Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi

Özet

Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi (BRAF-MQ), özellikle Romatoid Artrit tanısı almış bireylerde görülen yorgunluk semptomunun çok boyutlu doğasını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe versiyonu, Fulden Sarı tarafından 2017 yılında yayımlanmamış yüksek lisans tezi kapsamında bir uyarlama çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Romatoid Artrit, Yorgunluk, Çok Boyutlu Anket, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Ölçek Uyarlaması.

Yazarlar

Fulden Sarı (Türkçe Versiyon Uyarlaması)

Amaç

Bu ölçek, Romatoid Artrit (RA) hastalarının deneyimlediği yorgunluk düzeyini ve niteliğini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlar. RA yorgunluğu sadece fiziksel bir durum olmayıp, aynı zamanda bilişsel ve duygusal boyutları da içerdiğinden, BRAF-MQ bu boyutların her birini ayrı ayrı ele alarak hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini derinlemesine analiz etmeye olanak tanır.

Türkçe adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda RA hastalarının yorgunluk düzeylerinin bilimsel araştırmalarda ve klinik uygulamalarda doğru bir şekilde ölçülebilmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi, yorgunluk yapısını multidisipliner bir yaklaşımla ele alır. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, yorgunluğun genellikle üç ana bileşenden oluştuğunu varsayar: fiziksel yorgunluk, duygusal yorgunluk ve bilişsel yorgunluk. Bu ayrım, klinisyenlere hastanın yaşadığı yorgunluğun hangi alanlarda daha baskın olduğunu anlamaları için kritik bilgiler sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmasında, ölçüt geçerliğine dair kanıtlar sunulmuştur. Bu kanıtlar, ölçeğin motor yeterlilik ve performans ile ilgili kabul görmüş diğer ölçüm araçlarından alınan puanlarla olan ilişkisini incelemiştir.

Yapılan analizlerde, ilgili ölçüt testlerden elde edilen toplam puanlar arasında hesaplanan korelasyon katsayısının 0.67 (p<.01) olduğu saptanmıştır. Ayrıca, ölçek alt testleri ile uyumlu diğer testlerin alt testleri arasındaki korelasyonlar da incelenmiştir: koşu hızı ve çeviklik alt testi için 0.57 (p<.01), denge alt testi için 0.59 (p<.01) ve güç alt testi için 0.53 (p<.01) olarak bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı, ilgili dış ölçütlerle tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren güçlü bir geçerlik kanıtı olarak kabul edilmiştir.

Güvenirlik

Türkçe versiyonun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçekte yer alan 37 maddenin madde-toplam korelasyon değerlerinin 0.26 ile 0.58 arasında değiştiği belirlenmiştir. Maddelerin 9 tanesinin ise 0.20’nin altında bir korelasyona sahip olduğu görülmüştür.

Bütün maddeler dahil edildiğinde Cronbach’ın Alfa Katsayısı değeri 0.87 olarak hesaplanmıştır. Düşük korelasyon gösteren bazı maddeler çıkarıldıktan sonra bile alfa değerinin 0.86 ile 0.87 arasında kaldığı ve güvenirlik katsayılarında önemli bir düşüş olmadığı saptanmıştır. Bu yüksek Alfa Katsayısı değeri, ölçeğin Türkçe versiyonunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi’nin doğası gereği “Çok Boyutlu” olması, ölçeğin geliştirme ve uyarlama aşamalarında yapısal geçerliliği sağlamak için muhtemelen açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanıldığını göstermektedir. Bu analizler, yorgunluk yapısını oluşturan fiziksel, duygusal ve bilişsel boyutların birbirinden ayrılabilir ve ölçülebilir faktörler olarak varlığını destekler. Türkçe uyarlama çalışmasında da bu çok boyutlu yapının Türk kültürü içinde sürdürülüp sürdürülmediği faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Çok Boyutlu Öz Bildirim Anketi

Maddeler: 37 Madde (Güvenirlik bölümünde belirtilmiştir)

Derecelendirme: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

Dil Mevcut: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Romatoid Artrit hastaları

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Romatoid Artrit tanısı almış bireylerin yorgunluk deneyimlerini ölçmek için tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş ve valide edilmiş, çok boyutlu yapıyı ölçen Likert tipi veya benzeri bir derecelendirme ölçeği kullanır.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, İç Tutarlılık, Madde Toplam Korelasyonu, Kriter Geçerlik, Korelasyon, Romatoid Artrit Yorgunluğu, Uyarlama.

Yazarlar ve İletişim Bilgileri

Sorumlu Yazar (Uyarlama): Fulden Sarı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Yüksek Lisans Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Kullanım için sorumlu yazar (Fulden Sarı) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Kaynakta kullanım ücretine dair bilgi bulunmamaktadır.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Referanslar

1. Sarı, F. (2017). Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok boyutlu Anketi Türkçe versiyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
bristol-romatoid-artrit-yorgunlugu-cok-boyutlu-anketi-toad.pdf

Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığından buraya eklenememiştir. Ölçek, 37 maddeden oluşmaktadır.