Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği, 2006 yılında A. Ü. Kan tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, yeni ilköğretim programında öngörülen temel becerilerin kazanılmasında 5. sınıf Sosyal Bilgiler ve Türkçe derslerinin etkilerine ilişkin öğrenci görüşlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin mevcut öğretim programı hakkındaki algılarını, programın hedeflerine ne ölçüde ulaştığını ve temel becerileri edinmede sağladığı katkıyı belirlemeyi hedefler. Geliştirme aşamasında Diyarbakır ilindeki öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Öğretim Programı, Program Değerlendirme, Beceri Kazanımı, Öğrenci Görüşü, İlköğretim, Ölçek Geliştirme, Program Etkililiği.

Yazarlar

Kan, A. Ü.

Amaç

Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği’nin temel amacı, 2005 yılında yürürlüğe giren yeni öğretim programı kapsamında, öğrencilerin programın hedeflenen temel becerileri kazandırma potansiyeline yönelik algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu araç, özellikle 5. sınıf düzeyindeki öğrencilerin, Sosyal Bilgiler dersinin ve karşılaştırmalı olarak Türkçe dersinin, eleştirel düşünme, problem çözme ve iletişim gibi temel yeterlilikleri geliştirmedeki rollerini nasıl değerlendirdiğini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, uygulanan programın sınıf düzeyindeki algılanan etkinliği hakkında nicel veriler sunar. Bu tür bir değerlendirme, programın güçlü ve zayıf yönlerini tespit etme ve gelecekteki eğitim reformlarına yön verme açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin öğretim programı hakkındaki tutum ve algılarını ölçen çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Ölçülen temel yapı (konstrükt), öğrencilerin program etkililiğine yönelik öznel değerlendirmeleridir. Bu yapı genellikle programın içeriği, kullanılan yöntemler, öğrenci motivasyonu ve temel becerilerin kazanımına yönelik katkı gibi alt boyutları içerir.

Kan’ın (2006) çalışmasında, programın temel becerileri kazandırmadaki başarısı, ana ölçüm odağıdır. Bu beceriler, yeni ilköğretim yaklaşımının merkezinde yer almakta olup, öğrencilerin akademik ve sosyal yaşamda başarılı olmaları için gerekli olan temel yeterlilikleri ifade eder.

Geçerlik

Ölçek bir geliştirme çalışması olduğu için, kapsamlı psikometrik özellikler, geliştirildiği orijinal tez çalışmasında (Kan, 2006) detaylandırılmıştır. Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen araçlarda genellikle kapsam geçerliği için uzman görüşü alınması ve yapı geçerliği için ise Faktör Analizi yapılması beklenir.

Ölçeğin maddelerinin, Sosyal Bilgiler ve Türkçe derslerinin program hedeflerini yansıtıp yansıtmadığını belirlemek amacıyla içerik geçerliği çalışmaları yürütülmüş olmalıdır. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için araştırmacının orijinal tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisine yer verilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmaları sırasında, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla genellikle Cronbach Alfa (iç tutarlılık katsayısı) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı öğrenci gruplarında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Orijinal tez, bu ölçeğin güvenilirliğini destekleyen istatistiksel verileri kapsamaktadır.

Faktör Analizi

Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği, öğrenci görüşlerini çok boyutlu olarak ölçmek üzere geliştirilmiştir. Bu nedenle, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak ve alt boyutlarını belirlemek amacıyla büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, program etkililiğinin hangi spesifik faktörler (örneğin, ders içeriği yeterliliği, beceri geliştirme ortamı, öğretmen tutumu) altında toplandığını göstermiş olmalıdır.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırır ve araştırmacıların program değerlendirme verilerini daha anlamlı bir şekilde yorumlamasına olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öğrenci Görüşü ve Algı Ölçeği)

Format: Büyük olasılıkla Likert tipi derecelendirme (Örneğin, 5’li veya 4’lü Likert formatı).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri (Türkiye Cumhuriyeti Eğitim Sistemi)

Yaş Grubu: 5. Sınıf öğrencileri (Yaklaşık 10-11 yaş)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Diyarbakır ilindeki 5. sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi kullanılarak, öğrencilerin Sosyal Bilgiler ve Türkçe derslerinin temel beceri kazanımına etkileri hakkındaki algıları toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Program Etkililiği, Ders Programı, Lisansüstü Çalışma, Psikometri, İlköğretim, Görüş Ölçeği, Öğrenme Becerileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (2006 itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Kan tarafından 2006 yılında akademik bir araştırma (yüksek lisans tezi) amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden kullanımı için izinler, araştırmacının kendisinden veya tezin yayınlandığı Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden alınmalıdır. Genellikle akademik çalışmalarda geliştirilen bu tür araçlar, kaynak gösterilmek şartıyla akademik amaçlar için ücretsiz olarak kullanılabilir. Testin geliştirildiği yıl: 2006.

Kaynaklar

Kan, A. Ü. (2006). Yeni ilköğretim programında öngörülen temel becerileri kazanmada beşinci sınıf sosyal bilgiler ve Türkçe derslerinin etkilerine ilişkin öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi (Diyarbakır ili örneği örneği). (Yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.

Bu teze ve ölçeğe ait ek bilgilere aşağıdaki linkler aracılığıyla ulaşılabilir:

• Tez Merkezi Bağlantısı: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sosyal-bilgiler-dersi-ogretim-programi-olcegi-toad.pdf

Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu kaynakta Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Ölçeği’nin orijinal maddeleri bulunmamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına ve derecelendirme formatına (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır) yazarın 2006 tarihli “Yeni ilköğretim programında öngörülen temel becerileri kazanmada beşinci sınıf sosyal bilgiler ve Türkçe derslerinin etkilerine ilişkin öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi” başlıklı yüksek lisans tezi aracılığıyla ulaşılabilir.