Mobil Bağlanma Anketi

Özet

Mobil Bağlanma Anketi (MBA), bireylerin cep telefonlarına yönelik geliştirdikleri duygusal ve davranışsal bağlanma düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması Özge Enez ve Özlem Yalçınkaya-Alkar tarafından 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, özellikle üniversite öğrencilerinin mobil telefonla kurdukları ilişkiyi, bu ilişkinin yoğunluğunu ve ayrılık durumunda yaşanan kaygı düzeyini değerlendirmeyi hedeflemiştir. MBA, mobil telefon kullanımının psikolojik etkilerini inceleyen araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır.

Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde geçerliliğini ve güvenirliğini test etmeyi içermiştir. Elde edilen psikometrik özellikler, Mobil Bağlanma Anketinin Türk kültüründe mobil telefon bağımlılığı ve aşırı kullanımı gibi ilgili yapıları incelemek için uygun ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Mobil Bağlanma Anketi, Mobil Bağlanma, Cep Telefonu Kullanımı, Ölçek Uyarlama, Üniversite Öğrencileri, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Özge Enez, Özlem Yalçınkaya-Alkar.

Amaç

Mobil Bağlanma Anketinin temel amacı, bireylerin cep telefonlarına karşı sergiledikleri duygusal ve işlevsel bağımlılık düzeylerini, yani mobil cihaza olan bağlanma derecesini ölçmektir. Bu bağlanma, genellikle cihazın sürekli yanında olma ihtiyacı, cihazdan uzak kalındığında yaşanan kaygı (nomofobi ile ilişkili) ve cihazın sosyal ya da duygusal bir destek aracı olarak algılanması gibi boyutları içerir.

Türkçe uyarlama çalışması, özgün ölçeğin yapısal geçerliliğini ve güvenilirliğini Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda kanıtlamak ve bu popülasyon içindeki mobil bağlanma düzeylerini incelemeyi amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki akademik çalışmalar ve klinik uygulamalar için kültürel olarak geçerli bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin cep telefonuna yönelik geliştirdiği duygusal ve davranışsal bağlanma yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri içeren çok boyutlu bir kavramdır. Mobil bağlanma, sadece aşırı kullanım miktarını değil, aynı zamanda telefonun yokluğunda hissedilen rahatsızlık, kaygı ve telefonun bireyin benlik algısındaki rolünü de kapsamaktadır.

Çalışmalar, mobil bağlanmanın genellikle sosyal anksiyete, yalnızlık ve düşük özgüven gibi değişkenlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Ölçek, bu karmaşık psikolojik yapıyı ölçerek, mobil teknolojilerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerinin daha derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.

Geçerlik

Mobil Bağlanma Anketinin Türkçe uyarlamasında geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleriyle incelenmiştir. Yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış ve ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğu tespit edilmiştir.

Ölçüt bağımlı geçerlik bağlamında, Mobil Bağlanma Anketinden elde edilen puanların, mobil telefon bağımlılığı, nomofobi veya genel anksiyete gibi teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer ölçeklerden alınan puanlarla anlamlı korelasyonlar gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin yüksek olduğu ve kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu bildirilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, Mobil Bağlanma Anketinin faktör yapısını incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak çok boyutlu bir yapıyı desteklediğini ortaya koymuştur. Bu yapı, genellikle mobil telefona yönelik duygusal bağımlılık, ayrılık kaygısı ve cihazın işlevsel önemi gibi alt faktörlerden oluşmaktadır. Model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, faktör yapısının Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda sağlam olduğunu doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Bilinmiyor, ancak İngilizce versiyonu referans alınmıştır).

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Tahmini: 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı formda, katılımcıların mobil telefona olan bağlanma düzeylerini ifade eden ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenen psikometrik bir ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Mobil Telefon, Bağımlılık, Nomofobi, Psikoloji, Öğrenci Sağlığı, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özge Enez

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemdeki ilgili akademik kurum adresi.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Enez ve Yalçınkaya-Alkar tarafından 2022 yılında yayınlanan makale kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Orijinal makale, https://doi.org/10.1177/00332941211005117 adresinde erişime açıktır.

Kaynaklar

Enez, Ö. & Yalçınkaya-Alkar, Ö. (2022). Assessing Mobile Phone Attachment: Validation of the Mobile Attachment Questionnaire in Turkish University Students and Examination of Related Variables. Psychological Reports, 1-33. https://doi.org/10.1177/00332941211005117

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: mobile-attachment-questionnaire-toad.pdf

Mobil Bağlanma Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ancak, kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili akademik yayından temin edilmelidir.

Kaynak içerikte Mobil Bağlanma Anketinin maddeleri listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için lütfen yukarıdaki referans makaleye veya sorumlu yazar Özge Enez’e e-posta yoluyla başvurunuz.