Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeği

Özet

Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeği (MEÇÖ), bireylerin hedeflerine ulaşma süreçlerinde yaşadıkları içsel çatışma durumlarını psikometrik açıdan değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Hüseyin Çalışkan ve Çiğdem Karademir tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda dilsel eşdeğerliğini, yapısal geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi amaçlamıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki akademik ve uygulamalı psikoloji alanlarında kullanılması için zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Motivasyonel Eylem Çatışması, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Öz-Düzenleme, Eylem Kuramı.

Yazarlar

Hüseyin Çalışkan, Çiğdem Karademir

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireyin aynı anda farklı veya birbiriyle çelişen hedeflere ulaşmaya çalışırken deneyimlediği motivasyonel engelleri ve içsel gerilimleri ölçmektir. Bu ölçek, eylem kontrolü ve öz-düzenleme süreçlerinin anlaşılmasına katkıda bulunur. Orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanmasıyla, Türk popülasyonunda eylem çatışması düzeylerinin güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlenmesi hedeflenmiştir.

Çalışkan ve Karademir (2017) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin titizlikle incelenmesini sağlamış, böylece eğitim ve klinik psikoloji alanlarında ilgili araştırmalar için sağlam bir araç sunulmuştur.

Yapı

Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeği, bireyin arzuları, niyetleri veya hedefleri arasındaki potansiyel çatışmayı ölçen psikolojik bir yapıyı değerlendirir. Bu yapı, genellikle Eylem Kontrol Kuramı (Action Control Theory) çerçevesinde ele alınır ve motivasyonun eyleme dönüşmesi sürecindeki aksamaları veya zorlukları kapsar. Yüksek çatışma puanı, bireyin hedefleri arasında seçim yapma veya eyleme geçme konusunda zorluk yaşadığını gösterir.

Ölçek, motivasyonel süreçlerdeki engelleri ve bu engellerin bireyin genel iyi oluşu üzerindeki etkilerini anlamak için kritik öneme sahiptir. Ölçülen bu yapı, bireyin hedef takibindeki tutarlılığını ve psikolojik dayanıklılığını yansıtır.

Geçerlik

Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Çalışkan & Karademir, 2017), ölçeğin yapısal geçerliği çeşitli analizlerle incelenmiştir. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunduğunu doğrulamıştır.

• Yapı Geçerliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısının veri ile ne kadar uyumlu olduğu test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin, ilgili diğer yapılarla (örneğin, öz-yeterlilik, kararsızlık veya stres düzeyleri) beklenen yönde korelasyon gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek amacıyla iç tutarlılık ve zamana bağlı istikrar çalışmaları yürütülmüştür. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

• İç Tutarlılık: Çalışkan ve Karademir (2017) çalışmasında, Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanmış ve ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin bir bütün olarak Motivasyonel Eylem Çatışması yapısını güvenilir bir biçimde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin belirli bir zaman aralığı sonrasında aynı bireylerde benzer sonuçlar üretme kapasitesi test edilmiş ve sonuçlar, ölçeğin zaman içinde istikrarlı olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin boyutluluğunu ve yapısal bütünlüğünü incelemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı incelenmiş, ardından kuramsal yapıyı test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygun bir şekilde doğrulandığını ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik temellerine uygun olarak yapılandırıldığını teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak genellikle 5’li veya 7’li derecelendirme kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri ve genel çalışan popülasyonu)

Yaş Grubu: 18 ve üzeri

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve Güvenirlik çalışması, Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğrencileri gibi akademik bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel öz-bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, Eylem Çatışması, Öz-Düzenleme, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Hüseyin Çalışkan.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sakarya, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Türkçe Ölçek Uyarlama Yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle sorumlu yazar (Hüseyin Çalışkan) ile iletişime geçilerek mümkündür. Ticari amaçlı kullanımlar için izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Çalışkan, H., & Karademir, Ç. (2017). Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeğinin dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 7(1), 20-33.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: motivasyonel-eylem-catismasi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Motivasyonel Eylem Çatışması Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle burada listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya kaynak referansın incelenmesi gerekmektedir.