Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği

Özet

Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği, Veda YAR YILDIRIM ve Fatih DURSUN tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, okul yöneticilerinin öğretim programları hakkındaki bilgi, beceri ve uygulama yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, yöneticilerin öğretim programı unsurlarını anlama, yorumlama ve okullarında etkili bir şekilde uygulama yeteneklerini derinlemesine değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, eğitim yönetimi alanındaki önemli bir ihtiyaca cevap vererek, yöneticilerin mesleki gelişimine katkıda bulunacak güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, kapsamlı bir literatür taraması ve uzman görüşlerinin alınmasıyla başlamış; psikometrik analizler yoluyla ölçeğin yapısal geçerliği ve iç tutarlılığı test edilmiştir. Bu araç, okul yöneticileri performansını değerlendirmede ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Yöneticileri, Öğretim Programı Okuryazarlığı, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Program Değerlendirme, Yönetici Yeterliliği

Yazarlar

Veda YAR YILDIRIM, Fatih DURSUN

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görev yapan okul yöneticilerinin milli eğitim sisteminde uygulanan öğretim programlarına ilişkin okuryazarlık düzeylerini objektif bir şekilde ölçmektir. Öğretim programı okuryazarlığı, yalnızca programın içeriğini bilmekten öte, programın felsefesini, amaçlarını, uygulama süreçlerini ve değerlendirme mekanizmalarını anlama yeteneğini kapsar.

Ölçek, yöneticilerin programı uygulayıcılarla (öğretmenler) sağlıklı iletişim kurabilmesi, program değişikliklerini yönetebilmesi ve okuldaki eğitim kalitesini artırmak için programı etkin bir araç olarak kullanabilmesi için gerekli olan bilgi ve beceri eksikliklerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, yöneticilere yönelik hedef odaklı mesleki gelişim programlarının oluşturulmasına rehberlik etmektedir.

Yapı

Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği, öğretim programı okuryazarlığı yapısını çok boyutlu bir fenomen olarak ele almaktadır. Bu yapı, yöneticilerin program hakkındaki teorik bilgiyi pratik uygulamaya aktarma becerisini ölçer. İncelenen temel boyutlar genellikle şunları içerir: Program Bilgisi (Programın temel öğeleri ve yasal dayanağı), Program Uygulama ve İzleme (Programın sınıfta nasıl hayata geçirildiği ve denetimi), Program Değerlendirme ve Geliştirme (Programın etkililiğini ölçme ve geri bildirim sağlama).

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla, bir okul yöneticisinin programı sadece idari bir görev olarak değil, aynı zamanda pedagojik bir liderlik sorumluluğu olarak nasıl gördüğünü ve yürüttüğünü ortaya koymaktadır. Bu psikolojik yapı, eğitim yönetiminde başarıyı doğrudan etkileyen kritik bir yeterlilik alanı olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik çalışmaları, aracın amaçlanan yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Çalışmada öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Uzmanlar, ölçek maddelerinin öğretim programı okuryazarlığı kavramını ne ölçüde temsil ettiğini değerlendirmiştir.

Yapı geçerliği için, ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak üzere Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarla uyumlu, anlamlı ve ayırt edici faktörlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünün ve ölçüm kalitesinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır.

Bulgular, ölçeğin genelinde yüksek bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmektedir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbirleriyle uyumlu çalıştığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Güvenirlik katsayısının kabul edilebilir standartların (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde çıkması, Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği’nin güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemek için yapılmış ve birden fazla alt boyutun varlığına işaret etmiştir. Bu boyutlar, yöneticilerin program okuryazarlığının farklı yönlerini temsil etmektedir.

DFA ise AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının (muhtemelen üç veya dört boyutlu yapının) toplanan yeni bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmiştir. Uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) incelenmiş ve modelin veri setine mükemmel veya çok iyi uyum sağladığı tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik yapısının ampirik olarak doğrulandığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Yazılı Anket (Muhtemelen 5’li Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Okul Yöneticileri (Müdürler, Müdür Yardımcıları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Eğitim Yöneticileri)

Hedef Kitle Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda görev yapan çeşitli kademelerdeki okul yöneticileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, çok maddeli ölçek formatında olup, katılımcıların ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir. Ölçek maddeleri, yöneticilerin program okuryazarlığına dair bilgi, beceri ve tutumlarını ölçmeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Liderlik, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Öğretim Programı, Okul Gelişimi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir)

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma detayları için sorumlu yazar Veda YAR YILDIRIM ile iletişime geçilmelidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazarın iletişim bilgisi aşağıda verilmiştir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek geliştirme makalesinin tam metnine erişim, yayımlandığı derginin politikalarına tabidir.

Ölçeğin orijinal makalesine Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) üzerinden erişim mümkündür. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: okul-yoneticileri-ogretim-programi-okuryazarlik-duzeyleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yıldırım, V. Y. ve Dursun, F. (2019). Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 20(2), 705-750. doi: 10.29299/kefad.2019.20.02.007
• Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten ulaşılabilir: kefad.ahievran.edu.tr
• Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Okul Yöneticileri Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta veya sağlanan metin içeriğinde açıkça listelenmemiştir. Maddelere erişim için yayımlanmış makalenin (Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 20, Sayı 2, 2019) incelenmesi gerekmektedir.