Kadın Cinsel Sıkıntı Envanteri- Revize Edilmiş

Özet

Kadın Cinsel Sıkıntı Envanteri- Revize Edilmiş (KCSE-R), özgün adı Female Sexual Distress Scale-Revised (FSDS-R) olan ölçeğin Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, kadınlarda cinsel işlev bozuklukları ile ilişkili kişisel sıkıntı düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Cinsel işlev bozukluklarının (CİB) teşhisinde, bireyin yaşadığı işlev sorunundan kaynaklanan belirgin kişisel sıkıntının varlığı kritik bir kriter olduğundan, KCSE-R bu sıkıntı boyutunu güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması 2016 yılında Aydın ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin psikometrik özellikler açısından Türk popülasyonunda da kullanıma uygun olduğu gösterilmiştir.

KCSE-R, klinisyenlere ve araştırmacılara, cinsel işlev bozukluğu tanısı koymada ve tedavi yanıtını izlemede yardımcı olan kısa, öz ve etkili bir araç sunmaktadır. Ölçek, özellikle cinsel istek, uyarılma, orgazm ve ağrı gibi alanlarda yaşanan sorunların yol açtığı duygusal ve kişilerarası sıkıntıyı nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kadın Cinsel Sıkıntı Envanteri, FSDS-R, Cinsel Sıkıntı, Kadın Cinsel İşlev Bozukluğu, Uyarlama, Psikometri, Cinsel Sağlık.

Yazarlar

Aydın, S., Onaran, İ. Ö., Topalan, K., Aydın-Arıoğlu, Ç., Dansuk, R.

Amaç

KCSE-R’nin temel amacı, kadınların cinsel işlevlerindeki bozukluklar nedeniyle yaşadıkları öznel, duygusal ve kişilerarası sıkıntı düzeyini ölçmektir. Uluslararası tanı kriterlerine göre, cinsel bir işlevin bozukluk olarak kabul edilebilmesi için, bu durumun kişide belirgin bir stres veya sıkıntıya yol açması gerekmektedir. Bu bağlamda, ölçek, cinsel işlev bozukluklarının klinik tanısının ayrılmaz bir bileşenini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel olarak hassas ve dilbilimsel açıdan doğru bir şekilde Türk popülasyonuna aktarılmasını sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında cinsel sıkıntının standart bir yöntemle değerlendirilmesi mümkün hale gelmiştir.

Yapı

KCSE-R, Cinsel Sıkıntı (Sexual Distress) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, cinsel aktivite, cinsel ilişki veya cinsel işlevle ilgili algılanan herhangi bir sorun nedeniyle ortaya çıkan olumsuz duygusal, bilişsel veya kişilerarası sonuçları ifade eder. Ölçek, cinsel işlev bozukluklarının teşhisinde kullanılan dört ana bileşenden (istek, uyarılma, orgazm, ağrı) bağımsız olarak, bu işlev bozukluklarının yarattığı psikolojik yükü ve rahatsızlığı değerlendirir.

Ölçek, genellikle tek boyutlu yapı sergileyecek şekilde tasarlanmıştır. Bu tek boyutluluk, cinsel sıkıntının farklı alanlardaki cinsel sorunlardan kaynaklanıyor olsa bile, tek bir genel sıkıntı puanı olarak ele alınabileceğini varsayar. Bu yapısal yaklaşım, ölçeğin klinik uygulamada hızlı ve yorumlanması kolay bir skor sağlamasına olanak tanır.

Geçerlik

KCSE-R’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Aydın ve arkadaşları (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin yapı geçerliğini ve ayırt edici geçerliğini incelemiştir. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (cinsel sıkıntı) başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Özellikle, yakınsak geçerlik (convergent validity) çalışmaları kapsamında, KCSE-R puanlarının, cinsel işlev bozukluğunu ölçen diğer ölçeklerle anlamlı ve beklenen yönde ilişkiler gösterdiği bildirilmiştir. Ayrıca, cinsel işlevi normal olan bireyler ile cinsel işlev bozukluğu tanısı almış bireyler arasında anlamlı puan farkları tespit edilmiş, bu da ölçeğin klinik açıdan önemli grupları ayırt etme yeteneğini (ayırt edici geçerlik) desteklemiştir.

Güvenirlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında (Aydın et al., 2016), KCSE-R’nin iç tutarlılık güvenilirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Araştırma sonuçları, KCSE-R’nin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı, kabul edilebilir standartların oldukça üzerinde çıkmıştır. Bu yüksek güvenilirlik düzeyi, ölçeğin Türkiye’deki kadın popülasyonunda tutarlı ölçümler yapabildiğini ve dolayısıyla araştırma ve klinik uygulamalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

KCSE-R’nin faktör yapısı, Türkçe adaptasyon çalışmasında temel bileşenler analizi (principal components analysis) kullanılarak incelenmiştir. Orijinal FSDS-R ölçeği gibi, Türkçe versiyonun da tek faktörlü bir yapı sergilediği doğrulanmıştır.

Bu tek faktörlü yapı, ölçekteki tüm maddelerin (genellikle 13 madde) tek bir temel psikolojik yapının, yani cinsel sıkıntının göstergeleri olduğunu teyit eder. Faktör yüklerinin yüksek olması, maddelerin bu temel yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiş ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemiştir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama ve Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Genellikle 4 veya 5 noktalı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılır (Örneğin: 0 = Hiçbir zaman, 3 = Her zaman).

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Yetişkin Kadınlar

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkin kadınlar

Popülasyon Detayları: Cinsel olarak aktif olan veya olmayan, ancak cinsel işlevleriyle ilgili sıkıntı yaşayan kadınlar. Uyarlama çalışması Türkiye’deki heterojen kadın popülasyonu üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, son 30 gün içinde cinsel işlev bozuklukları nedeniyle ne kadar sıkıntı yaşadıklarını belirten 13 maddeyi yanıtlar. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde cinsel sıkıntıya işaret eder.

Anahtar Kelimeler

FSDS-R, Cinsel İşlev, Psikometrik Ölçek, Cronbach Alfa, Geçerlik, Cinsel Sıkıntı Envanteri, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serdar Aydın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için orijinal yazarların ve uyarlama ekibinin izinlerinin alınması önerilir. Kullanım ücretleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait makalenin DOI numarası: https://doi.org/10.1016/j.esxm.2015.12.003

Kaynaklar

Aydın, S., Onaran, İ. Ö., Topalan, K., Aydın-Arıoğlu, Ç., & Dansuk, R. (2016). Development and validation of Turkish version of the Female Sexual Distress Scale-Revised. Sexual Medicine, 4, 43-50.

Orijinal ölçeğin PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: female-sexual-distress-scale-revised-fsds-r-toad.pdf

Kadın Cinsel Sıkıntı Envanteri- Revize Edilmiş Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.