Zoom Yorgunluğu Ölçeği

Özet

Zoom Yorgunluğu Ölçeği, video konferans platformlarının yoğun kullanımı sonucu ortaya çıkan çok boyutlu yorgunluk ve tükenmişlik durumunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması (adaptasyonu), Gülbeniz Akduman (2021) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerlik ve güvenilirliğini sağlamak hedeflenmiştir. Ölçek, bireylerin genel, görsel, sosyal, motivasyonel ve duygusal yorgunluk düzeylerini 5 alt boyutta, 15 madde üzerinden değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Zoom Yorgunluğu, Sanal Toplantı, Video Konferans, Tükenmişlik, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Cronbach Alpha, Psikometri

Yazarlar

Gülbeniz AKDUMAN

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, küresel çapta yaygınlaşan uzaktan çalışma ve eğitim pratiklerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan video konferans sistemlerinin (özellikle Zoom gibi platformların) neden olduğu yorgunluk türlerini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk kültürüne uygun psikometrik özelliklere sahip bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, profesyonel ve akademik alanlarda Zoom Yorgunluğu düzeylerinin tespit edilmesine olanak tanıyarak, bu olumsuz durumun yönetimini ve azaltılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesini desteklemektedir.

Yapı

Zoom Yorgunluğu Ölçeği, video konferans kaynaklı yorgunluğun beş temel boyutunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu boyutlar, bireyin fiziksel, zihinsel ve sosyal iyi oluşunu etkileyen farklı yorgunluk türlerini kapsamaktadır. Ölçek, 15 maddeden oluşan ve beş faktör altında toplanan bir yapıyı ölçmektedir.

Ölçekteki beş alt boyut şunlardır:

• Genel Yorgunluk: Bireyin genel bitkinlik ve tükenmişlik hissi.
• Görsel Yorgunluk: Uzun süre ekrana bakmaktan kaynaklanan göz rahatsızlıkları ve görme zorlukları.
• Sosyal Yorgunluk: Sanal etkileşimlerin zorlayıcılığı nedeniyle sosyal kaçınma ve yalnız kalma isteği.
• Motivasyonel Yorgunluk: Başka görevleri yerine getirme isteğinin azalması ve eylemsizlik hissi.
• Duygusal Yorgunluk: Duygusal kaynakların tükenmesi, huzursuzluk ve karamsarlık hissi.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması kapsamında gerçekleştirilen geçerlik analizi, yapısal geçerliği destekleyen güçlü kanıtlar sunmuştur. Yapılan analizlerde, ölçekte yer alan 15 maddenin tamamının faktör yüklerinin 0,40’tan yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, madde faktör yüklerine ait t değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Geçerlik yapısının sağlam olduğunu ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği son derece yüksektir. Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alpha katsayısı 0,94 olarak bulunmuştur, bu da mükemmel bir güvenilirlik düzeyine işaret eder. Alt boyutların Cronbach Alpha katsayıları ise 0,85 ile 0,94 aralığında değişmektedir.

Madde-toplam korelasyonları da güvenilirliği desteklemektedir. Tüm maddelerde bu korelasyon değerleri 0,30’un üzerinde (0,51 ile 0,82 aralığında) tespit edilmiştir. Yüksek madde-toplam korelasyonları, her bir maddenin ölçülen genel yapıyla tutarlı olduğunu ve ölçekteki maddelerin homojenliğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında uygulanan Faktör Analizi (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi), orijinal ölçeğin beş faktörlü yapısını Türkçe versiyonunda da doğrulamıştır. Tüm 15 maddenin Faktör Yükü değerleri kabul edilebilir sınırların (0,40) üzerinde çıkmıştır.

İstatistiksel analizler, bu beş faktörlü yapının veri setine uygun olduğunu ve her bir maddenin kendi boyutuna yüksek düzeyde katkı sağladığını kanıtlamıştır (t değerleri p<0,05 düzeyinde anlamlıdır). Bu sonuçlar, Zoom Yorgunluğu kavramının, Türk örnekleminde de Genel, Görsel, Sosyal, Motivasyonel ve Duygusal Yorgunluk olarak ayrışan beş ayrı bileşenden oluştuğunu göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: 15 maddeden oluşan, 5 boyutlu öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal (İngilizce).

Popülasyon Grubu: Video konferans platformlarını yoğun kullanan yetişkin bireyler (Öğrenciler, çalışanlar, akademisyenler).

Yaş Grubu: Yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmanın örneklemi, muhtemelen uzaktan eğitim veya uzaktan çalışma ortamlarında bulunan bireylerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek 5’li Likert Ölçeği ile değerlendirilmektedir. Ölçekte ters kodlanan madde bulunmamaktadır. Puanlama aralığı 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle katılıyorum) arasındadır.

Derecelendirme Detayları:

• 5 – Kesinlikle katılıyorum
• 4 – Katılıyorum
• 3 – Kararsızım
• 2 – Katılmıyorum
• 1 – Kesinlikle katılmıyorum

Anahtar Kelimeler

Dijital Tükenmişlik, Uzaktan Çalışma, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Zoom Yorgunluğu, Likert Tipi Ölçek, Uyarlama

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında en kesin bilgi için sorumlu yazar Gülbeniz AKDUMAN ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik çalışmasının orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: zoom-yorgunlugu-olceginin-turkce-uyarlamasi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Akduman, G. (2021). Zoom Yorgunluğu Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Journal of Behavior at Work (JB@W), 6(1), 16-28. https://doi.org/10.25203/idd.

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Zoom Yorgunluğu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Boyut
Madde
Genel Yorgunluk
1. Yorgun hissediyorum.
2. Bitkin hissediyorum.
3. Zihinsel olarak tükenmiş hissediyorum.
Görsel Yorgunluk
4. Görüşüm bulanıklaşıyor.
5. Gözlerimde kaşınma ve yanma oluyor.
6. Gözlerimde ağrı oluyor.
Sosyal Yorgunluk
7. Sosyal ortamlardan kaçıyorum.
8. Sadece yalnız kalmayı istiyorum.
9. Tek başıma zaman geçirmeye ihtiyacım oluyor.
Motivasyonel Yorgunluk
10. Bir şeyler yapmaktan çekiniyorum.
11. Başka hiçbir şey yapmak istemiyorum.
12. Sık sık başka şeyler yapmak için çok yorgun hissediyorum.
Duygusal Yorgunluk
13. Duygusal olarak tükenmiş hissediyorum.
14. Huzursuz hissediyorum.
15. Karamsar hissediyorum.