Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı Ölçeği

Özet

Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı Ölçeği, 2017 yılında Emre Çam ve Murat Uysal tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin, özellikle öğrencilerin, mobil uygulamaları öğrenme ve akademik faaliyetler bağlamında ne ölçüde ve ne şekilde kullandıklarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, günümüzde artan önemi ile dikkat çeken Eğitim Teknolojisi alanında Mobil Öğrenme (m-learning) yaklaşımlarının benimsenme düzeyini ve algılanan etkinliğini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, mobil teknolojilerin eğitim ortamlarına entegrasyonunun anlaşılmasına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, mobil cihaz kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, bu teknolojilerin eğitsel potansiyelini maksimize etme ihtiyacına yanıt vermektedir. Ölçek, kullanıcıların mobil uygulamalara yönelik tutumlarını, algıladıkları faydayı ve kullanım kolaylığını içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mobil Uygulama, Eğitsel Kullanım, Mobil Öğrenme, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojisi, Kullanım Algısı

Yazarlar

Emre Çam, Murat Uysal

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin mobil uygulamaları eğitsel amaçlarla kullanma eğilimlerini ve bu kullanıma dair algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerini desteklemek amacıyla mobil uygulamaları ne sıklıkta, hangi amaçlarla ve ne kadar etkili bulduklarını belirlemeyi hedefler. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve teknoloji geliştiricilerin, mobil öğrenme stratejilerini ve içeriklerini optimize etmeleri için kritik bilgiler sunar.

Ölçek, aynı zamanda, mobil uygulamaların eğitsel kullanımını etkileyen potansiyel faktörleri (motivasyon, algılanan yarar, arayüz kalitesi vb.) tanımlayarak, mobil teknolojilerin öğretim tasarımına entegrasyonu hakkında teorik ve pratik çıkarımlar sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı Ölçeği, genellikle kullanıcıların teknoloji kabul modelleriyle (Technology Acceptance Model – TAM) ilişkili olan boyutları ölçen çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Ölçeğin temel psikometrik yapısı, mobil uygulamaların eğitsel bağlamdaki kabulünü ve kullanımını yansıtan alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar tipik olarak şunları içerebilir:

• Algılanan Fayda: Mobil uygulamaların öğrenmeyi kolaylaştırdığına veya akademik başarıyı artırdığına dair inanç düzeyi.
• Algılanan Kullanım Kolaylığı: Mobil uygulamaların eğitim amaçlı kullanımının ne kadar zahmetsiz ve kolay olduğuna dair algı.
• Eğitsel Kullanım Sıklığı/Yoğunluğu: Bireyin ders çalışmak veya ödev yapmak için mobil uygulamaları ne kadar sık kullandığı.
• Öğrenme Motivasyonu ve Tutum: Mobil uygulamaların eğitsel süreçlere karşı geliştirilen genel olumlu tutum.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Çam & Uysal, 2017), ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Her ne kadar kaynakta doğrudan geçerlik katsayısı verilmemiş olsa da, bir ölçek geliştirme çalışmasının temel adımı olarak, yapı geçerliğini sağlamak için genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılmıştır.

Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen yapısal boyutları doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermelidir. Ayrıca, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir. Bu süreçler, ölçeğin ölçmek istediği eğitsel mobil uygulama kullanım yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğinin kanıtını oluşturur.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eden kritik bir psikometrik özelliktir. Çam ve Uysal (2017) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Genellikle eğitim bilimleri araştırmalarında, kabul edilebilir bir Güvenirlik düzeyi için Cronbach Alfa değerinin 0.70 ve üzerinde olması beklenir. Ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı güvenirlik analizleri yapılmış olmalıdır ki, bu da ölçeğin farklı faktörler üzerindeki ölçüm kararlılığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, ölçtüğü yapıya ait boyutları ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. İlk olarak, maddelerin temel yapısını belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı yapısının kaç temel boyuttan oluştuğunu göstermiştir.

AFA sonrasında, elde edilen faktör yapısının örneklemden bağımsız olarak doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin veri ile teorik model arasındaki uyumunu gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) aracılığıyla raporlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu ve sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlar.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental) / Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Ölçek, büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim veya genel eğitim kademelerindeki öğrenciler (Ölçek, mobil teknolojileri aktif kullanan bireyleri hedeflemektedir).

Age Group: Genç yetişkinler (18+ yaş) veya mobil teknolojiye erişimi olan lise/üniversite öğrencileri.

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması genellikle eğitim fakülteleri veya ilgili bölümlerdeki öğrencilerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Kâğıt-kalem veya çevrimiçi uygulama yoluyla bireysel olarak uygulanabilen, kolay yönetilebilir bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Mobil Öğrenme, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Öğrenci Algıları, Eğitim Teknolojileri, Çam ve Uysal

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Emre Çam: [email protected]

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış olması nedeniyle genellikle telif hakkı kurallarına tabidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar Emre Çam ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım için özel izinler talep edilebilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı metodolojisi hakemli bir dergide yayımlanmıştır. Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: mobil-uygulamalarin-egitsel-amacli-kullanimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çam, E. ve Uysal, M. (2017). Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9, 559 – 567.

Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin madde içeriği bu kaynakta sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine erişim için Çam ve Uysal (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.