutarlık kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mutluluk, Psikometrik Özellikler, Akış, Yaşam Anlamı, Öznel İyi Oluş, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: N/A (Sorumlu yazarın akademik kurumu: Medeniyet Üniversitesi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin prosedürleri için yazarın kurum e-posta adresi kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: mutluluk-yonelimleri-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A. ve Özkaya, S. (2015). Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal Of European Education, 5(3), 39-46.

Jöreskog, K. G., & Sorbom, D. (1996). LISREL 8: User’s reference guide. Scientific Software International.

Mutluluk Yönelimleri Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.