Manevi Şükran Ölçeği

Özet

Manevi Şükran Ölçeği, bireylerin manevi yaşantıları bağlamında sahip oldukları minnettarlık ve şükran duygularını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, manevi şükran yapısının Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamak üzere 2020 yılında Kübra Kaplaner ve Halil Ekşi tarafından Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmıştır. Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak kültürel uygunluğunu ve psikometrik niteliklerini Türk kültürüne adapte etmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Manevi Şükran, Şükran, Minnettarlık, Psikometrik Ölçek, Ölçek Uyarlaması, Türkçe Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Kübra Kaplaner, Halil Ekşi

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşamlarında karşılaştıkları olaylar, durumlar veya nimetler karşısında duydukları şükran duygusunun manevi boyutunu, yani Tanrı’ya, evrene veya aşkın bir güce yönelik minnettarlık hislerini sistematik olarak ölçmektir. Kaplaner ve Ekşi (2020) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu yapıyı, Türk kültürünün dil ve inanç sistemlerine uygun hale getirerek alanyazına kazandırmaktır.

Yapı

Ölçek, pozitif psikoloji ve din psikolojisi alanlarında önemli bir yere sahip olan Manevi Şükran (Spiritual Gratitude) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece genel minnettarlık hislerini değil, aynı zamanda bu minnettarlığın kaynağını ilahi veya aşkın bir varlığa atfetme eğilimini de kapsamaktadır. Manevi şükran, genellikle yüksek düzeyde iyi oluş, yaşam doyumu ve dinsel bağlılık ile ilişkilendirilen önemli bir karakter gücü olarak kabul edilmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü manevi şükran, bireyin hayatındaki olayların ilahi bir lütuf veya hediye olduğu inancını, zorluklar karşısında bile şükretme yeteneğini ve bu duyguyu günlük yaşam pratiklerine entegre etme becerisini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Kaplaner ve Ekşi (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerlik analizleri titizlikle yürütülmüştür. Çalışmada, ölçeğin orijinal formundaki faktör yapısının Türkçe örneklemde de korunup korunmadığını test etmek amacıyla çeşitli geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

Uyarlama çalışmasında genellikle yapı geçerliğini belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) yöntemleri tercih edilmektedir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen manevi şükran yapısını ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer benzer yapılarla (örneğin, genel şükran, dindarlık, yaşam doyumu) olan ilişkileri incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak rapor edilmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, Manevi Şükran Ölçeği’nin Türkçe formunun içsel tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir. Test-tekrar test güvenirliği ise, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının ne kadar tutarlı olduğunu ortaya koyarak ölçeğin zamana karşı dayanıklılığını kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal bütünlüğünü incelemek üzere Faktör Analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısı, uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiş ve bu yapısal modelin Türk kültürüne ait verilerle uyumlu olup olmadığı incelenmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu durum, Manevi Şükran Ölçeği’nin, manevi şükran yapısını özgün kuramsal çerçevesine uygun olarak ölçtüğünü teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün formda 5’li veya 6’lı Likert tipi olması beklenmektedir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışması genellikle bu gruplar üzerinde yapılmıştır).

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Türk kültürüne mensup, farklı demografik özelliklere sahip bireyler.

Test Methodology: Öz bildirim raporlama yöntemi (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi, Pozitif Psikoloji, Ölçek Geliştirme, Kültürel Geçerlik, Manevi Yaşam, İnanç.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı Kübra Kaplaner’dir. ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazışmalar için sorumlu yazarın e-posta adresi kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan bir makale ile Türkçe alanyazına kazandırılmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar veya telif sahibi kurumdan izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir, ancak akademik çalışmalar için genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

Kaplaner, K. ve Ekşi, H. (2020). Manevi Şükran Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 1-16.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası ve DOC formatı aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• The original PDF can be downloaded here: manevi-sukran-olcegi-toad.pdf

• The original DOC file can be downloaded here: manevi-sukran-olcegi-toad.doc

Manevi Şükran Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, bu kaynakta doğrudan sunulmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Kaplaner & Ekşi, 2020) başvurulması gerekmektedir.