Matematik Çalışma Stratejileri Ölçeği

Özet

Matematik Çalışma Stratejileri Ölçeği (MÇSÖ), ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin matematik dersinde kullandıkları çeşitli öğrenme ve çalışma stratejilerini ölçmek amacıyla Serkan Aslan tarafından 2008 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin Zaman Yönetimi Stratejileri, Yürütücü Biliş Stratejileri, Bilişsel Stratejiler ve Test Stratejileri gibi dört ana boyuttaki yeterliliklerini değerlendirmektedir. Başlangıçta daha fazla madde içeren ölçek, yapılan faktör analizi sonuçlarına göre revize edilerek 35 maddelik nihai yapısına kavuşmuştur. Ölçek, öğrencilerin matematik başarısını ve öğrenme süreçlerini anlamak için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Çalışma Stratejileri, Öğrenme Stratejileri, Yürütücü Biliş, Zaman Yönetimi, Test Stratejileri, Matematik Eğitimi, İlköğretim, Bilişsel Stratejiler

Yazarlar

Serkan ASLAN

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretimin ikinci kademesinde öğrenim gören öğrencilerin matematik derslerine yönelik uyguladıkları spesifik çalışma yöntemlerini, yaklaşımlarını ve bilişsel süreçlerini sistematik bir şekilde belirlemektir. Ölçek, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını dört ana stratejik alanda (Zaman Yönetimi, Yürütücü Biliş, Bilişsel Stratejiler ve Test Stratejileri) detaylı olarak inceleyerek, bu stratejilerin matematik başarısı üzerindeki etkilerini analiz etmeye olanak tanır.

Ölçek, eğitim araştırmacıları ve öğretmenler için öğrencilerin güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmede, böylece kişiselleştirilmiş öğrenme müdahaleleri geliştirmede bir teşhis aracı olarak hizmet eder. Özellikle matematik gibi soyut kavramların yoğun olduğu bir derste, etkili öğrenme stratejilerinin kullanım düzeyini ölçmek, pedagojik yaklaşımların iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Matematik Çalışma Stratejileri Ölçeği (MÇSÖ), öğrencilerin öğrenme sürecinde kullandığı hem davranışsal hem de bilişsel stratejileri kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin teorik yapısı, öğrencilerin akademik başarılarını doğrudan etkileyen dört temel strateji alanına odaklanmıştır. Bu boyutlar ve alt boyutlar, öğrencilerin matematiği nasıl öğrendiklerini, ne zaman ve nasıl çalıştıklarını ve sınav durumlarıyla nasıl başa çıktıklarını kapsamaktadır.

Ölçek, toplam 35 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aşağıdaki hiyerarşik yapıya göre gruplandırılmıştır. Bu yapının oluşturulmasında, çalışma stratejileri literatüründeki temel bilişsel ve üstbilişsel modeller esas alınmıştır.

• Zaman Yönetimi Stratejileri: Çalışma saatlerini planlama ve uygulama yeteneği.
• Yürütücü Biliş Stratejileri: Öğrenme sürecini izleme, değerlendirme ve düzenleme (üstbilişsel farkındalık).
• Bilişsel Stratejiler: Öğrenilen materyali işleme ve akılda tutma yöntemleri (Anlamlandırma, Örgütleme, Tekrar).
• Test Stratejileri: Sınav öncesi hazırlık, sınav anında uygulama ve sınav sonrası değerlendirme süreçleri.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucunda, maddelerin teorik boyutlarla ne ölçüde örtüştüğü incelenmiş ve ölçeğin yapısal bütünlüğü test edilmiştir.

Faktör analizi sürecinde, birden fazla boyuta yüklenen veya teorik yapıyı zayıflatan iki madde ölçekten çıkarılmıştır. Bu maddelerden biri ‘Müzik dinlerken matematik dersine çalışmayı tercih ederim’, diğeri ise ‘Derste hangi konuyu ve ne zaman anlamadığımı tam olarak belirlemeye çalışırım’ şeklindeydi. Ayrıca, bazı maddelerde anlam ve ifade bütünlüğünü artırmak amacıyla düzeltmeler ve birleştirmeler yapılmıştır. Bu detaylı revizyon süreci sonucunda, ölçek 35 maddeye düşürülerek nihai ve geçerli yapısına ulaşmıştır.

Güvenirlik

Matematik Çalışma Stratejileri Ölçeği’nin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntem olan Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı hesaplanmıştır. Cronbach Alpha değeri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Bu katsayının yüksek çıkması, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret eder. Çalışmada elde edilen spesifik Cronbach Alpha değeri, ölçeğin ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin çalışma stratejilerini güvenilir bir şekilde değerlendirebildiğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapı geçerliğini belirlemek için keşfedici faktör analizi uygulanmıştır. Analiz, ölçeğin dört ana faktörlü yapısını (Zaman Yönetimi, Yürütücü Biliş, Bilişsel Stratejiler ve Test Stratejileri) destekleyen sonuçlar vermiştir. Bilişsel Stratejiler ve Test Stratejileri faktörleri de kendi içlerinde alt boyutlara ayrılmıştır.

Analiz sürecinde, faktör yükleri düşük çıkan veya teorik olarak birden fazla faktörde yer alan maddeler (örneğin, ‘Müzik dinlerken matematik dersine çalışmayı tercih ederim’ maddesi) ölçekten çıkarılmıştır. Yapılan düzeltmeler ve madde birleştirmeleri, 35 maddelik nihai yapının temiz bir faktör yapısına sahip olmasını sağlamış ve ölçeğin ölçmek istediği stratejik boyutları açıkça ayırmıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme. Yanıtlar, 1=kesinlikle katılıyorum ile 5=kesinlikle katılmıyorum arasında değişmektedir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İlköğretim İkinci Kademe Öğrencileri (Genellikle 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri)

Age Group: 10-14 yaş grubu (Yaklaşık)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki ilköğretim okullarında okuyan öğrencilerin matematik dersine özgü çalışma stratejilerini hedeflemektedir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Öğrenciler, matematik dersine çalışırken veya test çözerken sergiledikleri davranış ve düşünce biçimlerini belirtilen Likert tipi formatta derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Matematik Stratejileri, Öğrenme Yolları, Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Metabiliş, Çalışma Alışkanlıkları, Öğrenci Başarısı

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Serkan Aslan (Çalışmanın yapıldığı dönemde Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Serkan Aslan tarafından yüksek lisans tezi kapsamında 2008 yılında geliştirilmiştir. Ticari kullanım ve telif hakları için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle tez yazarının izniyle mümkündür.

Tezin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: matematik-calisma-stratejileri-toad.pdf

Kaynaklar

• Aslan, S. (2008). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin matematik dersindeki çalişma yollarini kullanma durumu (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.

Matematik Çalışma Stratejileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

1. Zaman Yönetimi Stratejileri (1-5 maddeler)
2. Yürütücü Biliş Stratejileri (6-10 maddeler)
3. Bilişsel Stratejiler (11-27 maddeler)
   1. Anlamlandırma Stratejileri (11-16 maddeler)
   2. Örgütleme Stratejileri (17-21 maddeler)
   3. Tekrar Stratejileri (22-27 maddeler)
4. Test Stratejileri (28-35 maddeler)
   1. Testten Önce (28-30 maddeler)
   2. Test Esnasında (31-33 maddeler)
   3. Testten Sonra (34-35 maddeler)