Manevi Sıkıntı Anketi

Özet

Manevi Sıkıntı Anketi (MSA), hemşirelerin yaşadığı manevi sıkıntı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan Moral Distress Questionnaire’ın Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, 2020 yılında Yucel ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında ölçeğin geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Ölçek, özellikle etik ikilemlerin ve vicdani yükümlülüklerin yerine getirilememesinden kaynaklanan psikolojik stresi değerlendirmek için kritik bir araçtır. MSA, sağlık profesyonellerinin etik ortamda karşılaştıkları zorlukları anlamak ve çözmek için önemli bir ölçek sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi Sıkıntı, Moral Distress Questionnaire, Hemşirelik, Psikometri, Uyarlama, Etik.

Yazarlar

S.C. Yucel, Eda Ergin, F. Orgun, M. Gokçen, I. Eser.

Amaç

Manevi Sıkıntı Anketinin temel amacı, sağlık profesyonelleri, özellikle de hemşireler arasında, etik değerlerine uygun hareket edemediklerinde veya vicdani kararlarının kurumsal engellerle karşılaştığında ortaya çıkan manevi sıkıntı düzeyini ölçmektir. Bu durum, bireyin bilerek doğru eylemi gerçekleştirememesinin yarattığı içsel çatışmayı ve acıyı kapsar.

Ölçeğin Türkçe’ye adaptasyonu, bu önemli psikolojik yapının Türkiye’deki hemşire popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirilmesini sağlamıştır. Araştırmacılar, bu araç sayesinde klinik uygulamada manevi sıkıntının sıklığını ve yoğunluğunu analiz edebilir ve böylece sağlık kuruluşlarında etik destek mekanizmalarının geliştirilmesine katkıda bulunabilirler.

Yapı

Ölçek, psikoloji ve hemşirelik etiği literatüründe “Moral Distress” olarak bilinen manevi sıkıntı yapısını ölçmektedir. Manevi sıkıntı, bireyin etik olarak doğru eylemin ne olduğunu bildiği, ancak örgütsel, yasal veya fiziksel kısıtlamalar nedeniyle bu eylemi gerçekleştiremediği zaman ortaya çıkan, acı verici psikolojik bir dengesizlik durumudur.

Bu yapı, genellikle yüksek etik sorumluluk gerektiren mesleklerde, örneğin yoğun bakım ünitelerinde veya palyatif bakımda çalışan hemşirelerde yaygın olarak görülür. Ölçek, hemşirelerin yaşadığı bu sıkıntının hem algılanan sıklığını hem de şiddetini ölçerek kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Manevi Sıkıntı Anketinin Türkçe adaptasyon çalışmasında (Yucel et al., 2020), ölçeğin yapısal geçerliği ve içerik geçerliği incelenmiştir. Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin kavramsal bütünlüğünün Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında korunması için çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılarak dilsel ve kültürel eşdeğerlik sağlanmıştır.

Yapılan geçerlik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı manevi sıkıntı yapısını Türk örnekleminde doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı faktör yükleri için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir. Makalenin DOI adresi: 10.1590/1518-8345.2960.3319.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, özellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) kullanılarak değerlendirilmiştir. Yucel ve arkadaşlarının 2020 tarihli çalışmasında, Türkçe Manevi Sıkıntı Anketinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında stabil ve tekrarlanabilir sonuçlar üretebileceği anlamına gelmektedir. Ölçeğin alt boyutları ve toplam puan için elde edilen detaylı güvenirlik katsayıları, adaptasyon çalışmasının tam metninde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe Manevi Sıkıntı Anketinin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla uyarlama çalışmasında faktör analizleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısının (genellikle manevi sıkıntının sıklığı ve şiddeti gibi alt boyutları içeren) Türk hemşire örnekleminde de istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde korunduğunu doğrulamıştır.

Faktör analizi sonuçları, manevi sıkıntı deneyimlerinin altında yatan temel boyutları belirlemeye yardımcı olur ve ölçeğin teorik temellerinin ampirik verilerle desteklendiğini gösterir. Bu, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunun önemli bir göstergesidir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği. Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak genel olarak manevi sıkıntı anketleri Likert tipi ölçekler kullanır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Sağlık Profesyonelleri, özellikle Hemşireler

Age Group: Yetişkinler (Çalışan Hemşire Popülasyonu)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki hemşire popülasyonu üzerinde psikometrik olarak doğrulanmıştır.

Test Methodology: Orijinal Moral Distress Questionnaire’ın geçerlik ve güvenirlik çalışması yöntemiyle Türkçe’ye adaptasyonu.

Anahtar Kelimeler

Etik İkilem, Moral Distress, Sağlık Hizmetleri, Hemşirelik Etiği, Uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Eda Ergin)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Manevi Sıkıntı Anketinin Türkçe adaptasyon çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücret bilgisi konusunda sorumlu yazar Eda Ergin ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Yucel, S.C., Ergin, E., Orgun, F., Gokçen, M., & Eser, I. (2020) Validity and reliability study of the Moral Distress Questionnaire in Turkish for nurses. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 28, 1-8. DOI: 10.1590/1518-8345.2960.3319.

Orijinal makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: scielo.br.

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: hemsireler-icin-manevi-sikinti-anketi-toad.pdf

Manevi Sıkıntı Anketinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu kaynak girişinde Manevi Sıkıntı Anketinin (MSA) maddeleri (soruları) yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesi için lütfen Yucel ve arkadaşlarının (2020) orijinal adaptasyon çalışmasına bakınız.