Manevi İyi Oluş Ölçeği

Özet

Ölçek, Ü. Aktürk, B. Erci ve M. Araz tarafından 2017 yılında Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilen ve ruh sağlığı alanında yaygın olarak kullanılan bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin yaşam amaçlarına, varoluşsal anlam arayışlarına ve dinsel inançlarına ilişkin algıladıkları genel Manevi İyi Oluş düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması özellikle kronik hastalık tedavisi gören bireylerin işlevsel değerlendirmesi bağlamında gerçekleştirilmiş olup, palyatif bakım süreçlerinde manevi boyutun önemini vurgulamaktadır.

Aktürk ve arkadaşları, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini detaylıca sunarak, aracın Türk kültüründe ve sağlık hizmetleri bağlamında kullanıma uygun olduğunu göstermiştir. Bu adaptasyon, manevi sağlığın tıbbi sonuçlar üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılar için kritik bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi İyi Oluş, Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Kronik Hastalık, Palyatif Bakım.

Yazarlar

Ümmühan Aktürk, Beyhan Erci, Murat Araz.

[quads id=5]

Amaç

Manevi İyi Oluş Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin manevi yaşam kalitesini ve psikolojik dayanıklılığını ölçmektir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, özellikle Türk popülasyonunda maneviyatın sağlık ve hastalıkla başa çıkma üzerindeki rolünü bilimsel olarak inceleyebilmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir.

2017 uyarlama çalışması, kronik hastalık tedavisi gören hastaların fonksiyonel değerlendirmesinde manevi iyi oluşun ne kadar etkili olduğunu belirlemeye odaklanmıştır. Bu bağlamda, ölçek, bireylerin ruhsal ve varoluşsal ihtiyaçlarının sağlık profesyonelleri tarafından anlaşılmasına ve uygun manevi destek stratejilerinin geliştirilmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Manevi İyi Oluş Ölçeği (Spiritual Well-Being Scale – SWBS), genellikle manevi iyi oluşu iki temel alt boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir:

• Dini İyi Oluş (Religious Well-Being): Bireyin Tanrı ile olan ilişkisinden veya dinsel inanç sisteminden aldığı doyum ve huzuru ifade eder.
• Varoluşsal İyi Oluş (Existential Well-Being): Bireyin yaşamında bir amaç, anlam ve doyum bulma hissini ifade eder; bu boyut, dinsel inançlardan bağımsız olarak evrenle ve kendisiyle kurduğu ilişkiyi kapsar.

Ölçek, bu iki bileşenin toplamından oluşan genel bir Manevi İyi Oluş puanı sağlamaktadır. Bu yapı, maneviyatın hem dikey (Tanrı/Yüksek Güç ile ilişki) hem de yatay (yaşamdaki anlam) boyutlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Aktürk, Erci ve Araz (2017) tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak iki faktörlü modelin Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin ayırt edici geçerliği, farklı ruh sağlığı göstergeleri veya yaşam kalitesi ölçekleri ile korelasyonları incelenerek desteklenmiştir. Bu analizler, Manevi İyi Oluş Ölçeği’nin ölçmeyi amaçladığı manevi yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe versiyonun iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa değeri) yüksek bulunmuştur. Aktürk ve arkadaşları, genellikle ölçeğin genel puanı için ve alt boyutları için ayrı ayrı yüksek alfa değerleri rapor ederek, maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamışlardır.

Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin farklı bireylerde ve farklı zamanlarda benzer sonuçlar verme kapasitesini gösterir. Uyarlama çalışmasında, genellikle test-tekrar test güvenirlik yöntemleri de kullanılarak ölçek puanlarının zamana karşı istikrarı değerlendirilmiştir, bu da ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanımının sağlamlığını pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Manevi İyi Oluş Ölçeği’nin faktör yapısı, Türkçe uyarlamada da orijinal ölçeğin teorik temellerini yansıtmaktadır. Yapılan faktör analizleri (özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin manevi iyi oluşu temsil eden iki temel boyutu (Dini İyi Oluş ve Varoluşsal İyi Oluş) net bir şekilde ayırdığını göstermiştir.

Bu iki faktörün varlığı, araştırmacıların sadece genel manevi durumu değil, aynı zamanda bireyin dinsel inançlarından kaynaklanan huzurunu ve yaşam amacından kaynaklanan doyumunu ayrı ayrı değerlendirmesine olanak tanır. Bu ayrım, özellikle farklı dinsel veya kültürel arka planlara sahip popülasyonlarla çalışırken önemlidir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Bireysel olarak uygulanan, kendi kendine raporlama temelli (Self-Report) bir ölçek.

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal İngilizce (Original English).

Population Group: Yetişkinler, özellikle kronik hastalık tedavisi gören hastalar veya genel popülasyon.

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Uyarlama çalışması, hastanede tedavi gören ve kronik hastalık tanısı almış bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Maddeler tipik olarak Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanır. Puanlama, bireyin manevi iyi oluş düzeyinin yüksekliğini yansıtacak şekilde toplanır.

Anahtar Kelimeler

Maneviyat, Psikometri, Yaşam Kalitesi, Manevi İyi Oluş, Uyarlama, Dini İyi Oluş, Varoluşsal İyi Oluş, Palyatif Bakım.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ümmühan Aktürk (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonu (SWBS), genellikle ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanıma açıktır. Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar Ümmühan Aktürk ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Orijinal PDF dokümanı bu adresten indirilebilir: spiritual-well-being-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Aktürk, Ü., Erci, B., & Araz, M. (2017). Functional evaluation of treatment of chronic disease: Validity and reliability of the Turkish version of the Spiritual Well-Being Scale. Palliative and Supportive Care, 15, 684–692. https://doi.org/10.1017/S1478951517000013

[quads id=5]

Manevi İyi Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Aşağıdaki maddeler, orijinal dillerinde ve değiştirilmeden sunulması gerekmektedir, ancak kaynak metinde bulunmadığından buraya eklenmemiştir.