Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği

Özet

Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği, profesyonel yardım mesleklerinde çalışan bireylerde görülen merhamet yorgunluğu düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş kısa bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, S. Dinç ve M. Ekinci tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle travmatik veya yoğun duygusal yük içeren işlerde çalışanların yaşadığı ikincil travmatik stres ve tükenmişlik belirtilerini hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerliliğini ve güvenirliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, yardım mesleklerindeki çalışanların duygusal yüklenmeye bağlı olarak yaşadıkları olumsuz psikolojik sonuçları tespit etmede önemli bir rol oynamaktadır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısını koruduğunu ve Türk örnekleminde yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Merhamet yorgunluğu, ikincil travmatik stres, tükenmişlik, psikometrik araç, ölçek uyarlama, Dinç ve Ekinci, Yardım Meslekleri.

Yazarlar

Sevgi Dinç, Mustafa Ekinci.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, merhamet yorgunluğu (Compassion Fatigue) kavramını, özellikle sağlık, sosyal hizmet ve eğitim gibi alanlarda çalışan profesyonellerde hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Kısa formu sayesinde, yoğun klinik veya araştırma ortamlarında dahi zaman kaybı olmadan tarama yapılabilmesini sağlar.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk örnekleminde test etmek ve Türkçeye kazandırarak ulusal araştırmalarda kullanımını sağlamaktır. Bu adaptasyon, Merhamet Yorgunluğu kavramının Türkiye’deki profesyonel popülasyon üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaya yardımcı olmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, yardım etme süreçlerinde karşılaşılan zorlayıcı durumlar sonucunda ortaya çıkan duygusal ve fiziksel tükenmeyi ifade eden merhamet yorgunluğu yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle iki ana bileşenden oluşur: Tükenmişlik (Burnout) ve İkincil Travmatik Stres (Secondary Traumatic Stress), ancak kısa ölçekler genellikle tek bir genel merhamet yorgunluğu puanı sağlamaya odaklanır.

Merhamet yorgunluğu, başkalarının acılarına tanık olmaktan veya dolaylı olarak maruz kalmaktan kaynaklanan derin bir empati ve duygusal yüklenme sonucu gelişir. Ölçek, bu yorgunluğun hem bilişsel hem de duygusal etkilerini kapsayan, bireyin işine ve kendisine karşı motivasyonundaki düşüşü yansıtan maddeler içerir.

Geçerlik

Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Dinç ve Ekinci, 2019), yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve iyi uyum indeksleri verdiğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ek olarak, ölçeğin diğer benzer yapılarla (örneğin, profesyonel yaşam kalitesi, genel stres) beklenen yönde ilişkiler kurup kurmadığını belirlemek için ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu analizler, ölçeğin merhamet yorgunluğunu diğer psikolojik yapılardan ayırt etme yeteneğini desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, özellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak değerlendirilmiştir. Dinç ve Ekinci (2019) çalışmasında, Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği’nin toplam puanı için yüksek bir iç tutarlılık katsayısı rapor edilmiştir (Genellikle kabul edilebilir sınırların üzerinde, α > .80).

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş ve sonuçlar ölçeğin kararlı bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmıştır. Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini (veya orijinal yapının alt boyutlarını) başarılı bir şekilde doğruladığını göstermiştir.

Faktör yüklerinin yüksek olması, her bir maddenin ölçülen yapıya güçlü bir şekilde katkıda bulunduğunu ve ölçeğin yapısal modelinin veri ile uyumunun güçlü olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliliğini destekleyen önemli kanıtlardır.

Ölçek Yapısı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme kullanılan, öz bildirimli bir ölçektir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yoğun duygusal yük altında çalışan profesyoneller (Örn: Hemşireler, doktorlar, sosyal hizmet uzmanları, psikologlar, öğretmenler).

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Uyarlama çalışması, özellikle sağlık ve sosyal hizmet alanlarında görev yapan profesyonellerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen kısa bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Tükenmişlik, İkincil Travmatik Stres, psikoloji, duygusal yük, uyarlama çalışması, psikometri, Karabük Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir).

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Sevgi Dinç).

Correspondence Address: Karabük Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe versiyonunun kullanımı genellikle akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalar için sorumlu yazar Sevgi Dinç ile iletişime geçilerek sağlanır.

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları için sorumlu yazar ile resmi yazışma yapılması önerilir.

Kaynaklar

• Dinç, S., ve Ekinci, M. (2019). Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 11(1), 192-202. doi: 10.18863/pgy.590616.

• Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıda belirtilmiştir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: merhamet-yorgunlugu-kisa-olcegi-toad.pdf

Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri açıkça sunulmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme yapısı için Dinç ve Ekinci (2019) makalesine başvurulmalıdır.