Modified Dental Anxiety Scale (MDAS)

Özet

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği (MDAS), Corah’ın orijinal Dental Anksiyete Ölçeği’nin (DAS) revize edilmiş ve geliştirilmiş bir versiyonudur. Bu ölçek, bireylerin diş hekimi ziyaretleri ve çeşitli dental prosedürler karşısında deneyimledikleri kaygı düzeyini hızlı ve etkin bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. MDAS, klinik ve araştırma ortamlarında dental anksiyete prevalansını belirlemek ve tedavi ihtiyacını değerlendirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Dilhan İlgüy ve arkadaşları tarafından 2005 yılında gerçekleştirilmiştir, bu da ölçeğin Türk popülasyonunda psikometrik açıdan uygun olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği, MDAS, Uyarlama, Dental Anksiyete, Diş Hekimi Korkusu, Psikometri.

Yazarlar

Ölçeğin Türkçe Adaptasyonu Yazarları: Dilhan İlgüy, Murat İlgüy, Serpil Dinçer, Gülsün Bayırlı.

Amaç

MDAS’ın temel amacı, bireylerin çeşitli dental uyaranlara (örneğin, iğne görme, matkap sesi duyma veya diş çekimi) karşı gösterdikleri kaygı tepkilerini ölçmektir. Beş maddeden oluşan bu kısa ölçek, dental korkunun yoğunluğunu ve spesifik tetikleyicilerini hızlıca belirleyerek, diş hekimlerinin hastalarına uygun davranışsal veya farmakolojik müdahaleler planlamasına yardımcı olmayı hedefler. Ölçek, özellikle yüksek dental anksiyete yaşayan hastaların tespiti için kritik bir tarama aracıdır.

Yapı

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği (MDAS), psikolojik bir yapı olarak Spesifik Fobi alt türü olan dental fobi veya daha genel olarak dental anksiyete yapısını ölçmektedir. Ölçek, hastanın diş hekimliği ortamındaki çeşitli senaryolara (diş matkabı sesi, lokal anestezi iğnesi gibi) verdiği duygusal ve bilişsel tepkileri değerlendirir. Genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir yapı sergilediği kabul edilir, bu da tüm maddelerin genel bir dental kaygı düzeyini yansıttığı anlamına gelir.

Geçerlik

Ilgüy, İlgüy, Dinçer ve Bayırlı (2005) tarafından gerçekleştirilen Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği araştırılmıştır. Çalışmanın bulguları, MDAS’ın Türk popülasyonunda dental kaygı yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir. Geçerlik çalışmaları genellikle orijinal Dental Anksiyete Ölçeği (DAS) ile yüksek düzeyde korelasyon göstererek, ölçeğin yakınsama (convergent) geçerliğini kanıtlamıştır. Bu durum, MDAS’ın dental anksiyeteyi ölçen bilinen diğer araçlarla tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Türkçe MDAS’ın güvenirliği, özellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Ilgüy ve arkadaşlarının (2005) çalışmasında, MDAS’ın yüksek iç tutarlılık sergilediği bildirilmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda stabil sonuçlar ürettiğini işaret eder. Bu sonuçlar, MDAS’ın klinik uygulamalar ve araştırmalar için güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği’nin (MDAS) faktör yapısı, genellikle tek boyutlu olarak kabul edilir. Yapılan faktör analizi çalışmaları, ölçeğin beş maddesinin de tek bir temel faktör altında toplandığını göstermektedir: Genel Dental Anksiyete. Türkçe adaptasyon çalışmasında da bu tek faktörlü yapının korunduğu ve ölçeğin maddelerinin, anksiyetenin farklı dental senaryolarda nasıl deneyimlendiğine dair kapsamlı ancak bütünleşik bir değerlendirme sağladığı belirtilmiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin skorlamasını ve yorumlanmasını basitleştirmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Orijinal: İngilizce, Uyarlama: Türkçe)

Format: Beş maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği. Her madde, “Hiç kaygılanmam” (1) ile “Çok aşırı kaygılanırım” (5) arasında değişen cevap seçenekleri sunar.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal), ve birçok diğer dilde adaptasyonları mevcuttur.

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, özellikle dental tedavi veya muayene gerektiren hastalar.

Yaş Grubu: Ergenler ve Yetişkinler (Genellikle 16 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türkçe adaptasyon çalışması, diş hekimliği fakültesine başvuran ve tedavi gören Türk hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeğidir. Bireyler, belirtilen dental durumlara karşı hissettikleri kaygı düzeyini işaretler.

Anahtar Kelimeler

Dental Fobi, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Yapı Geçerliği, Likert Ölçeği, Diş Tedavisi Kaygısı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Dilhan İlgüy

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yeditepe Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi (Çalışma dönemine ait tahmini bilgi).

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği (MDAS), genellikle kamusal alanda kullanılan ve telif ücreti gerektirmeyen bir araçtır, ancak adaptasyonun bilimsel kullanımı için ilgili yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu çalışması 2005 yılında yayınlanmıştır.

Orijinal makale PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: modified-dental-anxiety-scale-mdas-toad.pdf

Kaynaklar

1. Ilgüy, D., Ilgüy, M., Dinçer, S., & Bayirli, G. (2005). Reliability and validity of the Modified Dental Anxiety Scale in Turkish patients. Journal of International Medical Research, 33(2), 252-259. DOİ: 10.1177/147323000503300214
2. Humphris, G. M., Morrison, T., & Lindsay, S. J. E. (1995). The Modified Dental Anxiety Scale: validation and reliable change. British Dental Journal, 178(9), 339-342. (Orijinal ölçek kaynağı).

Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği (MDAS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerik, Modifiye Dental Anksiyete Ölçeği (MDAS) maddelerini sağlamamıştır. Bu nedenle ölçek maddeleri bu girişte sunulamamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal yayınlarına başvurulması gerekmektedir.