M-CHATt (Modified checklist for autism in toddlers) Tarama Testi

Özet

Otizm Spektrum Bozukluklarının (OSB) erken tanısı için kritik öneme sahip olan M-CHATt (Modified Checklist for Autism in Toddlers) Tarama Testi, 18-24 aylık küçük çocuklarda otizm riski taşıyan davranışları belirlemek amacıyla kullanılan bir ebeveyn bildirim ölçeğinin Türkçe adaptasyonudur. Bu adaptasyon çalışması, Meda Kondolot tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen doktora tezi kapsamında yapılmış olup, testin Türkiye’deki çocuk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini araştırmayı hedeflemiştir. Orijinal M-CHAT ölçeği 20 maddeden oluşurken, bu uyarlama çalışmasında test 42 maddelik genişletilmiş bir yapıda sunulmuştur.

Ölçek, erken müdahale programlarının başlatılmasına olanak sağlamak amacıyla, klinik olmayan ortamlarda tarama testi olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, özellikle Kayseri bölgesindeki küçük çocuklarda OSB sıklığını belirlemeye ve etiyolojideki çevresel faktörlerin rolünü incelemeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Otizm, Otizm Spektrum Bozukluğu, M-CHATt, Tarama Testi, Erken Tanı, Toddler, Güvenilirlik, Meda Kondolot.

Yazarlar

Meda Kondolot (Sorumlu Yazar).

Amaç

M-CHATt Tarama Testi’nin temel amacı, 18 ila 24 aylık küçük çocuklarda Otizm Spektrum Bozuklukları riskini erken dönemde tespit etmektir. Ölçek, ebeveynlerin çocuklarının sosyal etkileşim, iletişim ve tekrarlayıcı davranışlar gibi alanlardaki gelişimlerini değerlendirmelerine olanak tanır.

Bu özel uyarlama çalışmasının amacı, M-CHATt’nin Türkçe formunun Türkiye popülasyonunda psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) belirlemek ve otizm taramasında kullanılabilirliğini kanıtlamaktır. Ayrıca, çalışma kapsamında belirli bir bölgedeki (Kayseri) OSB sıklığı ve çevresel risk faktörleri de araştırılmıştır.

Yapı

M-CHATt (Modified Checklist for Autism in Toddlers) ölçeği, otizmin temel belirti alanları olan sosyal iletişim ve etkileşimdeki eksiklikleri ve kısıtlı, tekrarlayıcı davranış kalıplarını ölçen davranışsal bir tarama testidir. Temel yapısal bileşenler genellikle şunları içerir:

• Ortak Dikkat (Joint Attention): Çocuğun bir nesneye veya olaya dikkat çekmek için işaret etme veya bakışları takip etme yeteneği.
• Sosyal İletişim ve Etkileşim: Göz teması, taklit etme ve duygusal tepkiler verme.
• Sembolik Oyun: Rol yapma veya nesneleri hayali amaçlarla kullanma yeteneği.
• Dil Gelişimi: Sesleri ve kelimeleri kullanma biçimi.

Meda Kondolot’un uyarlama çalışmasında kullanılan 42 maddelik versiyon, otizmin temel davranışsal göstergelerinin yanı sıra, yoğun bakım geçmişi, kan transfüzyonu öyküsü gibi çevresel ve tıbbi risk faktörlerini içeren ek maddelerle genişletilmiş bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde elde edilen geçerlik verileri, bu özet kaynakta detaylı olarak sunulmamıştır. Ancak, bir geçerlik çalışması, testin gerçekten otizm riskini ölçüp ölçmediğini belirlemek için gereklidir. Orijinal M-CHAT ölçeği, yüksek duyarlılığa sahip olmasıyla bilinir, yani otizm riski taşıyan çocukları doğru bir şekilde tespit etme eğilimindedir.

Uyarlama çalışmasında muhtemelen yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerlik (altın standart tanı araçlarıyla karşılaştırma) yöntemleri kullanılmıştır. Yeterli geçerliğin sağlanması, testin erken OSB tanısında güvenle kullanılabilmesi için temel şarttır.

Güvenirlik

M-CHATt Tarama Testi’nin Türkçe uyarlaması için iç tutarlılık güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır.

• Cronbach Alfa Değeri: 0.67 olarak bulunmuştur.

Bu değer, 0.60 ile 0.80 aralığında yer aldığından, ölçeğin iç tutarlılık açısından “oldukça güvenilir” olduğu kabul edilmiştir. Bu sonuç, testin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı (otizm riskini) ölçtüğünü göstermektedir. Bu düzeydeki Cronbach Alfa değeri, özellikle erken yaş tarama testleri için kabul edilebilir bir düzeydedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında kullanılan 42 maddelik genişletilmiş formun faktör yapısı hakkında detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, orijinal M-CHAT ölçeği genellikle iki veya üç faktörlü bir yapı sergiler. Bu faktörler tipik olarak sosyal etkileşim ve iletişim becerileri ile kısıtlı/tekrarlayıcı davranışları temsil eder.

42 maddelik bu adaptasyonun, temel M-CHAT faktörlerinin yanı sıra, tıbbi geçmiş ve çevresel risk faktörlerini içeren ek maddelerin ayrı bir faktör yapısı oluşturup oluşturmadığının incelenmesi önemlidir. Faktör analizi, ölçeğin teorik yapıyla ne derece uyumlu olduğunu göstererek yapı geçerliğine katkıda bulunur.

Ölçek

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Ebeveyn Bildirim Ölçeği (Parent Report Checklist)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Klinik Olmayan Toplum Örneklemi (Erken tarama testi olarak)

Age Group: 18-24 Aylık Çocuklar (Adaptasyon çalışması kapsamında)

Population Details: Kayseri ilinde 18-24 aylık çocuklardan oluşan örneklem. Çalışma, çocuklarda Otizm Spektrum Bozukluklarının sıklığını araştırmıştır.

Test Methodology: Anket ve ebeveyn görüşmesine dayalı tarama yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Meda Kondolot, Hacettepe Üniversitesi, Cronbach Alfa, 42 Madde, Çocuk Gelişimi, Kayseri, Doktora Tezi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Erciyes Üniversitesi (Tahmini Bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek adaptasyonu, Meda Kondolot tarafından 2014 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: m-chatt-modified-checklist-for-autism-in-toddlers-tarama-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Kondolot, M. (2014). Otizm spektrum bozukluklarının tanısında M-CHATt (Modified checklist for autism in toddlers) tarama testinin geçerlilik–güvenilirliği, kayseri’de 18-24 aylık çocuklarda otizm spektrum bozukluklarının sıklığı ve etiyolojide bazı çevresel faktörlerin rolü (Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Tez Merkezi Kaynağı: tez.yok.gov.tr

M-CHATt (Modified Checklist for Autism in Toddlers) Tarama Testinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

42 maddeden oluşmaktadır.

24. Yoğun bakımda izlem öyküsü
25. Damardan sıvı alma öyküsü
26. Kan transfüzyonu öyküsü
27. Mekanik ventilatör kullanımı