Matematik Dersi Öğretim Programı Ölçeği

Özet

Matematik Dersi Öğretim Programı Ölçeği, 2005 yılında uygulamaya konulan yeni Türk Öğretim Programı‘nın (MEB) uygulamadaki etkililiğini ve öğretmenler tarafından algılanış biçimini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle programın temel bileşenleri olan amaçlar, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri ve ölçme-değerlendirme yaklaşımlarındaki değişimin sahada nasıl karşılık bulduğunu tespit etmeyi hedeflemiştir. Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, program reformlarının uygulama aşamasındaki güçlü ve zayıf yönlerini belirleme konusunda önemli veriler sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi süreci, Gömleksiz ve Bulut (2007) tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Eğitimi, Öğretim Programı Değerlendirmesi, Program Etkililiği, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Algıları, Program Uygulaması.

Yazarlar

Mehmet Nuri GÖMLEKSİZ, İbrahim BULUT

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, 2005 yılındaki köklü reformlarla yenilenen Matematik Dersi Öğretim Programı‘nın okullardaki uygulamalarının ne derece başarılı ve etkili olduğunu sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğretmenlerin yeni programın felsefesini, hedeflerini ve getirdiği yenilikleri (örneğin, yapılandırmacı yaklaşımlar) ne ölçüde benimsediğini ve bunları ders uygulamalarına entegre edebildiğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Ölçek, programın sadece teorik yapısını değil, aynı zamanda pratik uygulama aşamasında karşılaşılan zorlukları, materyal eksikliklerini ve öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını da ortaya koyarak, gelecekteki program iyileştirmelerine rehberlik etme vizyonuyla tasarlanmıştır.

Yapı

Matematik Dersi Öğretim Programı Ölçeği, öğretmenlerin programın farklı boyutlarına yönelik algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçülen temel yapı, öğretmenlerin yeni programa ilişkin memnuniyet, yeterlilik ve uygulama düzeyleridir. Bu kapsamda, ölçeğin genellikle aşağıdaki gibi alt boyutları içermesi beklenmektedir (orijinal çalışmada detaylandırılmıştır):

• Program Amaçları ve Yeterlikler: Program hedeflerinin netliği ve ulaşılabilirliği hakkındaki algılar.
• İçerik ve Organizasyon: Konuların derinliği, kapsamı ve ders akışının uygunluğu.
• Öğretme-Öğrenme Süreçleri: Yeni programın önerdiği yöntemlerin (aktif öğrenme, problem çözme) uygulamadaki kullanımı.
• Ölçme ve Değerlendirme Yaklaşımları: Alternatif değerlendirme yöntemlerinin (portfolyo, performans) kullanımı ve etkinliği.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Gömleksiz ve Bulut (2007) çalışmasında, ölçeğin geçerliğini sağlamak amacıyla hem içerik hem de yapı geçerliği yöntemleri kullanılmıştır.

• İçerik Geçerliği: Maddelerin, program değerlendirme alanını yeterince temsil edip etmediğini belirlemek için alanında uzman eğitim bilimcileri ve matematik öğretmenlerinin görüşlerine başvurulmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda maddeler revize edilmiş ve son şeklini almıştır.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin altında yatan teorik boyutları (faktörleri) ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin programın farklı bileşenlerini temsil eden anlamlı ve birbirinden ayrışan faktörlere sahip olduğu gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını test etmeyi içerir. Gömleksiz ve Bulut (2007) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır.

Genellikle eğitim bilimlerinde geliştirilen ölçeklerde, kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyine ulaşılmıştır. Ölçeğin toplam puanı ve alt boyut puanları için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin yüksek olması, maddelerin homojen olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla yürütülen faktör analizi (Keşfedici Faktör Analizi – KFA), Matematik Dersi Öğretim Programı Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Analizler, ölçek maddelerinin, program değerlendirmesi bağlamında teorik olarak beklenen alt faktörler altında toplandığını göstermiştir.

Faktör yüklerinin yüksek olması ve faktörler arasındaki ilişkilerin programın yapısıyla tutarlı olması, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, uygulayıcılara ölçeği kullanırken sadece genel bir toplam puan yerine, programın hangi bileşenlerinin (örneğin, ölçme-değerlendirme veya içerik) daha güçlü ya da zayıf algılandığını gösteren ayrıntılı profil bilgileri sunma imkanı vermektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale) / Program Değerlendirme Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi eksik olsa da, bu tür ölçekler genellikle 5’li veya 4’lü Likert formatındadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Ortaokul/Lise Matematik Öğretmenleri)

Age Group: Yetişkin (Mesleki Yaşamdaki Öğretmenler)

Population Details: Ölçek, yeni programın uygulandığı okullarda görev yapan matematik öğretmenleri üzerinde standardize edilmiştir. Orijinal çalışmada, genellikle Türkiye’nin farklı bölgelerinden seçilen örneklem grupları kullanılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, katılımcıların programın çeşitli yönlerine yönelik katılım/uygulama veya memnuniyet düzeylerini belirtmelerini gerektiren öz bildirim yöntemine dayanır. Elde edilen veriler, psikometrik analizler yoluyla değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Program Değerlendirme, Eğitim Reformu, Yapılandırmacılık, Öğretmen Görüşleri, Ölçek Yapısı, Güvenirlik Katsayısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Mehmet Nuri GÖMLEKSİZ)

Correspondence Address: Fırat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Elazığ, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirildiği için ticari bir ücret talep edilmemektedir, ancak kullanım için sorumlu yazar Mehmet Nuri GÖMLEKSİZ’den izin alınması önerilir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2007 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Gömleksiz, M. N., ve Bulut, İ. (2007). Yeni matematik dersi öğretim programının uygulamadaki etkililiğinin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 7(1), 41-94.

Makalenin orijinal PDF’ine ulaşmak için akademik kaynak linki: app.trdizin.gov.tr

Ölçeğin PDF dosyası buradan indirilebilir: matematik-dersi-ogretim-programi-olcegi-toad.pdf

Matematik Dersi Öğretim Programı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Gömleksiz ve Bulut (2007) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.