Manevi İyilik Hali Ölçeği (FACIT-Sp-12)

Özet

Manevi İyilik Hali Ölçeği (FACIT-Sp-12)’nin Türkçe versiyonu, özellikle huzurevlerinde yaşayan yaşlı bireylerin manevi iyilik hallerini değerlendirmek amacıyla Ay, S. ve arkadaşları tarafından uyarlanmıştır. Bu ölçek, manevi iyilik hali (Spiritual Well-Being) yapısının psikometrik özelliklerini yaşlı popülasyonda inceleyen önemli bir araçtır.

Orijinal ölçek, Functional Assessment of Chronic Illness Therapy (FACIT) sisteminin bir parçası olup, bireylerin yaşam kalitesi araştırmalarında, özellikle kronik hastalıklarla yaşayan popülasyonlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Adaptasyon çalışması, 12 maddelik bu kısa formun Türk kültürüne uygunluğunu ve geçerliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Manevi İyilik Hali, FACIT-Sp-12, Ruhsal İyi Oluş, Psikometri, Uyarlama, Yaşlı Bireyler, Huzurevi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ay, S., Gunduz, T., Ozyurt, B. C., Coban, A., Piskin, A. A.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Functional Assessment of Chronic Illness Therapy (FACIT) sisteminin bir alt boyutu olan Manevi İyilik Hali Ölçeği’nin (FACIT-Sp-12) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını sunmaktır. Araştırma, özellikle Türkiye’deki huzurevlerinde ikamet eden yaşlı bireylerin manevi boyutlardaki iyi oluş düzeylerini kültürel olarak hassas bir şekilde ölçmeyi hedeflemiştir.

FACIT-Sp-12, bireylerin manevi kaynaklarını, yaşam amaçlarını ve inanç sistemlerini nasıl deneyimlediklerini değerlendirerek, genel yaşam kalitesi ve zorluklarla başa çıkma kapasitesi bağlamında önemli bir rol oynar. Uyarlama çalışması, bu aracın Türk popülasyonunda güvenle kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, literatürde geniş kabul gören manevi iyilik hali (Spiritual Well-Being) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir: Anlam ve Huzur (Meaning/Peace) ve İnanç (Faith). Bu boyutlar, bireyin hayatında bir amaç bulma, içsel dinginlik yaşama ve zorluklarla mücadele etmek için manevi inanç sistemlerine güvenme yeteneğini kapsar.

FACIT-Sp-12, manevi iyi oluşun özellikle klinik ve yaşlı popülasyonlarda sağlık sonuçları üzerindeki etkisini değerlendirmede kritik bir rol oynar. Ölçeğin kısa yapısı, klinik uygulamalarda hızlı ve etkili bir tarama imkanı sunar.

Geçerlik

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Ay ve ark. (2019) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemiştir. Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak orijinal iki faktörlü yapının (Anlam/Huzur ve İnanç) Türk kültüründe de korunduğu test edilir.

Ölçeğin geçerliği, huzurevinde yaşayan yaşlı yetişkinler örnekleminde incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçeye çevirisinin sadece dilbilimsel değil, aynı zamanda kültürel ve kavramsal eşdeğerliğinin de sağlandığını göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgisi spesifik olarak listelenmemiştir. Ancak, Ay ve arkadaşlarının (2019) psikometrik özellikler üzerine yürüttüğü çalışma, ölçeğin iç tutarlılık katsayılarını (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) rapor etmiştir. Bu katsayılar, ölçeğin 12 maddesinin tutarlı bir şekilde aynı manevi yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin maddelerinin yaşlı bireylerde kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir veriler toplama yeteneğini destekler.

Faktör Analizi

FACIT-Sp-12’nin orijinal yapısı, manevi iyilik halini iki ana alt boyutta ele alır: Manevi Huzur ve Anlam (Meaning/Peace) ve İnanç (Faith). Türk adaptasyon çalışmasında (Ay ve ark., 2019), bu iki faktörlü yapının Türk popülasyonunda korunup korunmadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir.

DFA sonuçları, modelin veri ile uyum indekslerini (RMSEA, CFI, TLI) sunarak, ölçek maddelerinin beklenen manevi yapıya uygun bir şekilde yüklendiğini teyit etmiştir. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü bir kanıtını oluşturur.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 12 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği (FACIT-Sp-12)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan versiyon)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Genel Popülasyon (Uyarlama çalışması: Yaşlı Bireyler)

Yaş Grubu: Yaşlı Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Huzurevlerinde yaşayan yaşlı yetişkinler örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama (Self-report) yöntemi kullanılarak Likert tipi derecelendirme ile puanlanır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak FACIT ölçekleri genellikle 5 puanlı Likert formatını kullanır (0=Hiç, 4=Çok).

Anahtar Kelimeler

FACIT, Yaşam Kalitesi, Ruhsal İyi Oluş, Geriatri, Kültürel Adaptasyon, Anlam, Huzur, İnanç.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar: Semra Ay.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

FACIT-Sp-12’nin Türkçe adaptasyon çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin orijinal FACIT sistemi tarafından telif hakları korunmaktadır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Semra Ay) veya FACIT kuruluşu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal adaptasyon çalışmasının PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: the-psychometric-properties-of-the-turkish-version-of-the-spiritual-well-being-scale-facit-sp-12-in.pdf

Referanslar

Ay, S., Gunduz, T., Ozyurt, B. C., Coban, A., & Piskin, A. A. (2019). The psychometric properties of the Turkish version of the Spiritual Well-Being Scale (FACIT-Sp-12) in older adults living in nursing homes. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19(Suppl.2), 22-28. doi: 10.5455/apd.5670.

Manevi İyilik Hali Ölçeği (FACIT-Sp-12) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle maddeler listelenememiştir.