Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği

Özet

Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği (AMBÇÖ), annelerin yaşamlarında karşılaştıkları stresli durumlar ve zorluklarla başa çıkmak için kullandıkları manevi kaynakları ve stratejileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle anneliğin getirdiği sorumluluklar ve duygusal yükler bağlamında, bireylerin inanç, dua, anlam arayışı ve manevi topluluk desteği gibi unsurları nasıl kullandığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları 2018 yılında K. G. Yaman ve meslektaşları tarafından gerçekleştirilmiştir.

Bu ölçek, Türk kültürüne özgü annelik deneyimini ve manevi başa çıkma mekanizmalarını derinlemesine incelemek üzere tasarlanmıştır, böylece psikolojik danışmanlık ve ruh sağlığı alanlarında annelere yönelik destek programlarının etkinliğinin artırılmasına katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi başa çıkma, annelik, anne ruh sağlığı, ölçek geliştirme, psikometri, stres yönetimi, manevi kaynaklar.

Yazarlar

K. Gamze Yaman, H. Sanver-Gürsoy, A. N. Canel, H. Ekşi.

[quads id=5]

Amaç

Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği’nin temel amacı, annelerin karşılaştıkları zorlayıcı durumlar karşısında başvurdukları manevi temelli stratejileri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, maneviyatın annelerin psikolojik iyi oluşu ve stresle mücadele süreçlerindeki rolünü bilimsel olarak ortaya koymayı hedeflemektedir.

Ölçek, aynı zamanda, manevi başa çıkma düzeylerinin farklı demografik ve psikososyal değişkenlerle ilişkisini incelemek isteyen araştırmacılar için standart bir ölçüm aracı sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, özellikle Türk annelerinin kültürel ve dini değerlerini yansıtan maddelerin oluşturulmasına odaklanmıştır.

Yapı

AMBÇÖ, annelerin stresli yaşam olaylarına tepki olarak kullandıkları pozitif ve negatif manevi başa çıkma boyutlarını kapsamaktadır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, annelik rolü içerisindeki maneviyatın bir stres tamponu veya kaynak sağlayıcı olarak işlev görme biçimidir. Bu yapı genellikle inanç sistemine güvenme, manevi ritüelleri uygulama ve yaşam zorluklarına manevi bir anlam yükleme gibi alt boyutları içerir.

Ölçeğin kapsadığı temel manevi başa çıkma stratejileri, annenin hem bireysel ruhsal pratiğini hem de sosyal/dini çevresiyle olan manevi etkileşimlerini değerlendirir. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, manevi başa çıkmanın karmaşık doğasını yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, Yaman ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Her ne kadar orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, bu tür bir geliştirme çalışmasında genellikle yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve ölçüt geçerliği yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı manevi başa çıkma yapısını ne kadar doğru temsil ettiğini göstermektedir. Bu kapsamda, ölçek maddelerinin ilgili literatürle tutarlılığı ve beklenen alt boyutlara ayrışıp ayrışmadığı incelenmiştir. Ayrıca, AMBÇÖ’nün diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, depresyon, yaşam doyumu) olan ilişkileri de ölçüt geçerliği bağlamında değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak raporlanmıştır. Geliştirme çalışmalarında elde edilen sonuçlar, AMBÇÖ’nün genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla annelerin manevi başa çıkma düzeylerini tutarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik çalışmaları ayrıca, ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı iç tutarlılık analizleri içermektedir. Bu analizler, her bir alt boyutun da kendi içerisinde güvenilir olduğunu desteklemektedir. Ölçeğin uzun vadeli stabilitesini değerlendirmek amacıyla potansiyel olarak test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlarını keşfetmek için kullanılmış; bu analizler sonucunda ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir.

DFA ise, AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek amacıyla uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin belirlenen faktörlere uygun bir şekilde yüklendiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstererek ölçeğin yapı geçerliğini desteklemiştir.

Enstrüman

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Geliştirme)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak psikometrik geliştirme ölçeklerinin standart uygulamalarına dayanarak, genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi bir derecelendirme formatı kullandığı varsayılmaktadır (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal geliştirme dili)

Popülasyon Grubu: Anneler

Yaş Grubu: Ölçeğin uygulandığı örneklem genellikle yetişkin yaştaki annelerden oluşmaktadır. Spesifik yaş aralığı, referans makalenin detaylarında yer almaktadır.

Popülasyon Detayları: Ölçek, annelik rolünü üstlenmiş, farklı sosyo-ekonomik ve eğitim düzeylerine sahip anneler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli likert tipi madde seti kullanılarak uygulanan standart bir psikometrik ölçme metodolojisidir.

Anahtar Kelimeler

Maneviyat, başa çıkma stratejileri, maternal sağlık, ölçek, psikometri, faktör yapısı, Türkiye.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: K. Gamze Yaman

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye (Yazarın 2018 yayını sırasındaki tahmini kurumsal adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari olmayan kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak kesin bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayınlanma yılı 2018’dir.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF ve Word dokümanları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir. Orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: anne-manevi-basa-cikma-olcegi-toad.pdf. Ayrıca Word dokümanı da burada mevcuttur: anne-manevi-basa-cikma-olcegi-toad.doc.

Kaynaklar

Yaman, K. G., Sanver-Gürsoy, H., Canel, A. N., & Ekşi, H. (2018). Maternal Spiritual Coping Scale: Development and validation. Spiritual Psychology and Counseling, 3, 9–21. DOI: 10.12738/spc.2018.1.0042

[quads id=5]

Anne Manevi Başa Çıkma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişe dahil edilememiştir. Maddelere ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen PDF veya Word dokümanlarını inceleyiniz ya da sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.