Sporda Ego ve Görev Yönelimleri Ölçeği

Özet

Sporda Ego ve Görev Yönelimleri Ölçeği (SEGYÖ), sporcuların veya sporla ilgili profesyonellerin başarıya yönelik motivasyonel hedeflerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin adaptasyon çalışması, özellikle spor hakemlerinin başarıya yönelik eğilimlerini, yani görev (ustalık) ve ego (performans) yönelimli hedeflerini ölçmek üzere yapılmıştır. Ölçek, bireyin kendi gelişimine odaklanıp odaklanmadığını (görev yönelimi) veya sosyal karşılaştırmalara ve başkalarını yenmeye odaklanıp odaklanmadığını (ego yönelimi) belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 2 alt boyut ve 13 maddeden oluşan Likert tipi bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sporda Ego ve Görev Yönelimleri Ölçeği, Görev Yönelimi, Ego Yönelimi, Spor Psikolojisi, Hakemler, Adaptasyon, Psikometrik Ölçek

Yazarlar

E. Koray Doğan, S. Elçi, H.S. Asil

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, spor ortamında yer alan bireylerin, özellikle de spor hakemlerinin başarıya yönelik motivasyonel hedeflerini ve eğilimlerini belirlemektir. Adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk hakem popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağını saptamayı hedeflemiştir.

Ölçek, katılımcıların başarıyı nasıl tanımladıklarını ve nelerin kendilerini başarılı hissettirdiğini ölçerek, görev yönelimli (bireysel gelişim, öğrenme) ve ego yönelimli (rekabet, üstünlük kurma) motivasyonel yapılarını ortaya koyar. Bu ayrım, hakemlerin kritik anlarda karar alma süreçleri ve mesleki gelişim stratejileri hakkında önemli bilgiler sunar.

Yapı

Sporda Ego ve Görev Yönelimleri Ölçeği, başarı hedef teorisine dayanmaktadır ve iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir:

• Görev Yönelimi (Task Orientation): Bireyin başarıyı kişisel gelişim, ustalık, çaba ve öğrenme yoluyla tanımlamasıdır. Görev yönelimli bireyler, kendilerini geçmiş performanslarıyla karşılaştırarak başarıya ulaşırlar.
• Ego Yönelimi (Ego Orientation): Bireyin başarıyı sosyal karşılaştırma, rakiplerden daha iyi olma ve üstünlük kurma yoluyla tanımlamasıdır. Ego yönelimli bireyler, başarılarını dışsal faktörlere ve sosyal statüye bağlarlar.

Ölçek toplam 13 maddeden oluşur ve bu maddeler bu iki alt boyut arasında dağılmıştır. Görev yönelimi alt boyutu 7 madde, ego yönelimi alt boyutu ise 6 madde içermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türk hakemler popülasyonu için yapı geçerliliğini test etmek amacıyla çeşitli istatistiksel analizler uygulanmıştır. Öncelikle örneklem büyüklüğünün faktör analizi için uygunluğunu belirlemek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi uygulanmıştır. KMO analizinden elde edilen değer (.81), örneklem büyüklüğünün iyi düzeyde olduğunu ve faktör analizine uygun olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, verilerin çok değişkenli normal dağılımdan geldiğini ve faktör analizinin uygulanabilirliğini doğrulamak amacıyla Bartlett testi sonuçları incelenmiş ve testin anlamlı olduğu bulunmuştur. Yapı geçerliliği sürecinde, temel bileşenlere faktör analizi uygulanmış ve faktör yüklerinin belirlenmesi için dik döndürme yöntemlerinden Oblimin yöntemi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısının (Görev ve Ego Yönelimi) hakemler bağlamında da geçerli olduğunu desteklemiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin içsel tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alpha güvenilirlik katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

• Görev Yönelimli Hedefler: Cronbach Alpha katsayısı .82 olarak belirlenmiştir.
• Ego Yönelimli Hedefler: Cronbach Alpha katsayısı .83 olarak belirlenmiştir.

Genel olarak, .70 ve üzeri Cronbach Alpha değerleri ölçeğin güvenilir kabul edilmesi için yeterli iken, bu ölçekten elde edilen katsayılar (.82 ve .83) ölçeğin içsel tutarlılığının oldukça yüksek olduğunu ve güvenilir bir ölçüm sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

“Hakemler İçin Sporda Görev ve Ego Yönelim Ölçeği”nin faktör yapısını incelemek için temel bileşenler analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen iki boyutta toplandığını göstermiştir: Görev Yönelimi ve Ego Yönelimi.

Faktör yüklerinin dağılımını optimize etmek ve faktörler arası korelasyonu dikkate almak amacıyla Oblimin döndürme yöntemi tercih edilmiştir. Bu yöntem, faktörlerin birbiriyle ilişkili olabileceği varsayımına dayanır ve sonuçlar, ölçeğin 2 alt boyutlu, 13 maddelik yapısını doğrulamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 5’li Likert tipi öz bildirim ölçeği. Derecelendirme: 1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor Hakemleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan profesyonel popülasyon)

Popülasyon Detayları: Sporda görev yapan hakemler.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek adaptasyonu ve yapı geçerliliği çalışması.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, Spor Hakemi, Psikometri, Faktör Analizi, Başarı Hedef Teorisi, SEGYÖ

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: E. Koray Doğan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar referansına başvurulması önerilir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi mevcut değildir.

Test Yılı: Adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sporda-ego-ve-gorev-yonelimleri-olcegi-toad.pdf. Ayrıca, ek akademik kaynak için bu link kullanılabilir: atauni.edu.tr.

Kaynaklar

1. Doğan, E.K., Elçi, S. ve Asil, H.S. (2017). Sporda Ego ve Görev Yönelimi ölçeği (SEGYÖ)’nin hakemler için adaptasyon çalışması, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19 (2), 68-77.

[quads id=5]

Sporda Ego ve Görev Yönelimleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 2 alt boyut ve 13 maddeden oluşmaktadır:

• Görev Yönelimi (7 madde): Yeni bir teknik öğrendiğimde ve bende uygulama isteği uyandırdığı zaman kendimi hakemlikte çok başarılı hissederim.
• Ego Yönelimi (6 madde): Kritik bir pozisyonda karar verebilen veya hata yapmayan tek kişi ben olduğum zaman kendimi hakemlikte çok başarılı hissederim.