Müzakere Becerileri Ölçeği

Özet

Müzakere Becerileri Ölçeği (MBÖ), bireylerin müzakere süreçlerindeki yetkinliklerini ve davranış eğilimlerini ölçmek amacıyla 2011 yılında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 23 maddeden ve iki ana alt boyuttan oluşmaktadır: Güven Ortamı Oluşturma ve Çözümden Yana Olma. Yapı geçerliği çalışmaları kapsamında Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin kuramsal yapısı desteklenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı oldukça yüksektir, bu da MBÖ’nün akademik ve uygulamalı alanlarda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Müzakere becerileri, psikolojik ölçek, yapı geçerliği, güvenirlik, Cronbach Alpha, faktör analizi, Likert.

Yazarlar

Habib Özgan, Çelik Çelik, Fikret Bozbayındır

[quads id=5]

Amaç

Müzakere Becerileri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çatışma çözümü ve anlaşmaya varma süreçlerinde sergiledikleri becerilerin düzeyini ve niteliğini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim, yönetim ve sosyal psikoloji alanlarında müzakere yetkinliklerinin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi gereken durumlar için tasarlanmıştır.

Ölçek, müzakere sürecinin hem hazırlık aşamasını hem de aktif uygulama aşamasını kapsayan davranışları değerlendirerek, bireylerin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeye olanak tanır. Ölçek, bir geliştirme çalışması olarak sunulmuş olup, psikometrik özelliklerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Müzakere Becerileri Ölçeği (MBÖ), müzakere yetkinliğini iki temel alt boyut aracılığıyla ölçmektedir. Ölçek toplam 23 maddeden oluşmaktadır.

• Güven Ortamı Oluşturma (14 madde): Bu boyut, müzakere sürecine başlamadan önce gerekli hazırlıkları yapma, karşı tarafla pozitif ilişki kurma ve karşılıklı güveni tesis etmeye yönelik tüm davranışları kapsamaktadır. Bu alt boyutun temel göstergesi, bireyin müzakere sürecine önceden hazırlık yapmasıdır.
• Çözümden Yana Olma (9 madde): Bu boyut, müzakere sürecinin aktif aşamasında çözüm odaklılık, durumu netleştirme, değerlendirme ve özetleme becerilerini ifade eder. Bu alt boyut, müzakere sürecinde durumu açıklayıcı değerlendirme ve özet sunma yeteneği ile ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Faktör analizine uygunluğu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Sphericity testleri uygulanmıştır. KMO değerinin .60’dan yüksek çıkması ve Barlett Sphericity testinin anlamlı olması, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermiştir (Büyüköztürk, 2008). Faktörlerin yorumlanabilirliğini artırmak amacıyla eksen döndürmesi uygulanmıştır.

DFA sonuçlarının değerlendirilmesinde çoklu uyum indeksleri esas alınmıştır. Kabul edilen uyum ölçütleri şunlardır: Ki-Kare Uyum Testi (Chi-square Goodness), Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI), Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI), Fazlalık Uyum İndeksi (IFI), Göreli Uyum İndeksi (RFI) ve İyilik Uyum İndeksi (GFI). Çalışmada CFI, NFI, IFI, RFI ve GFI değerlerinin 0.95’ten büyük olması; Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü (RMSA) ve RMR değerlerinin ise 0.80’den küçük olması kriter olarak belirlenmiştir.

Güvenirlik

Müzakere Becerileri Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Güvenirlik hesaplaması sonucunda, ölçeğin birinci faktörünü oluşturan 14 madde için Alpha değeri 0.96 olarak bulunmuştur.

Literatürde kabul gören ölçütlere göre, Cronbach Alpha değerinin 0.80 ile 1.00 arasında olması, ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir (Kalaycı, 2008). Bu yüksek katsayı, özellikle “Güven Ortamı Oluşturma” alt boyutunun tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, değişkenler arasındaki ilişkilerden yola çıkarak faktörleri bulmayı hedeflerken, DFA ise belirlenen bu faktör yapısının veri setine uyumunu test etmiştir.

Veri setinin faktör analizine uygunluğu, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Sphericity testleriyle kanıtlanmıştır. Faktörlerin daha net ve anlamlı yorumlanabilmesi için eksen döndürme teknikleri uygulanmıştır. Bu rotasyon işlemi, maddelerin yalnızca ilgili oldukları faktördeki yüklerini artırırken, diğer faktörlerdeki yüklerini azaltmış ve böylece faktör yapısının ayrışmasını kolaylaştırmıştır. Sonuç olarak, 23 maddelik ölçeğin iki ayrı faktör (alt boyut) altında toplandığı belirlenmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Derecelendirme: 1 = Tamamen Katılmıyorum; 5 = Tamamen Katılıyorum

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Araştırma makalesinde spesifik popülasyon detayları belirtilmemiştir.

Yaş Grubu: Araştırma makalesinde spesifik yaş grubu belirtilmemiştir.

Popülasyon Detayları: Detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Müzakere, güven oluşturma, çözüm odaklılık, psikometri, ölçek geliştirme, faktör yükü, uyum indeksleri.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Habib Özgan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında spesifik bir bilgi kaynakta verilmemiştir. Akademik kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2011

Kaynaklar

Özgan, H., Çelik, Ç. ve Bozbayındır, F. (2011). Müzakere Becerileri Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 65-76.

Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Kalaycı, Ş. (2008). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Makalenin orijinal bağlantısı için: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: muzakere-becerileri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Müzakere Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Güven Ortamı Oluşturma (14 madde): Müzakere sürecine önceden hazırlık yapar.
• Çözümden Yana Olma (9 madde): Müzakere sürecinde durumu açıklayıcı değerlendirme ve özet sunar.